Dinsdag 09/08/2022

G20

Wie zijn de slopers van het Zwarte Blok, en wat willen ze?

Ongeregeldheden tijdens de G20, afgelopen vrijdag.  Beeld AFP
Ongeregeldheden tijdens de G20, afgelopen vrijdag.Beeld AFP

Ze noemen zich het Zwarte Blok, en dragen allemaal dezelfde jacks, petjes of bivakmutsen. Deze relschoppers hebben tijdens de G20-top in Hamburg een spoor van vernieling achtergelaten. Wie zijn ze? Wat willen ze?

Gerben Van 'T Hof

Bierflessen en stenen knalden de afgelopen dagen tegen de helmen van de Mobiele Eenheid. Gehuld in donkere kleding staken de anarchisten, mensen die zich niets aantrekken van de gevestigde orde, tal van auto's in brand. Ze bekladden bankgebouwen en sloegen winkelruiten stuk.

Waar tienduizenden linkse demonstranten spandoeken en megafoons gebruiken om hun onvrede kenbaar te maken, gaat het Zwarte Blok door roeien en ruiten.

Vanwege hun verhullende kleding - soms dragen de relschoppers een brommerhelm - is het voor de autoriteiten lastig om hen op te sporen en te vervolgen. Anders dan de naam doet vermoeden, bestaat de groep uit een bonte verzameling radicale clubjes. De donkere zonnebrillen, kleding en het anarchisme hebben de aanhangers gemeen. De individuele opvattingen lopen sterk uiteen.

Niets te maken met politieke idealen

Sociaal psycholoog Arjan de Wolf, die gespecialiseerd is in radicalisering en groepsprocessen, stelt dat het geweld in Hamburg dan ook weinig met politieke idealen heeft te maken. "Ja, het Zwarte Blok heeft een ideologisch doel, maar om dat te bereiken is geweld toegestaan en dat geweld is goed georganiseerd. Daarmee is het Zwarte Blok niet veel anders dan een terroristische organisatie."

De beweging ontstond in de jaren 70 in Duitsland, onder de naam Schwarzer Block. Activisten verenigden zich tijdens protesten in het toenmalige West-Duitsland, tegen de bouw van kerncentrales en gedwongen uitzettingen van krakers. Nog altijd zijn de aanhangers van het Zwarte Blok vooral extreemlinkse activisten, die een einde willen aan het kapitalisme en pleiten voor een wereld waar geld en de staat geen macht hebben.

Maar sinds de jaren 90 gaan sommige rechts-radicale groepen net zo te werk als het Zwarte Blok. "Ideologisch gezien liggen extreemlinks en extreemrechts mijlenver uit elkaar. Maar via sociale media worden tactische tips uitgewisseld", weet De Wolf.

Wereldwijd

Het Zwarte Blok is wereldwijd actief. De relschoppers doken op tijdens de Arabische Lente. In januari 2011 verzetten in zwart geklede aanhangers zich in Egypte tegen de conservatieve Moslimbroederschap. Groepen binnen het Zwarte Blok waren gelieerd aan de harde kern van voetbalclub al-Ahly in de hoofdstad Caïro. Ook in de Verenigde Staten is de beweging aanwezig bij betogingen, vooral die tegen militaire inmenging door Amerikanen in het Midden-Oosten.

Leden van het Zwarte Blok demonstreerden eerder ook tegen het WK in Brazilië. Beeld afp
Leden van het Zwarte Blok demonstreerden eerder ook tegen het WK in Brazilië.Beeld afp

De activisten die met ijzeren staven zwaaien, behoren tot de harde kern, zegt De Wolf. "Zij hebben eerst een flinke portie ideologische scholing gehad, voor ze zijn toegelaten tot de organisatie. De harde kern is het ene jaar groter dan het andere, maar het gaat nooit om enorme aantallen."

Op Facebook heeft het Zwarte Blok bijna 20.000 volgers. Voor het begin van de G20-top had Duitsland 8.000 activisten in de smiezen die naar Hamburg wilden komen om geweld te gebruiken. Maar het is moeilijk om te achterhalen hoeveel mensen deel uitmaken van het Zwarte Blok.

Bij grootschalige betogingen als die tijdens de G20-top richt de beweging zich op actievoerders die uit zichzelf niet gauw geweld gebruiken, maar dat wel doen als ze voldoende worden opgehitst, zegt de Wolf. "Zie het als een soort emotionele besmetting. De politie schiet met traangas en waterkanonnen, waardoor de boosheid bij de relschoppers toeneemt. Andere actievoerders laten zich meeslepen." De Wolf vergelijkt het met voetbal. "Ook daar heb je een harde kern en meelopers eromheen, die als het erop aankomt bereid zijn geweld te gebruiken."

Dat maakte het voor de autoriteiten moeilijk om erachter te komen hoe groot het Zwarte Blok precies is. "Veel linkse activisten weigeren bovendien om hun naam te geven als zij worden opgepakt en hebben geen identiteitsbewijs bij zich. Zij worden liever veertig dagen vastgehouden dan dat ze hun identiteit prijsgeven. Justitie staat vaak machteloos. Je kunt moeilijk iemand berechten als je niet weet wie hij of zij is."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234