Vrijdag 01/07/2022

Wie niet tegen een klop kan, moet niet aan politiek doen

Jean-Marie Dedecker, hemelhoog juichend, dodelijk bedroefd

Het laatste gesprek tussen Jean-Marie Dedecker en De Morgen vond een jaar geleden plaats op exact dezelfde locatie: een paar honderd meter voorbij de nog altijd Koninklijke maar stilaan desolate Wellingtonrenbaan in Oostende. Toen, tijdens de kerstvakantie van 2006-'07, hing niet alleen een dikke mist over de kustlijn, maar ook in het hoofd van de toen uit de N-VA gekegelde senator Jean-Marie Dedecker. De man leek een depressie nabij: een hoofd vol donkere gedachten en een wanhopig toekomstbeeld omdat N-VA overstag was gegaan voor het CD&V-dreigement: 'Kies tussen Dedecker of het kartel.' Toen leek het op zijn politieke doodvonnis, maar op het parcours van Jean-Marie Dedecker lopen geen vlakke wegen, alleen maar pieken en dalen. Graag typeert hij zichzelf met het beroemde vers van Goethe: 'Himmelhoch jauchzend - zu Tode betrübt', hemelhoog juichend, dodelijk bedroefd.

En kijk, een jaar later, kerstvakantie 2007-'08, zitten in hetzelfde kantoor dubbel zoveel medewerkers als vorig jaar. Op Dedeckers bureau ligt, met zichtbare fierheid neergelegd, het recentste nummer van Knack. Op de cover: Jean-Marie himself, een foto met een welhaast presidentieel allure. Daarbij twee titels die een LDD-copywriter niet beter had kunnen bedenken: 'Wie stopt Dedecker?', 'Stemonderzoek bleef zes maanden geheim.' Lees: zelfs als Dedecker wint, willen 'ze' hem boycotten en tegenwerken. Eén tegen allen. Vanbinnen concludeert Knack: "De Vlaamse partijen moeten vooral bang zijn voor één man, Jean-Marie Dedecker. Zijn lijst heeft een potentieel van 21 procent." Soms is één jaar een eeuwigheid geleden.

Jean-Marie Dedecker: "Vorig jaar zat ik diep. Ik was platgeklopt, punch drunk. Ik klaag niet. Ik ben ook niet altijd een brave jongen. Wie niet tegen een klop kan, moet niet aan politiek doen. Al weet ik intussen dat de politiek niet de ethiek van de bokssport hanteert. Boksers stoppen met slaan als hun opponent tegen het canvas gaat. Politieke tegenstanders slaan pas dan stevig door. Ze hopen dat je in een coma belandt, en ze zijn er nog gelukkig om ook.

"Het is alleen aan mijn entourage te danken dat ik niet heb geplooid. Twaalf, misschien vijftien personen, en op Boudewijn Bouckaert na zijn dat vooral dertigers. Eigenlijk is de vriendenkring van mijn zoon mijn thinktank.

"Maar gemakkelijk was anders. Een partijprogramma hebben is één zaak, het aan de kiezers verkocht krijgen een andere. Ik was veroordeeld tot de harde campagne van de straat. Wij hadden een budget bijeengeschraapt van 200.000 euro. Als je één folder wil verdelen over heel Vlaanderen kost dat al 160.000 euro. Zelfs daarvoor hadden we dus geen geld. We moesten de boer opgaan met onze kleine bescheiden visitekaartjes. Op de markt in Brugge bots je dan op een glunderende Pol Van Den Driessche, met zijn CD&V-petjes en ingehuurde babes. Met middelen waarvan wij alleen konden dromen. Maar ik heb dan weer mijn BV-schap mee."

Daardoor geraakte u ook bij Debbie & Nancy. Als u op 10 juni had verloren, was dat uw afscheidsbeeld geweest: Jean-Marie Dedecker die in een belachelijk wit kapiteinspak met een vlaggetje zwaait en zonder één passagier in zijn bootje naar de coulissen wordt afgevoerd.

