Woensdag 28/09/2022

Wie steekt het mes in de rug van Termont?

Gent viert vanaf vandaag tien dagen feest. Bij de politici staan de zenuwen echter gespannen. Terwijl het kartel sp.a/Groen piekt in de geheime peilingen, wordt er discreet afgetoetst en duikt het scenario van een grote rechtse coalitie op.

Vanmiddag zitten ze allemaal samen op de eretribune voor de openingsstoet van de Gentse Feesten: burgemeester Daniel Termont (sp.a), Freya Van den Bossche (sp.a), Mathias De Clercq (Open Vld), Siegfried Bracke (N-VA), ... Terwijl volksheld Pierke Pierlala de parade van commentaar voorziet, zullen er alleen maar lachende gezichten te zien zijn tussen het Belfort en de Sint-Niklaaskerk.

Nochtans staan de zenuwen strak gespannen. Voor het eerst in een kwarteeuw lijken de kaarten niet op voorhand geschud. Na decennia van CD&V-hegemonie werd Gent in 1988 de bakermat van paars. Rood en blauw zijn er sindsdien comfortabel aan de macht. Telkens met een socialistische burgemeester en een liberale eerste schepen.

Het politieke huwelijk staat echter onder zware druk. Een jaar geleden werd duidelijk dat sp.a samen met Groen naar de kiezer trekt. De groenen voerden de voorbije jaren nochtans hard oppositie tegen het stadsbestuur, maar kozen er na twee maanden onderhandelen voor de krachten te bundelen in een "links en sociaal-ecologisch project". De demarche werd bij de liberalen niet gesmaakt.

Het rood-groene kartel hoopt in oktober minstens even goed te scoren als de optelsom van wat de twee partijen in 2006 haalden. Sp.a en Groen waren toen goed voor respectievelijk 31 en 12 procent. Uit peilingen die in Gent circuleren, zou het kartel die score van 43 procent evenaren.

Veel waarnemers twijfelen eraan dat Groen op eigen kracht opnieuw 12 procent zou kunnen halen. Elke Decruynaere, tweede op de kartellijst, heeft niet dezelfde uitstraling als Vera Dua, die vorige keer Groen-boegbeeld was. "Maar de partij zit in de lift", klinkt het bij de socialisten. De lijst van burgemeester Termont komt voorlopig nog een paar procent te kort voor een absolute meerderheid. Daarvoor is ongeveer 47 procent nodig. Maar het kartel lijkt wel volop te kunnen profiteren van een burgemeestersbonus.

Coalitiepartner Open Vld heeft het iets moeilijker. In dezelfde peiling zitten de liberalen op 17 à 18 procent. Een stuk beter dan de nationale scores, maar minder dan de 21 procent van zes jaar geleden. De beslissing van de socialisten om een kartel te vormen, heeft echter kwaad bloed gezet. "Het mes dat sp.a in onze rug heeft gestoken, zit nu tussen onze tanden", sneerde Open Vld-schepen Christophe Peeters bij de voorstelling van het blauwe verkiezingsprogramma. Later volgden nog uithalen dat het leek alsof het kartel-programma volledig door Groen werd geschreven. "De staart kwispelt als het ware met de hond."

Termont benadrukte al verschillende keren dat hij verder met Open Vld wil besturen. "Maar als het kartel met Groen zo moeilijk ligt en er gesproken wordt van messen in de rug: ik ga niet het onnozelaarke blijven uithangen en mijn liefde verklaren aan Open Vld."

Als de machtsverhoudingen van de peiling op 14 oktober realiteit zouden worden, zullen de liberalen in elk geval genoegen moeten nemen met minder of minder zware schepenportefeuilles.

N-VA zonder links

Tenzij er een alternatief zou mogelijk zijn. Hoewel de Gentse liberalen niet echt een rechts profiel hebben, wordt er voor het eerst sinds lang over een rechtse coalitie gesproken. De opmars van de N-VA is daar niet vreemd aan. De partij van Siegfried Bracke staat in de peiling op 25 procent. Daarmee is ze goed voor de tweede stek. Bracke heeft al duidelijk gemaakt welke richting hij uit wil: een coalitie zonder sp.a en Groen.

