Dinsdag 04/10/2022

AchtergrondOuderschap

Wat als je spijt hebt van het ouderschap? ‘Ik mis mijn kinderen zelden als ze er niet zijn’

Uit een online onderzoek bij 2.300 moeders door het Nederlandse vrouwenblad LINDA. blijkt dat 10 procent van de moeders weleens spijt heeft dat ze kinderen gekregen hebben.  Beeld getty
Uit een online onderzoek bij 2.300 moeders door het Nederlandse vrouwenblad LINDA. blijkt dat 10 procent van de moeders weleens spijt heeft dat ze kinderen gekregen hebben.Beeld getty

Wat als het ouderschap je niet bevalt? Het is het centrale thema van The Lost Daughter, een film die momenteel trending is op Netflix. Een moeilijk onderwerp, dat voor sommigen heel herkenbaar is. ‘Ik mis mijn kinderen zelden als ze er niet zijn.’

Cathy Galle

Het kwam voor Karin* (48) even allemaal terug. In The Lost Daughter, het regiedebuut van Maggie Gyllenhaal naar een boek van Elena Ferrante, zien we hoe hoofdpersonage Leda door een ontmoeting teruggekatapulteerd wordt naar de moeizame verhouding met haar eigen dochters. Ze zag hen jaren niet.

“Ik bevroor toen ik in de film het hoofdpersonage de zin hoorde zeggen: ‘Ik ben een onnatuurlijke moeder’”, zegt Karin. “Dat was namelijk exact wat mijn eigen moeder ook zei toen ze uitlegde waarom ze bijna veertig jaar geleden vertrok om haar geluk in Parijs te gaan zoeken.”

Jarenlang was er nauwelijks contact, behalve af en toe eens een kaartje. Maar rond Karins zestiende verjaardag stond haar moeder plots aan de voordeur. “Ze zei dat ze zich destijds compleet gevangen had gevoeld in het moeder-zijn. Dat ze meer wou van het leven en vooral meer met haar eigen passies bezig wou kunnen zijn. Mijn zus en ik stonden haar daar blijkbaar bij in de weg. Ze zag maar één uitweg: weggaan en alle banden verbreken.”

Jessie Buckley in 'The Lost Daughter'. Beeld YANNIS DRAKOULIDIS/NETFLIX
Jessie Buckley in 'The Lost Daughter'.Beeld YANNIS DRAKOULIDIS/NETFLIX

Hoe een moeder zoiets kan doen, dat vraag Karin zich nog altijd af. Zeker nu ze zelf twee dochters en een zoon heeft. Kinderen vragen natuurlijk - op zijn zachtst uitgedrukt - de nodige opofferingen. Roze wolken zijn nooit helemaal en zeker niet altijd roze. En ongeveer elke ouder wil zijn of haar kroost al eens het liefst achter het behang plakken. Maar bij ouderschap wordt doorgaans het globale plaatje bekeken. En dan valt de balans meestal wel positief uit. Ook voor haar, benadrukt Karin.

Lees ook

Maar liefst 8 procent van de Belgische ouders lijdt aan een parentale burn-out. ‘Ik ben verliefd op dat baasje, maar als ik had geweten wat ik nu weet, dan was hij er nooit geweest.’

Steeds meer vrouwen beslissen om hun eicellen te laten invriezen – kinderwens of niet. Ook Katrin Swartenbroux staat aan de vooravond van haar 35ste verjaardag voor de moeder aller beslissingen. ‘Moet ik alles waar ik van hou op het spel zetten voor iets waar ik misschien meer van ga houden?’

Dieper dan vuile luiers

Je eigen kinderen jarenlang niet willen zien is wellicht eerder uitzonderlijk. Maar ouders die moeten toegeven dat ze echt spijt hebben van het ouderschap, zijn dat een stuk minder. En dan gaat het niet over ouders die zich tussen de kilo’s vuile luiers en het zich almaar opstapelende slaaptekort al eens afvragen waar ze in godsnaam aan begonnen zijn. Bij sommigen zit het dieper.

