Donderdag 30/06/2022

Weg met de panlat!

Het is weer de tijd van de goede voornemens. Voor vele vrouwen zal afvallen hoog op het lijstje staan, want ze zijn zelden tevreden met hun lichaam. Ze vinden zichzelf te dik, hun borsten te klein en hun achterwerk te dik. Ze storten zich van het ene dieet op het andere en toch vinden ze dat ze op het Michelin-mannetje lijken. 'Prima! Houden zo!', zegt Anita Roddick, baas van The Body Shop. 'Liever dit dan de wandelende takken van de modebladen.'

Catherine Doherty

Roddick heeft actie gevoerd voor de rechten van de vrouw en tegen atoomproeven. Nu richt ze haar woede op 'bloody' moderedactrices en de 'triestekoeienziekte' van - volgens haar - halfdode topmodellen zoals Kate Moss. (Roddick heeft het over 'sad cow disease' en dat is een onvertaalbare woordspeling. Mad Cow Disease is natuurlijk de gekkekoeienziekte en in Engeland worden vrouwen nogal eens uitgescholden voor koeien, vandaar.) Daarom heeft ze Ruby uitgevonden, een fictief model, professor in zelfexpressie en de ster van de Body Shop-Zelfrespect-campagne. Ruby kun je alleen maar... euh, dik noemen. Haar volledige naam is Ruby Evangelista Rubensiana. The Body Shop ging zijn ideale vrouw dus bij onze bloedeigen Rubens halen, waar veel vrouwen juist van balen omdat zijn naakten zo onbeschaamd dik zijn.

"Slechts een paar vrouwen zien eruit als een topmodel. De overige drie miljard niet", zegt Ruby. "Schoonheid is passie, eergevoel, humor, zelfvertrouwen en nog duizend andere dingen."

In België werkt Ruby samen met het Centrum voor Vrouwenstudies van de Universiteit Antwerpen. Ruby wil vrouwen meer bewust maken van hun eigenwaarde en zelfrespect, lezen we in de gezamenlijke folder die je in The Body Shop kunt krijgen. "We willen het hedendaagse culturele concept van vrouwelijkheid zoals het geportretteerd wordt door de schoonheidsindustrie en in de media ter discussie stellen. Wij willen er hard aan werken om de begrippen 'eigenwaarde' en 'culturele en fysieke diversiteit' meer ruimte te geven in deze wereld. Wij zullen waardering gaan eisen voor de unieke kwaliteiten die ons maken tot wie we zijn."

"Gedurende deze twee jaar durende campagne zullen diverse thema's aan bod komen die op de een of andere manier met vrouwen en hun gevoel van eigenwaarde te maken hebben. We zullen het hebben over anorexia en boulimie, over weerbaarheid en over de plaats die vrouwen in deze samenleving innemen. Eigenwaarde is het begin van veranderingen. Gewoonlijk legt niemand de link tussen de eigenwaarde en democratie, waardigheid, politiek activisme en vrijheid van seksuele expressie. Wij zullen dat vanaf nu wel doen..."

Jammer dat de Amerikanen Ruby afdoen als porno en de affiche niet willen ophangen.

"Ze heeft borsten, maar geen tepels of een vagina", protesteert de 54-jarige Roddick met haar zachte Australische accent, "maar Amerika is zelf een contradictio in terminis."

De robuuste pop Ruby is nochtans het resultaat van Amerikaanse research, die vaststelde dat steeds meer meisjes jonger dan 12 anorectisch worden. Bovendien zouden 70 procent van de vrouwen zich depressief, schuldig en beschaamd voelen wanneer ze drie minuten naar fotomodellen kijken.

