Zondag 25/09/2022

'Wat Zidane doet met een bal, doet Rose op een schrijfmachine'

Underwood, Remington en Tipp-Ex: in een tijdperk dat er Twittergewijs opnieuw met de duimen getypt wordt, lijken die woorden wel op dinosaurussen uit lang vervlogen tijden. Maar zie: de schrijfmachine is terug in 'Populaire', een soms wervelende Franse romantische komedie in een vinnige retrostijl die helemaal om het sneltypen draait. Luc Joris

'Nee", zegt regisseur Régis Roinsard. "Ik heb mijn scenario niet op een schrijfmachine geschreven. Ik heb het willen doen, om in de huid van het personage te kruipen. Maar ik heb het laten schieten omdat ik niet met tien vingers kan typen. Woody Allen typt wel al zijn scenario's op een typemachine. Misschien moet ik het toch leren, want hij schrijft meer dan één scenario per jaar. Dat ritme zou ik ook wel willen halen." (lacht)

In Populaire, gesitueerd in het Normandië van de jaren vijftig, solliciteert het naïeve dorpsmeisje Rose Pamphyle (een stralende Déborah François) voor secretaresse bij een verzekeringsmakelaar (Romain Duris). Eerst vlot het niet tussen hen. Maar ze vinden elkaar in hun gedeelde passie voor de typemachine. Wanneer blijkt dat Rose een uitzonderlijk talent is, gaat ze intensief trainen als voorbereiding op het kampioenschap sneltypen. En wordt de film een ratelende symfonie van vingers die over een toetsenbord dansen en hamertjes die tegen een blad papier tikken.

Is het dan verwonderlijk dat producent Alain Attal Populaire als een vrouwelijke variant op Rocky omschrijft, die boksfilm met Sylvester Stallone? "Ik heb als voorbereiding enkele oud-kampioenen ontmoet", vertelt Roinsard, die in de ban raakte van die sneltypewedstrijden toen hij er een documentaire over zag. "Meestal ging het om militairen, mensen die in commissariaten werkten of stenotypisten op een rechtbank. Ze beschouwden het als een echte sport en ze trainden zich als atleten. Voor mij ging het hem ook om de intelligentie en de sierlijkheid van het gebaar. Kijk naar Zidane. Dat was een artiest op een voetbalveld. Rose doet net hetzelfde, maar dan op een schrijfmachine."

Her en der valt bij Populaire de vergelijking met de Amerikaanse tv-serie Mad Men. Vanwege het thema van de man-vrouwrelatie op de werkvloer en de nostalgie voor de jaren vijftig. "De jaren vijftig zijn een soort blauwdruk van onze huidige maatschappij en wereld", zegt Roinsard. "De consumptie- en spektakelmaatschappij heeft zich toen ontwikkeld, precies als de emancipatie van de vrouw. Maar ook qua design is het een ongelooflijk rijke en waanzinnige periode. Van strakke kostuums en plooirokken tot brillen: alle ontwerpen hadden een haast perfecte, pure vorm. Kijk naar de schrijfmachines uit die periode: ze doen denken aan het design van oldtimers."

Roinsard is eveneens gefascineerd door het aspect van het zoeken en streven naar snelheid in die onbekommerde jaren vijftig, iets wat perfect gesymboliseerd wordt door de schrijfmachine. "Het is ook de periode van de eerste dragraces. De records van de supersonische vliegtuigen werden doorbroken. Men is constant op zoek naar snelheid, net als nu. Alleen zitten we nu in de informatiesnelheid en de virtuele snelheid, minder in de gemotoriseerde snelheid."

De eerste officiële, meervoudig geproduceerde typemachine dateert van 1867. Dat is ook de periode waarin men in de fotografie bezig was met de sluitersnelheid. En Muybridge met zijn fameuze bewegingsstudies de basis legde voor de projectie van filmbeelden. "Dat ik daar zelf niet aan gedacht heb", zegt Roinsard, die zich net niet zelf tegen het hoofd slaat. "Het klopt, dat snelle, ritmische tikken om woorden te vormen doet denken aan de pogingen om van het stilstaande fotografische beeld tot cinematografische beelden te komen."

Voor de sprankelende jaren vijftig-look liet Roinsard zich vooral door de Hollywoodfilms uit die periode inspireren. Hollywood beleefde toen zijn glorietijd met films als Vertigo, de kleurrijke musicals van Stanley Donen, de glanzende melo's van Douglas Sirk en de speelse romantische komedies van Billy Wilder. Die liefde voor de film pikte Roinsard in zijn Normandische geboortestad Louviers op. Eerst in de lokale bioscoop, later thuis voor de buis via de cinéclubprogramma's. "Samen met fotografieleider Guillaume Schiffman (de zoon van Truffaut-assistente en scenariste Suzanne Schiffman, LJ) heb ik er streng over gewaakt dat we nooit tot een pastiche of het bewust imiteren zouden afglijden", vertelt Roinsard, met tot nu toe enkel korte films of clips voor Jean-Louis Murat en Jane Birkin op zijn cv. "Af en toe is er een toespeling ingeslopen maar pas achteraf zijn we er ons van bewust geworden. We hebben het er met plezier ingelaten: uiteindelijk zijn het toch de afdrukken van onze cinefilie en liefde voor de cinema."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234