Donderdag 02/12/2021

NieuwsBrazilië

Wereldwijde zorgen om toestand in Brazilië: ‘Er is een staatsgreep in de maak’

President Jair Bolsonaro te midden van aanhangers, 12 augustus 2021. Hij zinspeelde al zeker twintig keer op mogelijke fraude bij de presidentsverkiezingen en stelde al eens voor die maar helemaal af te gelasten. Beeld Isac Nobrega / AFP
President Jair Bolsonaro te midden van aanhangers, 12 augustus 2021. Hij zinspeelde al zeker twintig keer op mogelijke fraude bij de presidentsverkiezingen en stelde al eens voor die maar helemaal af te gelasten.Beeld Isac Nobrega / AFP

Brazilië vreest een staatsgreep nu door president Bolsonaro opgehitste aanhangers oproepen de democratische instituties omver te werpen. Vandaag zijn er massale demonstraties. Parlementsleden vrezen iets als de Capitool-bestorming in de VS en andere trumpiaanse toestanden.

“Wij, volksvertegenwoordigers en leiders uit de hele wereld, luiden de noodklok. Op 7 september 2021 bedreigt een opstand de democratie.” Het zijn de eerste zinnen van een open brief die maandag door ruim 120 hoogwaardigheidsbekleders werd ondertekend, van de voormalige presidenten van Paraguay en Colombia tot winnaars van de Nobelprijs voor de Vrede en Europese politici als Yannis Varoufakis en Jeremy Corbyn. De boodschap was duidelijk: Brazilië, de op twee na grootste democratie ter wereld, moet vandaag serieus rekening houden met een staatsgreep.

“Op dit moment bereiden president Jair Bolsonaro en zijn bondgenoten – waaronder groeperingen van witte supremacisten, de militaire politie en functionarissen op alle regeringsniveaus – zich voor op een nationale mars naar het Hooggerechtshof en het Congres”, staat in de brief. “Het Braziliaanse volk heeft decennialang tegen het militaire bewind gestreden om zijn democratie veilig te stellen. We mogen niet toestaan dat Bolsonaro die nu van ons afpakt.”

De groots aangekondigde pro-Bolsonaro-demonstraties, die vandaag in heel Brazilië plaatsvinden en samenvallen met de nationale onafhankelijkheidsdag, zorgen al weken voor spanningen in het land. Dat komt deels door de herhaalde oproepen van Bolsonaro-aanhangers om de democratische instituties omver te werpen, maar vooral doordat de Braziliaanse president zelf over de manifestaties zei: “Ik geloof dat we het lot van Brazilië kunnen veranderen.”

Alternatieve route richting macht

Nu heeft de rechts-populistische Jair Bolsonaro, die sinds 2019 president is van Brazilië, zich nooit een groot liefhebber getoond van klassiek democratische instituties als verkiezingen of een onafhankelijke rechtspraak. Maar sinds zijn populariteit tanende is, vooral sinds de in zijn land desastreus verlopen coronacrisis, worden zijn aanvallen steeds venijniger. In de peilingen is hij gezakt tot ver onder zijn linkse rivaal, oud-president Lula da Silva.

In toespraken zinspeelde hij dit jaar al zeker twintig keer op mogelijke fraude bij de presidentsverkiezingen van oktober volgend jaar. Hij stelde al eens voor die maar helemaal af te gelasten en toen een van de rechters van het Braziliaanse Hooggerechtshof een onderzoek begon naar die ongefundeerde uitspraken, vroeg Bolsonaro meteen om een afzettingsprocedure tegen de man.

Bolsonaro’s continue verwijzingen naar een aanstaande verkiezingsfraude lijkt hij te hebben afgekeken van de voormalige Amerikaanse president Donald Trump. Het is precies die parallel waarom zoveel Brazilianen hun adem inhouden voor vandaag. Trumps herhaalde pogingen het democratische proces tegen te houden, eindigden op 6 januari met de bestorming van het Capitool door duizenden aanhangers, waarbij vijf doden en tientallen gewonden vielen.

“Braziliaanse parlementsleden waarschuwden dat de mobilisatie van 7 september gemodelleerd is naar de opstand van 6 januari 2021 in de Amerikaanse hoofdstad Washington DC”, schrijven de tientallen bezorgde wereldleiders niet voor niets in hun open brief. Zij vrezen dat Bolsonaro begrijpt dat een tweede termijn als president via verkiezingen lastig kan worden, waardoor hij nu voorsorteert op een alternatieve route richting de macht. Tel daarbij op dat een groot deel van de militaire politie al heeft aangekondigd deel te nemen aan manifestaties en je begrijpt waarom het woord ‘staatsgreep’ zo expliciet wordt gebezigd.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234