Dedecker: "Vraag maar na bij Stany Crets: vooraf had ik gewed dat Leterme en Vande Lanotte het zouden vertikken om het spel mee te spelen en in mijn boot te stappen. 'Dat bestaat niet', zeiden zij. 'Het is toch om te lachen.' 'Wacht maar', zei ik. En inderdaad. U vindt dat ik mij aanstelde, maar de gewone man ziet dat anders. Die aanvaardt dat showelement van mij. Ik heb op tv al meer gekkigheden uitgehaald. Wat hij ook zag, was dat Leterme en Vande Lanotte hun eigen serieux niet konden loslaten. Ze bleven in hun eigen politieke logica, hun voor de Wetstraat zo typische haantjesgevecht, hun verkramptheid. Zelfs in Debbie & Nancy konden ze niet even een menselijk kantje tonen. (grijns) Voor mij was dat beeld niet slecht. De dagen nadien voelde ik wel de spot van het politieke milieu, maar ik had veel sympathie van de gewone man gewonnen."

Toch hebt u nog tijdens de campagne geroepen dat u nog voor de verkiezingen naar Spanje zou vertrekken. De twijfel zat er diep in.

"De ene dag was ik bereid om te knokken, de andere zag ik alles pikdonker in. 'Himmelhoch jauchzend, zu Tode betrübt', zo ben ik. Ik herinner me een meeting in Lommel, waar ik in een café sta te spreken voor een man of dertig. Plots bereikte mij het bericht dat Lijst Dedecker volgens de peilingen goed was voor amper 2,1 procent. Ik viel helemaal stil. Ik kon geen woord meer uitbrengen. De mensen rondom mij hebben mij als het ware overeind moeten houden. In die dagen had ik vaak de tranen in mijn ogen.

"Ik heb ook altijd geflirt met een zeker escapisme. Ik wist vooraf dat ik niet had kunnen leven met het leedvermaak van mijn tegenstanders mocht ik verloren hebben. Dan had ik mijn leven radicaal veranderd. Weg uit België. Voorbij is voorbij. Op die manier ben ik ook met judo gestopt, een radicale breuk. Jarenlang was judo mijn fantastisch mooi lief, mijn eigen Naomi Campbell. Maar af is af.

"De verkiezingsdag was de vreselijkste dag uit mijn leven, althans tot 16 uur. Ik had mijn gsm uitgezet, tv en internet uitgeschakeld, mij helemaal afgesloten. Bibberend over mijn hele lijf. Doodnerveus. Tot er hier ineens aan mijn voordeur werd aangebeld. Ann Peuteman van Knack: 'Weet je het al? Er is iets historisch aan het gebeuren.' En dat na de feitelijke boycot waarvan wij het slachtoffer waren. Lijst Dedecker kwam nauwelijks in de kranten en niet op tv."

Komaan. 'Toevallig' de laatste week voor de verkiezingen rolt het Kortrijkse gerecht een dopingnetwerk op in het amateurpeloton. Dat was één week lang gratis tv-reclame voor 'witte ridder' Dedecker, die de zaak aan het rollen had gebracht.

"De waarheid is net omgekeerd. De top van de federale politie in Kortrijk heeft mij met die actie proberen te rollen. Maanden voordien al had ik mijn materiaal aan hormonenmagistraat Sabbe overgemaakt. Twee speurders, Herpoel en Carrissimoux, zijn vol ijver aan die zaak begonnen. Vervolgens werden ze voortdurend geboycot door de top van hun eigen federale politie. Kantschriften van de onderzoeksrechter werden straal genegeerd. Normaal gezien moest die zaak al een paar maanden eerder afgehandeld zijn. Maar dat mocht niet, want dan had Dedecker aan het begin van zijn campagne enige geloofwaardigheid kunnen geven.

