Donderdag 06/10/2022

InterviewIdesbald Goddeeris

Wat zegt koning Filip straks in Congo? ‘Ik verwacht een bevestiging van de spijtbetuigingen, maar niet veel meer’

Koning Filip wordt officieel verwelkomd op N'Djili, Kinshasa International Airport. De koning is in Congo van 7 tot 13 juni.  Beeld BELGA
Koning Filip wordt officieel verwelkomd op N'Djili, Kinshasa International Airport. De koning is in Congo van 7 tot 13 juni.Beeld BELGA

Koning Filip spreekt woensdag de Congolese bevolking toe tijdens zijn langverwachte bezoek aan de ex-kolonie. ‘Als hij dezelfde taal gebruikt als in zijn brief uit 2020, zullen zij de toespraak sowieso positief onthalen’, zegt historicus Idesbald Goddeeris (KU Leuven), gespecialiseerd in de koloniale geschiedenis.

Kelly Van Droogenbroeck

Wat zal er in de toespraak van koning Filip aan bod komen?

Goddeeris: “Ik verwacht een bevestiging van de spijtbetuigingen die hij al eens uitte in 2020, maar niet veel meer. Hij zal waarschijnlijk verwijzen naar de oprichting van de bijzondere Kamercommissie Belgisch koloniaal verleden en benadrukken dat daarin ook Congolezen gehoord worden. Maar ik verwacht geen excuses of een engagement voor herstelbetalingen of restituties. Die zaken worden eerst besproken in de commissie. Het zou vreemd zijn mocht hij nu al verder gaan.”

“Als de koning in zijn gesprekken dezelfde taal gebruikt die hij ook in zijn brief hanteerde, zullen de Congolese bevolking en overheid hem sowieso positief onthalen. Maar hoe dan ook zal zijn speech vergeleken worden met wat er tijdens de onafhankelijkheidsdag op 30 juni 1960 is gezegd. Koning Boudewijn gaf toen een erg koloniale en foute toespraak, waarna de later vermoorde premier Patrice Lumumba hem vlammend van antwoord diende. Ik verwacht een stijlbreuk met zijn voorgangers. De toespraak zal aansluiten op zijn brief van twee jaar geleden, waarin hij elementen uit de speech van Lumumba aanhaalde.

“Maar alleen verwijzen naar Lumumba is ergens ook de problematiek van zijn voorgangers vermijden. Het is gemakkelijk om zijn verre achteroom Leopold II te veroordelen. Maar Boudewijn bekritiseren, de oom die hem mee heeft opgevoed, is moeilijker.”

Idesbald Goddeeris. Beeld ID / Bas Bogaerts
Idesbald Goddeeris.Beeld ID / Bas Bogaerts

De koning zal ook een geroofde kunstschat bij zich hebben. Wat betekent de teruggave van zulke voorwerpen?

“Dat is symbolisch. Restitutie gaat over de teruggave van kunstwerken, menselijke resten, religieuze voorwerpen en andere historisch belangrijke objecten. Niet alleen België maar ook andere Europese landen hebben die uit hun kolonies en uit landen zoals Griekenland en Egypte weggeroofd. Almaar meer landen vragen die nu terug en meer en meer landen gaan ook in op die verzoeken, zoals Duitsland. Maar andere landen, zoals het Verenigd Koninkrijk, willen dat niet doen. Doordat koning Filip nu zo’n voorwerp bij zich heeft, zet hij België in het rijtje van landen die ingaan op de vraag voor teruggave.”

De tand van Lumumba blijft voorlopig in België. Is dat dan geen belangrijk symbool?

“Jawel. Patrice Lumumba is een van de grote helden uit de Congolese geschiedenis. Hij was de eerste democratisch verkozen premier van het land en is vermoord tijdens een crisis waaraan België morele medeplichtigheid heeft. Niet alleen in Congo, maar voor de hele pan-Afrikaanse beweging is hij een martelaar. Door zijn stoffelijke resten terug te geven tonen we dat we bereid zijn om tot een gemeenschappelijk verhaal te komen. Koning Filip heeft die resten nu niet bij, mogelijk omdat hij die niet aan de huidige machthebbers wil geven: dan zou het lijken dat die de legitieme erfgenamen van Lumumba zijn.”

Gaan we met dit bezoek stilaan naar een normalisatie van de relaties tussen België en Congo?

“Goh, normalisatie. Een verbetering, ja. Het bezoek is sowieso al ruim voor de verkiezingen in Congo gepland, zodat het niet als een legitimering van het bewind van zittend president Félix Tshisekedi gezien kan worden. Die is eigenlijk nooit verkozen en op een dubieuze manier aan de macht gekomen. Ook door met andere groepen in de bevolking te spreken kan koning Filip vermijden dat de machthebbers hem voor hun kar spannen. Het volledige concrete programma ken ik niet, maar ik weet wel dat hij de jeugd gaat toespreken. Ik hoop dat hij ook contact zal zoeken met mensen uit het middenveld en met andere groepen van de bevolking.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234