"Dit is echt geen stom onderwerp", zegt Roddick. "We houden ons niet alleen met de campagne bezig. We hebben ook een lessenpakket voor scholen, we besteden aandacht aan thema's als pesterijen en we proberen de nationale opinie te veranderen. Het is zeer actueel. Eigenlijk is het zeer revolutionair, want de mensen die er tegen zijn, die zeggen dat het egocentrisch is, zijn gewoonlijk die mensen die dankzij de onzelfzuchtigheid van vrouwen vooruitkomen."

Ruby heeft geen vriendje - iedereen weet dat alleen slanke vrouwen aan hun trekken komen en de eerste indruk is zo belangrijk. "Waarom maak je ons wijs dat die Ruby ooit aan een lief raakt?", vraag ik aan Roddick, die meteen rood aanloopt. "Kun je alleen maar van bil als je dun bent?", roept ze uit. "Is dat de grote leugen? Ik heb nog nooit een kerel ontmoet die met een magere panlat in bed wil liggen. Je bent maar aantrekkelijk als je doelgerichtheid en durf en vrijheid uitstraalt, niet als je op een kapstok lijkt."

Maar tieners en jonge volwassenen zullen altijd slank willen zijn - zal een dikke pop tientallen jaren van mediaconditionering doen vergeten?

"Ze willen alleen slank zijn omdat iedereen hen dat opdringt", geeft ze toe. "Dik zijn is niet verkeerd; obesiteit is verkeerd. Niemand verplicht je om weer zo'n bloody hamburger te vreten."

Met weerzin bladert ze door de november-editie van Vogue. "Kijk toch eens!" Ze wijst naar een halfdode wandelende tak die op Kate Moss lijkt. "Kijk hoe verdomd humeurig ze allemaal kijken, hoe passief ze zijn. Die daar heeft helemaal geen borsten! Dit heeft niets meer met seksuele aantrekkingskracht te maken. Vrouwen worden in een onnatuurlijke toestand voorgesteld. Kijk toch eens!"

Maar Vogue-redactrice Alexandra Shulman vindt dat "dikke families in onze maatschappij tot de lagere klassen behoren". De Amerikaanse modellenagente Eileen Ford is van oordeel dat fotomodellen een positieve impact hebben op jonge meisjes, omdat zij 'rolmodellen' zijn. "Wanneer je er goed uitziet en je je goed voelt, straal je zelfvertrouwen en zelfzekerheid uit", zegt Ford. "Fotomodellen leren vrouwen hoe ze dat kunnen bereiken."

"Eileen, je bent bezopen", reageert Roddick

Maar is dat niet wat vrouwen willen: op een fotomodel lijken?

"Ontwerpers geven geen barst om wat vrouwen willen. Ze geven alleen om hun eigen incestueuze, arrogante concept. En dat houdt helemaal geen rekening met de vrouw."

Ontwerpers willen toch dat hun kleren er zo aantrekkelijk mogelijk uitzien?

"Juist!", geeft Roddick toe. "Ze hebben kapstokken nodig. Maar die kleren zijn niet meer bedoeld om gedragen te worden; ze zijn te belachelijk! Hun mannequins zijn te mager om te menstrueren!"

Dat Sophie Dahl (maat 44) nu ook werk vond als fotomodel, doet ze af als een doekje voor het bloeden. "Wanneer je baas bent over een vrouwenlijf, controleer je ook haar geest. Je dringt de mode een imago op dat bloody vrouwonvriendelijk is."

Wanneer een benijdenswaardige vrouw als Diana aan boulimia leed, hoe kan Ruby dan de houding van onzekere jonge tieners veranderen?

"Dat kan ze ook niet, zeker niet als het jonge meisje wordt aangepraat dat ze ziekten heeft die alleen kunnen genezen door een product te kopen. Die valse ziekten zijn een miljardenindustrie. Cellulitis, bijvoorbeeld, is absoluut natuurlijk. Iedereen heeft het en als je het niet hebt, heb je geen vlees. Met mijn lijf heb ik kinderen gemaakt, ik heb het voortgedreven, ik heb er alcohol ingegoten, maar het lijkt of het niet bestaat. De schoonheidsindustrie vraagt mij alleen of ik stinkende voeten heb of puistjes op mijn kont. Die hebben we allemaal en dus hebben we afgedaan."