"Iedereen weet dat de top van de politie gepolitiseerd is. Maar je moet de benoemingen, en dus de politieke connecties, niet bij Lijst Dedecker zoeken. Wel bij Open Vld en CD&V. Toen er dan, veel te laat natuurlijk, toch toelating kwam voor een huiszoeking, was dat vanuit de vaste overtuiging dat men niets meer zou vinden. Alle betrokkenen waren voldoende gealarmeerd om zich tijdig van hun belastend materiaal te ontdoen, zo dacht men. Alleen had de top van het gerecht geen rekening gehouden met de grenzeloze arrogantie van een type als Pierre Hérinne (ex-prof en de bewuste dopingdealer, WP). Die dacht echt dat hij boven de wet stond. Dus toen ze die huiszoekingen uitvoerden, vonden ze een hoop verboden producten."

Intussen is er nog maar weinig geweten over de 'drie toprenners' die volgens u naar Italië zouden zijn afgereisd om er een dure dopingkuur te volgen. Integendeel, u werd veroordeeld voor één euro wegens smaad en eerroof aan Tom Boonen.

"Alle juristen die ik heb gecontacteerd, verzekeren me dat dit een onbegrijpelijk vonnis is. We gaan die zaak in beroep winnen, schrijf maar op. Stel je voor, ik zeg op Actua-TV dat ik weet heb van toprenners die doping gebruiken, zonder namen te noemen. En nu zou ik, als ik dat nog eens zou herhalen, een boete moeten betalen aan Tom Boonen. Dat is hetzelfde als iedereen die in Wallonië zegt dat hij politici kent die corrupt zijn, een boete laten betalen aan Elio Di Rupo. Komaan zeg.

"Ik krijg het op mijn heupen van die brave, meeheulende publieke opinie. Je kunt geen Tour op water en brood winnen, zeggen ze. Op wat dan wel? Maar wie dát verder uitspit, is een nestbevuiler. Dat mag je niet. Tegen dat Volksempfinden wil ik ingaan.

Tegen het Volksempfinden in. Is dat de nieuwe vorm van populisme?

"Ik ben ook helemaal geen populist! Als ik een populist was, dan zou ik toch zoals alle politici mee met een Vlaams vlaggetje staan zwaaien op de muur van Geraardsbergen? Dan zou ik toch niet het risico lopen mij mateloos impopulair te maken bij al die kijkers van de Ronde van Vlaanderen?

"Ik ben geen populist. Ik mik niet op de buik van de mensen. Ik spreek hun verstand aan, hun gezond verstand. Hier een paar honderd meter verderop ligt de Billiard Palace. Op de bovenverdieping staan een paar biljarttafels, beneden is een café. Bref, heel die zaak krijgt een rookverbod. Officiële reden van Volksgezondheid: de Billiard Palace krijgt de status van 'sporthal'. Dus al die oude mannetjes, die al jaren een paar keer per week tegen een balletje stoten, een pintje drinken en een sigaretje roken, mogen dat plots niet meer.

"Ik trek me dat aan, bel rond, doe mijn beklag bij de bevoegde controleur en zoals dat gaat, beland ik bij zijn overste. Zegt die man tegen mij: 'Meneer Dedecker, u hebt toch zelf gesport? Als u gebiljart hebt, dan staan uw longen toch open van de inspanning? Als u dan verplicht wordt om u door zo'n rokerig café naar de uitgang te begeven, dan is dat toch een aanslag op uw gezondheid? Dat kunnen wij toch niet tolereren?' Dat maakt me razend, de wereldvreemdheid van die typen, het pestgedrag van de instellingen voor de gewone man. Die ambtenaren treffen de oude mannetjes van de Billiard Palace niet in hun buik. Die mannetjes begrijpen dat niet.

"Johan Vande Lanotte laat zich hier in Oostende fotograferen in het restaurant bovenaan in het casino. Intussen ga ik naar het Volkshuis, waar hij niet meer komt en door de loftsocialisten zelfs aangemoedigd wordt zich daar niet meer te laten zien. Fijn, dan is er meer plaats voor mij. En met het Volkshuis bedoel ik niet een halfleeg ABVV-lokaal, maar wel al die tearooms hier in Oostende, waar vrouwtjes hun koffie komen drinken, de volkscafeetjes, de tavernes, de sporthallen, of de Billiard Palace."

