Maandag 08/08/2022

"Was het ACW een multinational, er zou niet zo veel heisa zijn"

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN

Het ACW wordt beschuldigd van belastingfraude. De geloofwaardigheid van de christelijke arbeidersbeweging staat ter discussie. Bram Verschuere (ACW) en Jos Leys (CEVI) verschillen duidelijk van mening. Hier de visie van Prof. dr. Bram Verschuere, voorzitter van het ACW Kortrijk en docent publiek management aan de Hogeschool Gent.

OPINIE

Naar aanleiding van de recente gebeurtenissen spreken de vele en eenzijdige commentaren in de media over het 'morele failliet' van het ACW. Dergelijke uitspraken komen aan, en zijn niet bevorderlijk om het 'sociaal kapitaal' dat de beweging doorheen de jaren heeft opgebouwd, te vrijwaren. Een sociaal kapitaal dat cruciaal is om de vele maatschappelijke uitdagingen van deze tijd te helpen aanpakken.

Duizenden vrijwilligers en tientallen medewerkers werken dag in dag uit onder de ACW-koepel om via heel concrete projecten hun buurten, wijken en gemeenten een beetje leefbaarder te maken: veilig verkeer, mantelzorg, sociaal-culturele vorming, integratie van kansarmen, enzovoort. Een beweging als ACW is dus in de eerste plaats een 'social profit'-organisatie. Dat betekent dat men streeft naar 'maatschappelijke winst', en niet naar een 'particuliere winst' zoals dat bijvoorbeeld het geval is in bedrijven waar de eigenaars er moeten van leven.

Cynici zullen zeggen dat ACW net wél het eigen particuliere belang voorop stelt. Maar dat klopt toch niet volledig. Men kan het immers het ACW niet verwijten dat men als 'bedrijf in moeilijkheden' er alles aan doet om een financiële basis te vrijwaren om de werking in stand te houden. Een werking die, nogmaals, vooral een sociaal en maatschappelijk oogmerk heeft. Organisaties als ACW zijn er dus niet enkel voor zichzelf, zoals de dominante opinie nu luidt.

Harde euro's
Als het ACW een multinational was geweest, zou er wellicht niet zo veel heisa geweest zijn. Er lijkt veel eensgezindheid te zijn over het feit dat er maatschappelijke steun moet zijn voor bedrijven opdat zij bij ons zouden investeren, en dus 'economisch kapitaal' zouden genereren. De OESO becijferde onlangs nog dat grote bedrijven in ons land amper belastingen betalen. Daar is opmerkelijk weinig debat over, en ongetwijfeld zal het allemaal economisch beredeneerd zijn: hoeveel kunnen we als samenleving investeren in een organisatie met een hoofdzakelijk particulier belang, zodat we er als samenleving ook economisch baat bij hebben (werkgelegenheid)? Het lijkt echter heel moeilijk om een gelijkaardige maatschappelijke consensus te laten groeien om in moeilijke tijden ook organisaties te steunen die sociaal kapitaal genereren.

Vandaag lijkt het, tenminste als we de dominante opiniemakers mogen geloven, lastig om de afweging te maken hoeveel we als samenleving bereid zijn te 'betalen' om enig sociaal kapitaal te vrijwaren. En dat is te verklaren. Ten eerste is sociaal kapitaal niet in harde euro's uit te drukken, en dat verzwakt de positie van zij die er de verdediging van opnemen. De waarde van het vrijwillig werken aan iets ongrijpbaars als een 'warme samenleving' wordt onderschat, omdat het niet te becijferen valt hoeveel het kost en opbrengt aan de maatschappij. Ten tweede hebben bepaalde opiniemakers er belang bij dat een organisatie als ACW op de knieën gaat omdat er een politieke liaison is. In de gretigheid waarmee het ACW onder vuur wordt genomen, met als doel het versterken van de eigen politieke positie van de aanvallers, wordt de collateral damage van het gedecimeerde sociaal kapitaal er dan maar bij genomen.

Het ACW heeft fouten gemaakt en sommige keuzes zijn ongelukkig geweest. Dat de (toenmalige) leiding van het ACW op een weinig kritische manier 'in de klauwen van het kapitalisme' is terechtgekomen, breekt de beweging nu zuur op. En dat de gemaakte fouten hersteld zullen moeten worden, onder meer door een serieuze herbronning, dat is duidelijk. Laat die herbronning vooral inhoudelijk zijn.

Eenzame bejaarden
De maatschappelijke uitdagingen waar een beweging als ACW zich om bekommert zijn groot: armoede, verkleuring, individualisering, enzovoort. Daarom moet het ACW, en bij uitbreiding het ganse 'traditionele' middenveld, opnieuw meer aansluiting zoeken bij groepen in de samenleving die het vandaag het moeilijkst hebben. De kansarmen, de asielzoekers en de eenzame bejaarden zijn de arbeiders van honderd jaar geleden. ACW moet een kritisch standpunt blijven innemen pro deze groepen, desnoods tegen het beleid waar het mee verweven is in. Ook al wordt dat niet altijd in dank afgenomen. Sterke middenveldorganisaties moeten blijven doen waar ze goed in zijn: concrete acties ontwikkelen die op een tastbare manier ongelijkheid en onrechtvaardigheid aanpakken. De 'goesting' om verder te werken is er nog steeds bij veel militanten en vrijwilligers. Het zou een deal kunnen zijn met zij die nu al te gretig van de situatie gebruik maken om het proces van het ACW te maken: laat het middenveld zich verder ontwikkelen, op een eigentijdse manier, en gooi het kind niet met het badwater weg. Probeer dus ondanks alles het sociaal kapitaal te vrijwaren waarop het vernieuwde middenveld zal bloeien. Want een samenleving die op zoek is naar manieren om de sociale uitdagingen van vandaag aan te pakken, heeft nood aan dat kapitaal.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234