Donderdag 30/06/2022

veiligheid

Wie doet wat voor onze veiligheid?

null Beeld AFP
Beeld AFP

Wie staat in voor onze veiligheid? Die vraag is na de aanslagen in Brussel en Zaventem zeer pertinent. Het antwoord is complex. Het gaat immers om een heleboel diensten, aangestuurd door het crisiscentrum en de Nationale Veiligheidsraad.

Dieter Bauwens

Die Nationale Veiligheidsraad werd opgericht na de verijdelde aanslag in Verviers, in januari vorig jaar. De idee erachter was om zo alle diensten die betrokken zijn bij de veiligheid in één keer rond de tafel te krijgen en zo tot een betere informatiedoorstroming en gestroomlijnde procedures te komen. De Veiligheidsraad komt in theorie maandelijks samen, maar gezien de terreurdreiging en de aanslagen van de afgelopen maanden, gebeurde dat in de praktijk veel vaker.

Inlichtingendiensten

In die Veiligheidsraad zijn heel wat diensten vertegenwoordigd. Omdat een goed uitgebouwd veiligheidssysteem begint bij informatie, starten wij ons overzicht bij de inlichtingendiensten. Ons land telt twee van die diensten. Enerzijds de VSSE (Veiligheid van de Staat/Sûreté de l'état), beter bekend als de Staatsveiligheid, en anderzijds de militaire inlichtingendienst ADIV (Algemene Dienst voor Inlichting en Veiligheid). Zij zamelen allebei informatie in, onder meer over terreurnetwerken. De Staatsveiligheid onderschept informatie in België, ADIV doet hetzelfde in het buitenland, door bijvoorbeeld na te gaan met welke buitenlandse nummers een Belgisch gsm-nummer in contact staat of stond.

Beide diensten werken nauw samen, en wisselen informatie uit. "De mensen bij de VSSE en bij ADIV die de analyse uitvoeren hebben ook dezelfde opleiding gekregen, en gebruiken ook dezelfde methodes", vertelt Tony Langone, woordvoerder van defensieminister Steven Vandeput (N-VA).

Politie

Ook de politie is uiteraard belangrijk voor de garantie van onze veiligheid. Zowel de federale als de lokale politie heeft onderzoeksteams die potentieel gevaarlijke personen of groeperingen in de gaten houden. Zij delen die informatie met de andere veiligheids- en inlichtingendiensten. Op lokaal vlak zijn er taskforces radicalisering opgericht. De agenten in zo'n taskforce staan dichter bij de bevolking en detecteren op het terrein signalen van radicalisering of terrorisme. Zodra een mogelijke terreurverdachte in het vizier komt, gaat die informatie naar de federale politie.

Over die terreurdossiers buigt de zogenoemde 'DR3' zich, een gespecialiseerde dienst binnen de federale gerechtelijke politie. Zij bundelen de informatie, en doen eventueel huiszoekingen. Daarvoor hebben ze wel groen licht nodig van het federaal parket.

Parket

En zo komen we bij het gerechtelijke luik terecht. Ons land telt vijf parketten-generaal. Zij hebben elk hun specialisatie. Zo legt de zetel in Luik zich vooral toe op onderzoek naar mensensmokkel, die in Gent op de georganiseerde misdaad en die in Brussel op terrorisme. De vijf procureurs-generaal bundelen hun informatie in het College van procureurs-generaal.

Van zodra er, op basis van die of andere informatie, een gerechtelijk terreuronderzoek geopend wordt, verschuift de bevoegdheid naar het federaal parket. Daar werken een aantal magistraten die zich specifiek met terreurdossiers bezighouden. Behalve in het College vindt er maandelijks ook overleg en informatie-uitwisseling plaats met de federale procureur, Frédéric Van Leeuw, en de minister van Justitie, Koen Geens (CD&V).

Federaal procureur Frédéric Van Leeuw. Beeld Photo News
Federaal procureur Frédéric Van Leeuw.Beeld Photo News

Dreigingsanalyse

De hiervoor geschetste diensten houden zich bezig met inlichtingen verzamelen en onderzoek voeren. Op basis van de informatie die zo ingewonnen wordt, wordt voortdurend een balans opgemaakt van de mogelijke bedreigingen in ons land. Voor die dreigingsanalyse staat het Orgaan voor de Coördinatie en Analyse van de Dreiging (OCAD) in. "Zij leggen de puzzelstukken samen en kijken naar de concrete dreiging van een bepaald target in ons land", vertelt Olivier Van Raemdonck, de woordvoerder van minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA). Op basis van die analyse beslist de Veiligheidsraad dan om al dan niet bepaalde extra maatregelen te nemen.

Noodsituatie

Het laatste orgaan dat in de Nationale Veiligheidsraad vertegenwoordigd is, is het Crisiscentrum van Binnenlandse Zaken. Zij stellen een noodplanning op en als er - zoals gisteren - een noodsituatie ontstaat, coördineren zij de verschillende crisisstructuren die ontrold worden. "Alle diensten die informatie hebben voor het crisisbeheer, zoals de staatsveiligheid, het OCAD, het parket, politie en defensie, komen hier samen zodat iedereen alle relevante informatie krijgt", legt Peter Mertens van het Crisiscentrum uit.

Een andere rol die het Crisiscentrum opneemt, is de coördinatie van de communicatie. Die is uiterst belangrijk, zeker als het om de al dan niet bevestigde identiteit van slachtoffers gaat. Peter Mertens: "Het hele traject van de validatie gebeurt hier, zodat de burgers goed geïnformeerd worden." Gisteren bleek dat er bijzonder veel nood was aan correcte informatie. Het Crisiscentrum kreeg bijna 10.000 oproepen binnen.

In de huidige crisissituatie coördineert het crisiscentrum ook de inzet van politie- en hulpdiensten. "Wij maken de afweging waar er extra beveiliging mogelijk of noodzakelijk is", zegt Mertens. Maar de knoop waar er effectief extra agenten of militairen naartoe worden gestuurd, wordt in dit concrete geval door de lokale politie van Brussel doorgehakt.

Nationale Veiligheidsraad: wie is wie?

De Nationale Veiligheidsraad bestaat uit veertien leden: zeven politici en zeven vertegenwoordigers van veiligheidsdiensten. Voor de federale regering zetelen premier Charles Michel (MR), de ministers van Binnenlandse Zaken (Jan Jambon, N-VA), Justitie (Koen Geens, CD&V), Defensie (Steven Vandeput, N-VA), Buitenlandse Zaken (Didier Reynders, MR) en de vicepremiers Kris Peeters (CD&V) en Alexander De Croo (Open Vld).

Verder zijn ook nog de federale politie (commissaris-generaal Catherine De Bolle), de Staatsveiligheid (Jaak Raes), de militaire inlichtingendienst ADIV (generaal Eddy Testelmans), het dreigingsanalyseorgaan OCAD (Paul Van Tighelt), het federaal parket (Frédéric Van Leeuw), het college van procureurs-generaal (Johan Delmulle) en het Crisiscentrum (Isabelle Mazzara) in de Nationale Veiligheidsraad vertegenwoordigd.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234