Zaterdag 13/08/2022

Wie is Don DeLillo?

Er gaat ergens een lichtje branden? Don DeLillo? Underworld...

Daar kijk ik van op. Straf dat je dat weet. Avondles aan het volgen?

Neen, ooit nog eerste kandidatuur Germaanse gedaan. Maar te veel...

...studentencafés in de buurt.

Zoiets. Enfin, die roman stond op onze lectuurlijst, maar ik ben er niet doorheen gekomen.

Underworld uit 1997 is het bekendste boek van Don DeLillo. Het was al zijn elfde roman maar het is wel zowat de enige die ook doordrong tot de mainstream. Hij won een Pulitzer Prize, een American Book Award en een hele reeks andere prijzen. Zelf was hij zeer verbaasd dat het boek een succes was. Zo'n kanjer van achthonderd pagina's met meer dan honderd personages kon volgens hem nooit iets worden in de boekhandel. En toch.

Is die DeLillo dan zo'n moeilijke schrijver?

Als je op zoek bent naar een hapklare brok of een licht verteerbare thriller voor op het strand, dan zul je aan zijn werk niet veel plezier beleven. Als je echter boeken wilt die je grijze hersencellen een beetje prikkelen en die écht iets te vertellen hebben over de wereld, en dan vooral het Amerika van vandaag, dan is DeLillo een must. Hij wordt door mensen die er verstand van hebben tot de vier belangrijkste Amerikaanse romanschrijvers van deze tijd gerekend, samen met Thomas Pynchon, Philip Roth en Cormac McCarthy. DeLillo wordt ook elk jaar genoemd als kandidaat voor de Nobelprijs.

Ik wacht...

Waarop?

Op je promopraatje. Overtuig me.

Begin alvast met dit korte verhaal te lezen. Dan zal je meteen duidelijk worden dat hier een absolute vakman aan het werk is. DeLillo (°1936) heeft de stiel geleerd door als jonge parkeerwachter uit een Italiaanse katholieke familie in de Bronx boeken te verslinden. James Joyce, William Faulkner, Flannery O'Connor en Ernest Hemingway waren zijn voorbeelden. Hij schreef zijn eerste korte verhaal toen hij 28 was. Hij werkte op dat moment voor het reclamebureau Ogilvy & Mather.

Een Mad Man dus.

Dat zou je kunnen zeggen, al heeft hij nooit voor televisie gewerkt. Maar al snel verliet hij de reclamebusiness en begon hij te schrijven. Zijn eerste roman, Americana uit 1971, kreeg gematigd positieve kritieken. Onlangs zei hij dat een uitgever van vandaag dit boek wellicht niet zou uitgeven. Iets wat hij betreurt. Uitgevers nemen nog weinig risico, vindt hij. In de jaren tachtig verhuisde DeLillo naar Griekenland waar hij zijn eerste interview gaf. Dat had hij jarenlang geweigerd. Met zijn achtste roman White Noise uit 1985 brak hij echt door. Hij won prijzen en kreeg positieve kritieken. Jongere schrijvers als David Foster Wallace, Dave Eggers, Jonathan Franzen en Richard Powers verwijzen allemaal naar dat boek.

En toen was de trein vertrokken.

Nog niet helemaal. Libra (over Lee Harvey Oswald) en Mao II (geïnspireerd op de fatwa van Salman Rushdie) blijven vooral in academische kringen troetelboeken. Het postmodernisme van DeLillo rijmt niet met de smaak van de mainstream. Zijn romans zijn erg experimenteel, zijn thema's gaan tot de kern.

Zoals?

Een criticus die geen hoge pet op heeft van DeLillo zei het ooit zo: "Hij schrijft geen romans maar traktaten die bedoeld zijn om ons te bestoken, keer op keer, met het idee dat het leven in Amerika vandaag vervelend en afstompend is en ons ontmenselijkt. Het is beter, zo lijkt DeLillo boek na boek te beweren, om een moordende maniak te zijn - en bijgevolg een mens - dan om stil te zitten in het Amerika zoals het vandaag bestaat met zijn airconditioning, zijn lopende banden, zijn tv-toestellen, zijn supermarkten, zijn synthetische weefsels en zijn kredietkaarten." DeLillo antwoordde dat hij graag een slechte burger wordt genoemd. "Dat is precies wat een schrijver moet zijn. Een slechte burger. We moeten schrijven tegen alles wat de macht voorstaat en vaak wat ook de regering voorstaat en wat bedrijven dicteren en wat het bewustzijn van de consumenten geworden is."

Koleriek baasje, die DeLillo.

Niet echt. Hij is vooral onzichtbaar. Hij verschijnt zelden of nooit in het openbaar en geeft maar heel sporadisch interviews. Opvallend was zijn verschijning in 2009 op een PEN-bijeenkomst ter ondersteuning van de Chinese dissidente schrijver Liu Xiaobo.

Blijft hij productief?

Zeker. Cosmopolis uit 2003 werd in 2011 nog verfilmd door David Cronenberg. Falling Man, naar aanleiding van 9/11, kreeg veel aandacht, al waren de critici ook nu weer niet onverdeeld gelukkig. Point Omega uit 2010 kreeg ook een lauwe ontvangst. Zijn boeken zijn ook merkelijk dunner dan Underworld of Mao II. Hij is blijkbaar niet meer van plan om zich nog eens aan een Great American Novel te wagen.

De boeken van Don DeLillo verschijnen in het Nederlands bij uitgeverij Anthos.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234