Het was anders wel behoorlijk populistisch om de splitsing van B-H-V mee te stemmen in de Kamercommissie Binnenlandse Zaken, waar u helemaal geen stemrecht hebt.

"(Kamerbrede grijns) Dat was geen populisme, maar een didactisch gebaar. Ik heb altijd geijverd voor de splitsing van dat kiesarrondissement. En als die er dan komt, zou ik dat niet mogen tonen, omdat het reglement van de Kamer dat verhindert. Jongen, ik krijg dat inwendig reglement nooit uitgelegd aan de man in de straat. Die zou alleen foto's zien waarop alle Vlamingen voor stemmen en Dedecker niet meedoet. Ah neen, hé.

"Weet u wie of wat een populist is? Karel De Gucht en Open Vld. Voor 10 juni willen ze de kerncentrales sluiten, na 10 juni plots niet meer. Voor 10 juni stemmen ze de wapenwet, na 10 juni moet die weg. Dat noem ik plat populisme. Neem De Gucht zelf. Hij maakte vorige week in een interview in uw krant brandhout van deze regering, en deed dat op uiterst vernietigende wijze. Nog nooit had ik een minister zo over een regering horen spreken. Maar hij trekt dan wel geen persoonlijke consequenties, hij blijft minister van Buitenlandse Zaken. Maar als ik dan zeg dat voor De Gucht het postje blijkbaar belangrijker is dan de ideeën en de politieke analyse, dan ben ik natuurlijk de populist."

Uw ontslag bij Open Vld zit u nog altijd hoog. U kunt uw ex-partijgenoten niet luchten.

"Sommigen wel, anderen niet. Sommige Open Vld'ers durven me nog altijd niet in de ogen te kijken, zoals mijn gewezen 'vrienden' Bart Tommelein en Vincent Van Quickenborne. En Karel De Gucht. (zwijgt lang) De Gucht is de hardvochtigste man die ik ooit in mijn leven heb ontmoet.

"Ik vergeet het nooit: 's nachts was mijn vader gestorven, maar het was zo druk in de politiek dat ik de dag nadien verplicht was om naar Brussel te komen. De Gucht wist van dat overlijden, maar het heeft hem niet belet om mij die dag de huid vol te schelden en mij te kleineren tot ik niet meer wist waar ik stond. Normaal kan ik tegen een stoot, maar toen niet. En hij pakte me omdat hij wist dat ik weerloos was. Die dag heeft hij me dieper gekwetst dan toen ik uit de partij werd gezet. Hij zal dat zien als rechtlijnigheid, en er fier op zijn ook. Ik noem dat onmenselijk."

Hoe onmenselijk was Jean-Marie Dedecker zelf, toen hij omwille van zijn eigen zaak Johan Museeuw verraadde door een brief publiek te maken die hij in vertrouwen had gekregen?

"Ik worstel daar nog mee. Heb ik die dag verraad gepleegd? In zekere zin wel en ik begrijp dat Johan Museeuw en Wouter Vandenhaute dat niet anders kunnen zien. Maar ik kon niet anders, wilde ik mijn gelijk bewijzen. Mijn stelling was en is: belangrijke renners van de ploeg-Lefevere gebruikten doping en de ploegleiding wist daarvan. Lefevere ontkent en ik kan alleen maar bewijzen dat hij liegt door de bewijzen op tafel te leggen.

"Wat uiteindelijk de doorslag gaf, is dat al die renners eerder ook al verraad hadden gepleegd. Niet tegenover mij, maar tegenover die kleine masseur Herman Versele. Museeuw is een miljonair - in euro's - maar hij, Mario De Clercq en co. hebben nooit meer naar hun soigneur Herman Versele omgekeken. Van die man, die jarenlang zelf een risico heeft genomen door hen te verzorgen, zijn alle bezittingen, zijn huisje incluis, juridisch inbeslaggenomen. Hij heeft geen nagel meer om aan zijn gat te krabben. Ja, ik heb geflirt met het verraad, maar Museeuw deed niet anders."

