Maandag 26/09/2022

'We kunnen weer twintig jaar voort'

'Bijzonder blij' is het Nepalese leger met de eerste lading Minimi's van FN-Herstal die dinsdagavond in Katmandoe arriveerde. De omstreden wapens werden binnengevlogen in een cargovliegtuig van Silk Way Airways. Het vliegtuig was op de doorreis enkele weken lang gestrand in Kazachstan omdat de autoriteiten moesten wachten op permissie om via het Indiase luchtruim naar Nepal te vliegen. Maatschappelijke organisaties in Katmandoe zijn allesbehalve gelukkig met de aankomst van de machinegeweren. 'De wapenleverantie doodt het kleine beetje democratie dat we nog overhebben', meent uitgever-journalist Shyam Shrestha.

Katmandoe

Van onze medewerkster

Lucia de Vries

In Katmandoe heerste deze week verwarring over de reden waarom de Belgische wapens in Kazachstan waren gestrand. "Het vliegtuig met Minimi's is volgens mijn informatie op 12 december uit België vertrokken. Waarom is het niet meteen doorgevlogen naar Katmandoe?", vroeg Surendra Phuyal, journalist bij de Katmandoe Post zich af. De Nepalese media gingen ervan uit dat Delhi weigerde toestemming te geven om via het Indiase luchtruim naar Katmandoe te vliegen en de lading eerst wilde inspecteren. Sanjay Verma, eerste secretaris op de Indiase ambassade, weerlegde deze veronderstelling dinsdag. "De Nepalese ambassade in Delhi heeft weliswaar een aanvraag ingediend, maar had de papieren ten aanzien van de inhoud van het vliegtuig incorrect ingevuld. Dat is de reden waarom er nog geen toestemming is. De Indiase overheid volgt eenvoudigweg de internationale luchtvaartregels, of het nu om aardappels of machinegeweren gaat." Inmiddels arriveerde wel een vrachtvliegtuig met drieduizend Amerikaanse M16-machinegeweren, slechts enkele dagen nadat de Indiase regering om permissie was gevraagd. Volgens een anonieme bron in het leger is de Belgische vracht tijdens een korte tussenstop in Delhi door de Indiase overheid geïnspecteerd.

Volgens legerwoordvoerder kolonel Deepak Gurung kan men in Nepal met de nieuwe machinegeweren tenminste twintig jaar vooruit. Hij zei niet te kunnen prijsgeven waar de Minimi's precies gebruikt zullen worden, maar gaf toe dat ze zeer waarschijnlijk in de heuvels in Centraal-Nepal terecht zullen komen. Daar begonnen maoïstische rebellen in 1996 een volksoorlog, die zich in enkele jaren tijd uitbreidde tot 68 van de 75 districten in het land. "Een deel van de Minimi's zal door Nepalese soldaten in de VN-vredesmacht worden gebruikt", zegt Gurung. De moderne machinegeweren zijn een alternatief voor de dertig jaar oude zelfladende geweren, inclusief oudere FN-Herstal-modellen zoals 9 mm Browning-pistolen en lichte machinegeweren, deels met licentie geproduceerd in India. Het 55.000 man sterke Nepalese leger streeft ernaar alle manschappen midden dit jaar van langeafstandsmachinegeweren te voorzien. De zelfladende geweren worden overgedragen aan de gewapende politie, die het vooralsnog met antieke 303-Enfield-geweren en handgemaakte bommen moet stellen. "De machinegeweren zullen slechts voor zelfbescherming en wanneer dat nodig is worden ingezet", zegt woordvoerder Gurung, refererend aan de internationale kritiek op het functioneren van het Nepalese leger.

Volgens Amnesty International is het aantal mensenrechtenschendingen dramatisch gestegen nadat de regering in november 2001 het leger inschakelde in de strijd tegen de ondergrondse Communistische Partij Nepal (Maoïsten). Het leger geniet onschendbaarheid in de Nepalese samenleving en opereert volgens journalist en legerkenner Deepak Thapa volgens het principe 'eerst schieten, dan praten'. Amnesty International concludeert dat vele onschuldige burgers door het leger worden gedood en dat martelingen en verkrachtingen tijdens arrestaties meer regel dan uitzondering zijn. Twee zusjes die volgens een recent Amnesty International-rapport door legerofficieren waren verkracht, werden eind december op de nationale televisie door het leger geïnterviewd. Zij trokken hun verklaring in en werden gedwongen tijdens een publieke bijeenkomst te bevestigen dat de verkrachting nooit had plaatsgevonden. Volgens legerwoordvoerder Gurung is het Amnesty-rapport sterk overdreven. "De rapporteurs werken met vertalers die pro-maoïst zijn. Ik geef toe dat er in sommige gevallen sprake is van schendingen door het leger, maar niet zo wijdverspreid als Amnesty International ons wil doen geloven."

Het leger organiseerde vorige week een persconferentie waarin het toegaf fouten te hebben gemaakt, met name in een incident in Nuwakot, waarin vijf onschuldige studenten door het leger werden gedood. Critici menen dat er een grote kans is dat de Belgische wapens tegen onschuldige burgers worden gebruikt of in de handen van rebellen terechtkomen. Mensenrechtenactivist Shobha Gautam is ervan overtuigd dat de moderne wapens het Nepalese volk in de armen van de rebellen zullen drijven.

"In de gebieden waar de maoïsten het voor het zeggen hebben is de onderdrukking sinds de inzet van het leger alleen maar toegenomen. Eerder had de plattelandsbevolking slechts één vijand: de maoïsten; nu heeft men er twee: de rebellen en het leger." De rebellen maken tijdens hun overvallen op leger en politie regelmatig moderne wapens buit. Journalist Deepak Thapa berekende dat de rebellen in maart 2001 al zeshonderd geweren en 'enkele honderden' andere wapens hadden buitgemaakt. Uitgever-journalist Shyam Shrestha, die vorig jaar bemiddelde tussen regering en rebellen, beschouwt de wapendeal die tijdens een geheim bezoek van ex-premier Sher Bahadur Deuba aan België tot stand kwam, als zeer verwerpelijk. "In tegenstelling tot wat de Belgische regering beweert, is het niet de democratisch gekozen regering die deze wapens heeft aangekocht. De politiek wist nergens van. Het leger en het paleis zijn verantwoordelijk. Deze instituten hebben baat bij het verlengen van het conflict zodat ze meer politieke macht krijgen en profiteren van commissies in wapenaankoop." Puskar Gautam, ex-districtscommandant in het rebellenleger, meent dat moderne wapens sowieso niet essentieel zijn in een guerrillaoorlog. "De informatie en steun van de lokale bevolking is veel belangrijker." Zijn advies aan de troepen: "Wil het leger werkelijk succes boeken, dan moet het overgaan op guerrillatactieken en zich van een goede inlichtingendienst voorzien."

Volgens Insec, een Nepalese mensenrechtenorganisatie, werden in 2002 ruim vijfduizend Nepalezen gedood, waarvan 4.106 door leger en politie. Sinds het begin van de strijd tussen overheid en rebellen in 1996 kwamen ruim zevenduizend mensen om het leven.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234