Vrijdag 27/05/2022

Antibiotica

"Weerstand tegen antibiotica kan tegen 2050 10 miljoen levens per jaar kosten"

null Beeld thinkstock
Beeld thinkstock

Als antibiotica niet meer doeltreffend zijn, dan zijn de gevolgen - zowel menselijk als economisch - niet te overzien. Resistente bacteriën kunnen tegen 2050 aan 10 miljoen mensen per jaar het leven kosten. En dat gruwelscenario komt volgens Britse wetenschappers angstwekkend dichtbij. Het is vijf voor twaalf, waarschuwen ze in een nieuw rapport.

Jill Casters

Bacteriën geraken aan een razendsnel tempo resistent aan antibiotica: als we niets doen, dan worden antibiotica binnen de kortste keren volledig nutteloos. Dat staat te lezen in het rapport over antibioticaresistentie van econoom Jim O'Neill.

O'Neill analyseerde het globale probleem in opdracht van Brits premier David Cameron. Sinds 2014 verschenen er al meermaals rapporten van zijn onderzoek. Vandaag werd het eindrapport gepubliceerd.

Zonder antibiotica worden de kleinste ingrepen plots levensbedreigend, staat in dat rapport te lezen. Een keizersnede, een nieuwe knie of heup, maar ook chemotherapie. Vandaag komen jaarlijks al 700.000 mensen om het leven door infecties met resistente bacteriën. Als we geen maatregelen nemen, zullen er tegen 2050 10 miljoen mensen per jaar sterven; dat zijn meer slachtoffers dan kanker vandaag maakt. De economische schade loopt op tot 100 biljoen dollar.

Kwestie van tijd

Professor Jan Michiels, afdelingshoofd van het Centrum voor Microbiële en Plantengenetica aan de KU Leuven, bevestigt dat de situatie er niet rooskleurig uitziet. "Bacteriën vinden altijd wegen om resistent te worden", legt hij uit. "Het is een kwestie van tijd, maar uiteindelijk vindt de bacterie een oplossing tegen een antibioticum. En dat gebeurt des te sneller naarmate we meer antibiotica gebruiken."

Nu al bestaan er meerdere multiresistente bacteriën, zegt hij. "Dat zijn bacteriën die resistent zijn tegen verschillende klassen van antibiotica. Ooit ontstaan er bacteriën die resistent zijn tegen álle klassen, en dan is er geen behandeling meer mogelijk. Een eenvoudige infectie, die vandaag gemakkelijk kan behandeld worden, kan dan dodelijk zijn."

In regio's als Azië en Afrika is het probleem vooralsnog groter dan bij ons. "Dat geldt zeker voor een aantal aandoeningen", aldus Michiels. "TBC is bijvoorbeeld een groot probleem in Afrika, omdat daar vandaag al multiresistente bacteriën bestaan. Bij ons zijn er meestal nog mogelijkheden om resistente bacteriën te behandelen. Het probleem situeert zich voornamelijk in gebieden die minder toegang hebben tot goede medische verzorging en een goede opvolging van de behandeling."

Te weinig nieuwe antibiotica

Schroeven we ons antiobioticagebruik niet terug, zo luidt het in het rapport, dan worden sommige ziektes ongeneeslijk en openen we de deur voor zogenaamde 'superbacteriën' zoals MRSA, beter bekend als de ziekenhuisbacterie.

Volgens Michiels is het overmatige gebruik van antibiotica inderdaad een belangrijk aspect. Maar hij wijst ook op een tweede probleem. "In de jaren veertig tot zeventig van de vorige eeuw zijn zeer veel nieuwe antibiotica ontdekt", zegt hij. "Sindsdien werd vooral ingezet op het verbeteren van die middelen, maar werden er maar weinig nieuwe antibiotica gevonden. Vooral sinds de jaren 2000 is er een enorme terugval."

O'Neill wil een campagne opstarten die mensen bewust maakt van het belang van antibiotica en het gevaar van overdaad. Hij wil dat de Britse overheid het gebruik van belangrijke antibiotica inperkt en een taks invoert op antibiotica voor de veeteelt.

Michiels is het met O'Neill eens dat er maatregelen nodig zijn - het antibioticagebruik terugdringen door sensibilisering en meer middelen vrijmaken om onderzoek naar nieuwe antibiotica te stimuleren - maar stelt ook dat er al belangrijke stappen voorwaarts gezet zijn.

"Ik denk dat de eerdere rapporten van O'Neill al veel mensen hebben wakkergeschud", zegt hij. "Als je de kaart van Europa bekijkt, zie je in de noordelijke landen - waaronder België - een veel lagere ontwikkeling van antibioticaresistentie. Dat wijst erop dat er al veel maatregelen genomen zijn."

"Er is een belangrijke evolutie in het voorschriftgedrag van dokters, verschillende labo's nemen al initiatieven om nieuwe antibiotica te vinden en in de farmaceutische industrie is er een heropleving van onderzoek naar nieuwe antibiotica. Ook de EU heeft al stappen genomen. Het is nu een kwestie om die positieve trend door te zetten."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234