De hele dopingaffaire legde uw politieke loopbaan geen windeieren, maar Lijst Dedecker heeft wel degelijk een probleem. Het blijft een eenmanspartij die staat of valt met de stichter. Zoals Lijst Pim Fortuyn in Nederland of eerder nog de partij van Boer Koekoek.

"(Gromt na die laatste vergelijking) Dat klopt. Vandaar dat de partij bijvoorbeeld al heeft beslist dat ik een chauffeur moet hebben. Dat gaat me niet af, maar het is gewoon een kwestie van veiligheid en organisatie als je weet dat ik vorig jaar 92.000 kilometer op de teller had staan.

"Intussen zijn we zwaar aan het werken om de partij uit te bouwen. Ik wil voor de verkiezingen van 2009 nog meer waardevolle mensen aantrekken. We moeten goede lijsttrekkers hebben of we worden er nadien op afgerekend."

Zelfs Terry Verbiest heeft zich al aangediend. U zal de volgende maanden geen gebrek hebben aan opportunisten allerhande.

"Terry Verbiest is geen medewerker van de partij, maar van Jurgen Verstrepen. Verstrepen houdt zich bezig met mediadossiers en ik neem aan dat Verbiest daarover met kennis van zaken kan spreken.

"Ik weet dat het gevaar bestaat dat allerlei weirdo's onze partij zullen opzoeken. Zo hebben we onlangs een groep radicale ecologisten uit de Kempen geweigerd. Die hadden ons gevonden omdat ze wisten dat ik vaak met Gaia heb samengewerkt, bijvoorbeeld tegen de rituele slachtingen. Ook het verbod op de verkoop van zeehondenbont is er gekomen dankzij de samenwerking tussen mijzelf en Michel Vandenbosch. Maar dat maakt van mij nog geen Gaiaman. Ik moet niet weten van hun verbod op dierenwinkels. Die Kempenaars wilden van LDD een radicale variant van de Partij voor de Dieren uit Nederland maken. Neen dus.

"Maar voorlopig moet je geen LDD-lidkaart kopen uit opportunisme. Lijst Dedecker heeft geen postjes om uit te delen. Onlangs heeft een hele sp.a-afdeling uit Tienen zich bij LDD aangesloten. Een van hen gaf les in het stedelijk zwembad. Prompt is hij bedankt voor zijn diensten. Dat is de realiteit.

"Onze aanwezigheid valt nu al op. Omdat we verkozenen hebben of omdat koning Albert ons ontvangen heeft. Dat was een duidelijk signaal dat wij politiek meespelen. Dat trekt mensen over de brug. Leden, maar ook kiezers. Een vrouwtje sprak me hier op straat nog aan: 'Vorige keer heb ik niet veur joen gestemd, Jean-Marie, omdat ik het toen toch maar een weggegooide stem vond. Maar straks ga ik het wel doen. Als ik VB stem, komt er toch niets van, met u wel.' Toen Guy Verhofstadt informateur was, heeft hij mij ook ontvangen. Verhofstadt zei toen: 'Ik erken dat je in één ding geslaagd bent dat mij niet is gelukt: het Vlaams Belang afstoppen.' Ik ben hem erkentelijk voor dat compliment."

Nochtans zat u in het voorjaar van 2007 bijna zelf bij het VB. U wilde de overstap zetten, maar uw partij hield u tegen.

"Ik heb getwijfeld, ja. En het is weer aan die groep te danken, mijn zoon, mijn compagnon de route Rudy De Kerpel, die mij ooit bij VLD heeft binnengeloodst, dat ik niet aan de verleiding heb toegegeven. Want het is bekoorlijk, hoor, als ze je op het moment dat je aan het verzuipen bent een reddingsboei toewerpen, plus een glas wijn. Dan moet je sterk zijn om te zeggen: 'Dank je, liever verdrinken.'

