Woensdag 28/09/2022

Wapenwet sluit opschorting of intrekking Nepal-bestelling niet uit

Tijdens de bijzondere parlementaire zitting moeten de kamerleden nagaan welke impact de levering van 5.500 Minimi-mitrailleurs op het conflict en de mensenrechtensituatie in Nepal zal hebben. Twee standaardrapporten, een van de Europese Commissie en een van Amnesty International, zullen daarbij als toetssteen fungeren. Mochten premier Verhofstadt en minister Michel de gewetensnood van het parlement niet kunnen wegnemen, staat de wet op de wapenhandel een schorsing of intrekking van de omstreden wapenlevering toe.

Brussel

Eigen berichtgeving

Koen Vidal

Met een procedureel handigheidje is de regering erin geslaagd het bijzondere parlementaire debat over de wapenleveringen aan Nepal te ontmijnen. De regering vraagt zelf de vertrouwensstemming, waardoor er geen aparte stemming zal komen over het dossier-Nepal (zie voorpagina). Dat neemt niet weg dat er vandaag hevig gedebatteerd zal worden over vraag of de levering van 5.500 mitrailleurs aan Nepal geen inbreuk is op de wet betreffende de wapenhandel van 1991.

Die wet bepaalt dat de levering van militair materieel aan vier criteria moet beantwoorden. Ten eerste moet elke exportlicentie verworpen worden als "blijkt dat de uitvoer of de doorvoer in ernstige mate strijdig zou zijn met de externe belangen van België of met de internationale doelstellingen die België nastreeft en meer in het bijzonder zou bijdragen tot een klaarblijkelijke schending van de rechten van de mens." Verder kunnen er geen wapens uitgevoerd worden naar een land dat "het hoofd moet bieden aan zware interne spanningen die van aard zijn om te leiden tot een gewapend conflict" of naar een land dat "in een burgeroorlog is verwikkeld, onder een regering staat die terreurdaden of de drugshandel steunt, of bewezen heeft de clausule van niet-wederuitvoer niet na te leven." De wet bepaalt verder dat de voltallige regering op het ogenblik van afgifte van de exportvergunning "bijzondere voorwaarden kan opleggen" die moeten garanderen dat de wapens niet misbruikt worden.

Wettelijk gezien is het nog altijd mogelijk om de exportlicentie te herroepen. "Wanneer bijzondere omstandigheden zulks wettigen kunnen de bevoegde ministers, gezamenlijk, bij gemotiveerd besluit de geldigheid van lopende vergunningen schorsen of de intrekking ervan bevelen." Vooraleer een vergunning definitief wordt ingetrokken, kan de regering ook 60 dagen bedenktijd vragen en wordt de vergunning voorlopig opgeschort."

Om na te gaan of de wapendeal met Nepal al dan niet wettelijk is, hebben de parlementsleden twee belangrijke rapporten ter beschikking. Een eerste verslag, 'Report of the EC Conflict Prevention Assessment Mission', werd door Azië-experte Liz Philipson en ex-topdiplomaat Jan Hollants Van Loocke geschreven in opdracht van de Europese Commissie. Het rapport zegt dat het conflict in Nepal tussen regering en maoïsten aan het escaleren is. "De oorlog die verklaard werd door de maoïsten is geëscaleerd tot het begin van een intern conflict die de ontwikkeling van het land en de democratische vooruitgang zal ondermijnen. Alles wijst erop dat de maoïsten betrokken zijn in systematische mensenrechtenschendingen en dat de respons van de veiligheidsdiensten extreem gewelddadig was."

Extreme armoede en het overwicht van het feodale systeem liggen volgens het rapport aan de basis van het huidige conflict. "Het kastesysteem en klassediscriminatie, etnische spanningen en corruptie maken inherent deel uit van de Nepalese maatschappij. De maoïstische opstand is de gewelddadige uitbarsting van een algemene en diepe ontevredenheid bij de bevolking. Ontelbare andere latente conflicten kunnen ook escaleren in gewapende conflicten. De burgeroorlog waarin Nepal wegzinkt, verergert al die factoren en maakt van allerlei misbruiken een dagelijkse zaak." Enkele pagina's verder staat in het rapport dat "feodale relaties de maatschappij blijven beheersen en dat democratie herleid wordt tot het uitbrengen van een stem. Verder schrijven de auteurs dat het koningshuis machtiger is dan de regering en de controle uitoefent op het leger.

Een ander referentierapport over de crisis in Nepal is dat van Amnesty International: 'Nepal, a spiralling human rights crisis'. Dat rapport spreekt van systematische mensenrechtenschendingen. Niet enkel aan de kant van de maoïstische rebellen maar ook aan de kant van leger en politie. Sinds november vorig jaar werden 5.000 mensen aangehouden. "Onder hen veel advocaten, studenten, journalisten en onderwijzers die ervan verdacht worden lid of sympathisant te zijn van de communistische partij en ook een dokter die ervan verdacht wordt medische zorgen te hebben toegediend aan een mogelijke maoïst." Amnesty International vreest dat de acties van leger en politie geen onderscheid maken tussen rebellen en burgers.

'Democratie wordt herleid tot uitbrengen van stem, koningshuis is machtiger dan regering'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234