Woensdag 28/09/2022

Wetenschap in cijfers

2

ASTRONOMIE - De maan krimpt niet alleen heel langzaam, als een opdrogende krent, plaatselijk blijkt ze juist ook wat op te zwellen. Dat blijkt uit opnamen van de om de maan cirkelende satelliet Lunar Reconnaissance Orbiter. Een verrassing, want "we dachten altijd dat de maan in geologisch opzicht volledig dood was", aldus maangeoloog Thomas Watters op NASA-tv. Dat de maan krimpt en rimpelt, kwam twee jaar geleden aan het licht en is logisch, omdat de maan nog altijd afkoelt. De ontdekking van sporen van plaatselijke oprekking, in de vorm van brede, verzakte geulen, is onverwachter. Onderzoekers denken dat er onder de grond nog warme plekken moeten zitten die de maan plaatselijk opwarmen, zo staat in Nature Geoscience.

87

GENEESKUNDE — Wetenschappers van het Amsterdamse Academisch Medisch Centrum zijn erin geslaagd om het volledige genetische materiaal te ontrafelen van het neuroblastoom, een agressieve vorm van kinderkanker. Zo hebben ze twee oorzaken achterhaald voor het ontstaan van de tumor, schrijven ze deze week in Nature. De onderzoekers beschikten over weefsel van 87 kinderen en stelden daarvan de complete DNA-volgorde vast. Dat is bijzonder, omdat meestal alleen het actieve deel van het DNA in kaart wordt gebracht. Door ook de rest te bestuderen ontdekten de onderzoekers dat een aantal chromosomen in de tumor volledig verwoest zijn, door honderden breuken in de genen. Daarnaast blijken genen die te maken hebben met de uitgroei van zenuwen niet goed te functioneren.

0,8

BIOLOGIE — Vogels beginnen hun jaarlijkse trek vroeger door klimaatwijziging. Dat blijkt uit gegevens van duizenden vogelspotters in onlinedatabase eBird. Door een te vroege migratie dreigt de uitsterving voor sommige soorten, zeggen biologen in PLoS ONE. De migratiegegevens van achttien vogelsoorten zijn nu bestudeerd door de Universiteit van North Carolina. Men ging onder meer na wanneer de vogels bij hun trek naar een broedplaats aankomen op de verschillende stopplaatsen. Ze legden die gegevens naast de gemeten temperatuurschommelingen. De conclusie: stijgt de temperatuur met 1 graad Celsius, dan arriveert elke soort gemiddeld 0,8 dagen vroeger op zijn stopplaats. Sommige soorten komen zelf drie tot zes dagen vroeger aan. De vervroeging van de jaarlijkse trek kan op langere termijn schadelijk zijn, zegt Allen Hurlbert, hoogleraar biologie. Als de vogels te vroeg op hun broedplaats aankomen, kan de winterkou hen nog parten spelen. Ze kunnen sterven of minder jongen voortbrengen.

8.100

SOCIOLOGIE — Slecht nieuws voor Winnie de Poeh, Meneer Krokodil en De leeuwenkoning: wilde dieren komen steeds minder vaak in kinderboeken voor. Dat maakt socioloog J. Allen Williams op uit de bestudering van 8.100 plaatjes in 300 kinderboeken die tussen 1938 en 2008 werden genomineerd voor een prestigieuze kinderboekenprijs in het Engelse taalgebied. Geleidelijk maken in kinderboeken bossen en wilde dieren plaats voor huisdieren en menselijke omgevingen als steden en huizen, stelt Williams in Sociological Inquiry. Een "gestage opmars van de bebouwde omgeving" die volgens hem niet veel goeds belooft. "Mijn zorg is dat dit gebrek aan contact resulteert in minder liefde voor de natuur en minder empathie voor het lot van andere soorten."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234