De N-VA-lijsttrekker is bereid een serieuze prijs te betalen om links uit het stadhuis te houden. Enkele maanden geleden was er al een discreet etentje met Sas Van Rouveroij bij een bevriende ondernemer die als go-between fungeerde. Later volgden contacten tussen Bracke en De Clercq. Daar liet de N-VA'er verstaan dat een genereuze geste tot de mogelijkheden behoorde. In ruil voor een rechtse coalitie kunnen de liberalen met andere woorden de burgemeesterssjerp krijgen. Ook als de N-VA groter zou worden dan Open Vld.

Alleen lijken Vlaams-nationalisten en liberalen samen niet in de buurt van een meerderheid te raken. Waardoor CD&V in beeld komt. De christendemocraten spelen al jaren geen rol van betekenis meer in Gent. Alle pogingen om nieuwe kopstukken te lanceren, mislukten. Ondernemer Peter Leyman stapte op nog voor hij goed en wel was ingewerkt. Filip Van Laecke, de jonge lijsttrekker van 2006, wordt vandaag nog altijd vooral herinnerd als 'Filip Wie'. Zijn eerder ongelukkige verkiezingsslogan. En dat is nog los van de interne ruzies en spanningen die de Gentse CD&V-afdeling teisterden.

De partij rekent in oktober op Vlaams parlementslid Veli Yüksel om de meubels te redden. Dat lijkt voorlopig nog niet echt te lukken. De christendemocraten zouden afstevenen op een historisch slecht resultaat en onder de drempel van 10 procent zakken. Desondanks is de sfeer in de partij behoorlijk optimistisch. "Voor het eerst in 25 jaar hebben we weer een kans om mee te besturen", zegt een CD&V'er.

"Iedereen weet dat CD&V maar een doel heeft en dat is er eindelijk opnieuw bij zijn", klinkt het bij een politieke tegenstander. "Ironisch genoeg is die kans behoorlijk groot." Yüksel laat voorlopig niet in zijn kaarten kijken. Een coalitie met sp.a/Groen is mogelijk, een met N-VA en Open Vld ook.

Een rechtse N-VA/Open Vld/CD&V-coalitie zal sowieso slechts kunnen als Vlaams Belang volledig verschompelt. Dat scenario is niet ondenkbeeldig. Meer dan de helft van de VB-fractie vormde de Belfortgroep en scheurde zich af. De dissidenten onder leiding van Francis Van den Eynde nemen geen deel aan de verkiezingen. En VB-kamerlid Tanguy Veys verhuisde naar de kust. De enige rol die het VB nog kan spelen is het incontournable maken van sp.a, wordt in Gent opgemerkt. Als extreem-rechts beter scoort dan verwacht, dan raken N-VA, Open Vld en CD&V samen niet aan een meerderheid en is er mathematisch geen coalitie zonder de socialisten mogelijk.

De socialisten zijn er vrij gerust in dat Termont zichzelf gaat opvolgen. Al is de vraag voor hoe lang. Volgens sommigen zou de burgemeester in 2014 stoppen om van een welverdiend pensioen te gaan genieten. Anderen spreken over gezondheidsproblemen. Freya Van den Bossche zou hem in dat scenario opvolgen als burgemeester. Haar mandaat als Vlaams minister loopt in 2014 . Blijft de sp.a in de volgende legislatuur in de regering? En blijft Van den Bossche dan nog minister?

In gesprekken met partijgenoten spreekt de burgemeester die scenario's met klem tegen. "Kwaadsprekerij. Ik doe door tot ik 65 ben. Dat heb ik altijd gezegd." Als de liberalen willen, zal het met hen zijn, blijft de officiële lijn. Als ze niet willen, zal het een andere partner zijn. Maar een coalitie vormen zonder een partij die meer dan 40 procent haalt. Nee, daar gelooft de burgemeester niet in.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234