"Maar mijn vrienden hebben mij bezworen: 'Jean-Marie, we hebben je altijd gevolgd, bedrieg ons nu niet.' Toen was dat een haast onverantwoord risico, maar nu ben ik blij dat ik het genomen heb. Want anders had ik het essentiële van LDD afgezworen. Na die Knack-enquête komen ze ook weer af: LDD is een 'Vlaams Belang Light'. Maar neen, LDD is Open Vld-Puur. Dat onderscheid is essentieel. Wij zijn radicaal liberaal, met het individu als maatstaf.

"Links en rechts zal nog wel bestaan, maar de scheidingslijn ligt niet meer tussen groepen. De scheiding ligt in het individu. Soms zijn we links, soms rechts. We rijden allemaal het liefst zo snel mogelijk naar onze vakantiebestemming en dan zijn snelheidsbeperkingen van geen tel. Dat gedrag wordt 'rechts' genoemd. Maar zodra we op onze camping zijn aangekomen, willen we natuurlijk veel groen, stilte, proper water en een schone lucht. Dat is links. Hoeveel arbeiders zouden geen kasbon hebben of een paar aandelen? Maar als ze door hun baas geschoffeerd worden, dan zullen diezelfde arbeiders staken."

Iemand die nu eens links, dan weer rechts shopt, is dat geen populist? Iemand die veel te snel rijdt, zich niets aantrekt van het smogalarm en voor wie die verkeersovertredingen zelfs stemmen opleveren.

"Het klopt dat ik tegen die fijnstofmaatregel ben, net zoals de meesten. Is dat ons buikgevoel? Neen, ons verstand zegt dat het niet klopt. Na het vorige smogalarm bleek dat de vervuiling uiteindelijk uit de Sahara kwam. Dat heeft me geïntrigeerd en ik ben verder beginnen te zoeken. Nu blijkt dat vrachtwagens meer fijn stof veroorzaken met een snelheid van 80 kilometer per uur dan met 90 per uur. Mogen we dus eens discussiëren aan de hand van feiten? Probeer de mensen toch niet wijs te maken dat ze hun snelheid moeten beperken omwille van het fijn stof als ze naast hen een muur van tientonners over de autosnelweg zien dreunen.

"Ik moet trouwens nog afwachten of ik een boete krijg, want die is niet in mijn bus gevallen. Ik beken, ik reed 120. Ik wist dat ik een probleem had doordat een journalist mij erover opbelde. 'Ik herkende je', zei hij mij. 'Omdat ik plots moest afremmen toen ik je naderde.'

"Ik vind er inderdaad absoluut niets ondemocratisch aan om de taal van het volk te spreken. Blijkbaar denken almaar meer mensen er zo over en beginnen ook de andere partijen te zien dat er iets fundamenteels aan het bougeren is. Ik voorspel dat het nog een boeiend politiek jaar wordt. Als er over dertig jaar over 2007 en 2008 geschreven wordt, zal dat gaan over het historisch belang van deze tijd. 'Het jaar dat de kartels verdwenen' of 'Het jaar dat politieke partijen zichzelf weer feller gingen profileren.' En dat komt dus mede door ons.

Beken maar, die Knack-cover streelt de ijdelheid van de man die zo graag wint.

"Ik beken, en met plezier. Sinds de verkiezingen van 10 juni heb ik het zalige gevoel van één langgerekt orgasme. Het doet deugd aan 't hertje, zeggen ze hier in Oostende. Had ik de Knack van deze week aan mijn vader kunnen tonen, hij zou er week van geworden zijn."

De partij heeft beslist dat ik een chauffeur moet hebben. Dat gaat me niet af, maar het is gewoon een kwestie van veiligheidDe Gucht maakt brandhout van de regering, maar blijft wel minister. En als ik dan zeg dat het postje voor hem belangrijker is dan de politieke analyse, ben ík natuurlijk de populist

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234