"Die mythe rond Diana is echt interessant. Misschien was het een collectief schuldgevoel. De media houden zich alleen met glamour, persoonlijkheid, een duidelijk profiel en trends bezig. Diana was de verpersoonlijking van dat alles. Ze was hun idool, hun schepping en het is geen wonder dat ze daar enorm veel energie instopten. Zij was ongetwijfeld ongelooflijk eenzaam en geïsoleerd. Ze had een liefdeloos huwelijk en een koude familie. Ze had geen greintje zelfrespect."

Voelt ze zich niet een heel klein beetje schuldig? The Body Shop neemt zelf een grote hap uit de beautytaart. The Body Shop speelt het spel mee en helpt dus het onbereikbare ideaal promoten.

"Ik voel me helemaal niet schuldig, omdat we dat spelletje juist niet meespelen. Wij geven informatie over onze ingrediënten, waar ze vandaan komen en waar we ze kopen. Wij gebruiken geen loze reclamekreten. We hebben ons altijd afzijdig gehouden van de industrie. Iedereen wil zijn haar en zijn lijf wassen. We willen dat men onze producten koopt, omdat ze werken. Zo is dat. Wij liegen niet. Wij geven de mensen geen schuldgevoel, als ze onze producten niet gebruiken."

In meer dan 1.400 winkels in 46 landen zette The Body Shop in de eerste helft van 1997 een totaal van 282.3 miljoen (bijna 17 miljard frank) om, een stijging van 6 procent.

Ze heeft een lange weg afgelegd sinds ze 21 jaar geleden in Brighton haar eerste winkel opende. Er waren ongeveer 25 producten te koop. Ze moest zichzelf en haar twee dochters Justine en Sam onderhouden, terwijl haar man Gordon een trektocht te paard maakte van Buenos Aires naar New York. Nu is hij voorzitter van haar consortium. Iedere dag wordt er om de 0,4 seconden iets in een Body Shop gekocht.

Jonge meisjes geven in Roddicks winkels miljoenen uit en verwachten dat ze dan op topmodellen gaan lijken. Door die producten te verkopen, zegt zij dat meisjes zich moeten vermommen of verbeteren.

"Vind je dat? Ik denk eerder dat ze komen om zich te amuseren. Voor meisjes van 12 en 13 is een Body Shop een schatkamer. Ze zijn ook heel actief - ze tekenen petities en zo. Er zijn erg weinig winkels waar je een petitie kunt tekenen. Ik ben heel blij dat ze de producten kopen. God zij dank! Zaken als de onze, die echt op het scherp van de snede werken, moeten overleven. Wij zijn geen firma van dertien in een dozijn. We zijn geen Proctor and Gamble of Unilever. Wij doen onze mond open, wij dagen uit."

Roddick is niet zo erg met diëten bezig. "Ik probeer niet om het even wat in mijn mond te stoppen. Ik probeer bewust te eten, maar ik hou nu eenmaal van eten. Het is zo sensueel. Ik ben gelukkig met mijn lijf. Op mijn leeftijd geef ik niet meer zoveel om mijn uiterlijk. Ik wil gehoord worden, ik wil dat er rekening wordt gehouden met mijn mening. Je vindt jezelf opnieuw uit, om te beantwoorden aan het personage dat je moet zijn. Ik ben heel radicaal. Mijn man heeft net een beetje gewicht verloren en hij zegt dat ik best een paar ponden mag verliezen. 'Fuck off!' zeg ik dan."

Info: The Body Shop Benelux Campagnesecretariaat, Leysstraat 8, 2000 Antwerpen - tel. 03/231.43.84 (c) Ifa Vertaling Frieda Laevaerts

(Foto Rex/Isopress)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234