De Israëlische sociologe Orna Donath publiceerde in 2015 een artikel in een Amerikaans feministisch academisch tijdschrift. Ze had daarvoor 23 vrouwen die allen spijt hebben van het moederschap. Alle 23 zeggen ze hetzelfde: ze zien hun kinderen doodgraag en proberen er ook zo goed mogelijk voor te zorgen. Maar mochten ze het moederschap ongedaan kunnen maken, zouden ze dat meteen doen.

Dakota Johnson en Olivia Colman in 'The Lost Daughter'. Beeld YANNIS DRAKOULIDIS/NETFLIX
Dakota Johnson en Olivia Colman in 'The Lost Daughter'.Beeld YANNIS DRAKOULIDIS/NETFLIX

Volgens Donath voelen deze vrouwen spijt omdat de moederrol hen niet past. Omdat ze de beperkingen die moederschap met zich meebrengt onverdraaglijk vinden. En ze zien ook geen enkele meerwaarde aan het mama zijn. De studie van Donath was in heel wat, ook Europese, landen trending onder de hashtag #regrettingmotherhood. En op Facebook onstonden groepen waar gelijkgestemden elkaar vonden.

Al blijft het taboe nog altijd bijzonder groot. Alleen al openlijk zeggen dat kinderen hebben veel minder rooskleurig is dat je voordien dacht, is in de ogen van velen al not done. Dat mocht presentatrice Siska Schoeters enkele jaren geleden nog ondervinden, toen ze in een interview in deze krant haar kinderen “kleine fuckers” noemde en toegaf dat ze het wel eens gehad heeft met hen. Ze kreeg meteen bakken kritiek over zich heen.

Parentale burn-out

Maar ondertussen stapelen de onderzoeken zich op. Een onderzoek van de UC Louvain stelt dat 8 procent van de Belgische ouders lijdt aan een parentale burn-out, wat kan evolueren naar spijt over het ouderschap. Dat kan overigens voorvallen bij zowel moeders als bij vaders, al lijken mannen er toch een pak beter mee weg te komen. Zo zei schrijver Dimitri Verhulst ooit in een interview met de Volkskrant dat hij zijn dochter, die hij nu fantastisch vindt, nooit gewenst heeft en dat hij de foetus het liefst had plat geknepen toen hij hoorde van de zwangerschap. Daar kwam toen amper reactie op.

Uit een online onderzoek bij 2.300 moeders door het Nederlandse vrouwenblad LINDA. blijkt dat 10 procent van de moeders weleens spijt heeft dat ze kinderen gekregen hebben. Zo vertelt Pauline in het magazine dat ze er nooit naar verlangt om haar kinderen terug te zien nadat ze een week op kamp geweest zijn. “Ik zie hen doodgraag, maar ik mis hen zelden als ze weg zijn.” Ze hoopte dat haar moedergevoel, zoals vaak wordt gezegd, wel zou groeien eenmaal de kinderen er waren. Wat dus niet gebeurde.

De Franse maar in Brussel wonende schrijfster Corinne Maier schreef er zelfs een boek over: No Kids, 40 Good Reasons Not to Have Childeren. Daarin schrijft ze weinig subtiel dat kinderen vervelend zijn, veel te duur en dat ze elke vorm van plezier boycotten. Volgens Maier, zelf moeder van twee, wordt de indruk gecreëerd dat kinderen de sleutel vormen tot het geluk, zo zei ze ooit in gesprek met De Morgen. “Er zijn behoorlijk wat mensen geschokt door wat ik schrijf en dat lijkt me niet onnatuurlijk. Nochtans weet ik niet waarom het ouderschap zo’n taboe is. Ik denk dat kinderen de plaats van godsdienst ingenomen hebben.”

Voor sociologe Orna Donath zijn films die dit thema behandelen heel erg welkom, liet ze al weten in Amerikaanse media. “Want zolang spijt hebben van het ouderschap een taboe is, zullen talloze jonge vrouwen en ook mannen blijven denken dat moeder of vader worden het meest natuurlijke is wat je kunt doen. En dat is niet zo.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234