Zaterdag 27/11/2021

AchtergrondCoronavirus

Wat is toch die nieuwe variant waarvoor Marokko zijn vliegtuigen aan de grond houdt?

null Beeld Rob Engelaar
Beeld Rob Engelaar

Zo’n tien procent van de coronabesmettingen in het Verenigd Koninkrijk blijkt te worden veroorzaakt door een nieuwe variant van het virus, genaamd ‘AY.4.2.’. Naderend onheil? ‘De kans is reëel dat er al andere, meer besmettelijke varianten rondgaan.’

Marokko besloot zijn vluchten naar Nederland, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk stop te zetten. Want alweer een nieuwe, snel om zich heen grijpende variant van het coronavirus: daar zit niemand op te wachten. Zo’n tien tot vijftien procent sneller zou de nieuwe variant zich verspreiden, volgens vroege Britse schattingen.

Maar dat zijn de eerste, grove berekeningen. “Ik ben er nog niet van overtuigd”, zegt hoogleraar evolutiebiologie Tom Wenseleers (KU Leuven), die eerder de opmars van de deltavariant in kaart hielp brengen. Bij doorrekening van de nieuwe variant ontdekte hij dat AY.4.2. niet op alle plekken in aantal toeneemt, en in sommige gebieden in Groot-Brittannië zelfs wat afneemt.

Verspreidingssnelheid

“Als je consistent overal een toename van deze variant zou zien, is het aannemelijk dat hij een of ander intrinsiek voordeel heeft. Maar dat consistente beeld zie ik nu niet”, zegt Wenseleers desgevraagd. Dat zou erop kunnen duiden dat het virus gewoon toevallig om zich heen grijpt in subgroepen die slecht zijn gevaccineerd, of die veel contacten hebben.

Toch komt ook Wenseleers erop uit dat het virus gemiddeld genomen een iets hogere verspreidingssnelheid heeft. Zo’n 2,4 procent sneller dan de ‘gewone’ deltavariant, zou AY.4.2 zich verspreiden – een licht voordeel dus. Ter vergelijking: de alfavariant (voorheen ‘Britse’ variant) besmette zo’n 50 procent meer mensen dan het klassieke coronavirus, de deltavariant nog weer eens zo’n 60 procent meer.

Alleen al die cijfers maken dat AY.4.2 niet snel de dienst zal uitmaken, verwacht de bioloog. “Bij de alfavariant duurde het maanden voordat hij dominant werd. En deze zou veel trager oprukken, als hij al een voordeel heeft. Ik denk niet dat deze variant nu zoveel verschil gaat maken.”

Deltavariant-plus

Wat dat betreft dat doet AY.4.2 denken aan de zogeheten ‘Spaanse variant’, die vorige nazomer leek op te rukken in Europa. Misschien omdat hij wind mee had van reizigers en jonge mensen met veel contacten, misschien omdat hij écht iets besmettelijker was. Wenseleers neigt naar die tweede theorie: “Was de alfavariant er niet gekomen, dan denk ik dat deze Spaanse variant heel geleidelijk de andere virussen had verdrongen.”

De nieuwe mutant is in feite een veranderde versie van de deltavariant: vandaar dat hij ook wel de bijnaam ‘deltavariant-plus’ draagt. Aan zijn uitsteeksels heeft AY.4.2 twee veranderingen ondergaan – technisch genaamd Y145H en A222V. Hoewel die al bekend zijn van eerdere coronavirussen, is onduidelijk wat de veranderingen precies ‘doen’. Daarvoor zou men in het laboratorium experimenten moeten doen waarbij men cellen besmet met virussen met en zonder de mutaties.

Evolutionair potentieel

Voorlopig lijkt het goede nieuws dat deltaplus niet opeens minder gevoelig is voor vaccins of natuurlijke immuniteit, suggereren de eerste gegevens. Een grote, nog openstaande vraag is in hoeverre het virus nog ‘evolutionair potentieel’ heeft: in hoeverre de evolutie het coronavirus nog kan omvormen tot iets heel anders – of dat het virus beperkt is in zijn mogelijkheden.

Intussen lijkt AY.4.2 ook in Denemarken op zijn retour. Dat kan erop duiden de variant helemaal niet besmettelijker is dan gewone deltavirussen – maar ook dat er onder de radar nog meer varianten circuleren die nog een slagje besmettelijker zijn dan AY.4.2, zegt Wenseleers. “De kans is reëel dat er al andere varianten rondgaan, die eenvoudigweg nog geen eigen indeling hebben in de stamboom van coronavirussen.”

Geen paniek overigens, benadrukt Wenseleers: een variant die het zoals delta of alfa tientallen procenten beter doet dan zijn voorgangers, is nog niet ontdekt. “En voor de epidemie heeft het op dit moment veel meer impact als degenen die nog niet zijn gevaccineerd, gewoon alsnog een spuit gaan halen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234