Vrijdag 19/08/2022

Wedergeboorte van de wereld morgen in Brussel

De wereld zal niet vergaan, of toch morgen niet, maar het Brusselse kunstenhuis Bozar pakt niettemin uit met een stevige apocalyptische primeur. De Italiaanse kunstenaar Michelangelo Pistoletto (79), bekend van de arte povera, komt er persoonlijk zijn wereldwijde Rebirth-project voor een nieuwe wereld voorstellen.

Vanaf morgen toont Bozar een hele maand lang een nieuwe installatie van Michelangelo Pistoletto. Omdat het werk in Brussel het inhoudelijke en geografische hart vormt van een wereldwijd vertakt kunstproject komt de wereldberoemde Italiaanse kunstenaar de installatie op de openingsdag zelf voorstellen. Behalve in Brussel gaan er gelijktijdig ook installaties open in onder meer het Parijse Louvre, in de VS, in China en in Rusland.

De filosofie achter dit conceptuele kunstproject is minstens even ambitieus als de locatie ervan. Zelf gelooft Pistoletto niet dat morgen het Laatste Oordeel aanbreekt, maar hij hoopt niettemin op een 'wedergeboorte' van de wereld en herdoopt 21 december tot 'Rebirth Day'. In die nieuwe wereld, "het derde paradijs", moeten de drie elementen uit de vorige werelden - mens, natuur en techniek - samenvloeien tot een nieuw evenwicht. Die nieuwe synthese wordt verbeeld met een aangepast symbool voor oneindigheid, nu met drie in plaats van de klassieke loopmet twee kringen. Tegenover de angst voor de apocalyps zet de optimistische Pistoletto dus een oneindigheid 2.0.

De Brusselse installatie is gewijd aan meditatie en zingeving. In de centrale Hortazaal in het Paleis van Schone kunsten staan vijf kamertjes - kapelletjes, zo u wil - opgesteld die elk een aspect uit één van de grote wereldgodsdiensten uitlichten. Voor de islam ligt er een oosters bidmatje in een minaret, voor het christendom staat er een buste van Christus, voor het jodendom zijn er stenen tafelen, voor de hindoes een lotusbeeld en een lege kamer verbeeldt de niet-confessionele zingeving.

Geen godsdienstkritiek hier, maar een (naïef) geloof in de kracht van filosofie om de wereld te verenigen in een nieuwe gemeenschap. Middenin de ruimte staat een box opgesteld met naar binnen gerichte spiegels. De spiegels die elkaar tot in het oneindige reflecteren staan eens te meer symbool voor het eeuwige leven.

Rebirth Day past in het oeuvre dat Pistoletto de voorbije twintig jaar ontwikkelde. Door verschillende kunstvormen bijeen te brengen geeft hij uiting aan zijn ambitie om alle technische en artistieke verwezenlijkingen van de menselijke creativiteit bijeen te brengen. In 1996 richtte hij daartoe Cittadellarte op, een creatief laboratorium in een verlaten textielfabriek, waarin hij innovatieve ideeën wil laten ontwikkelen. Rebirth Day wordt geen eenmalig project. Pistoletto plant nu al voortaan elk jaar op 21 december installaties binnen dezelfde filosofie te creëren.

Rebirth Day van Michelangelo Pistoletto, van 21/12 tot 25/1 in het Paleis voor Schone Kunsten, Brussel.

Van Bruegel tot Kiefer

De verbeelding van het einde der tijden is bijna zo oud als de beeldende kunst zelf. Treffend is wel dat kunstenaars, in de zestiende eeuw net zo goed als vandaag, vaak het verband hebben gelegd tussen de apocalyps en actueel oorlogsgeweld. Dat is al zo bij Bruegels Dulle Griet, een spookachtige allegorie die nog altijd veel vragen oproept. De centrale figuur wordt wel voorgesteld als een soort heks in oorlogsharnas, en ook elders in het overdadige tafereel vallen doden onder wapengekletter.

De literaire inspiratie, van Hiëronymus Bosch over Albrecht Dürer tot Michelangelo, komt vaak uit het Boek der Openbaring van Johannes, waarin de Dag des Oordeels wordt beschreven, maar kunstenaars grijpen de bijbeltekst aan om er een eigentijdse draai aan te geven.

Ook in de hedendaagse kunst is de apocalpytiek een weerkerend thema, bijvoorbeeld in het cynische materialisme van Damien Hirsts, met diamanten bezette, doodshoofd For the Love of God. De grootste doemdenker van de actuele kunst is wellicht de Duitser Anselm Kiefer, uit wiens reusachtige driedimensionale doeken en installaties de voor zijn land traumatiserende herinnering aan de 'absolute oorlog' spreken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234