Donderdag 06/10/2022

"Wierp Yves Liégeois een boemerang?"

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN

"De Antwerpse procureur-generaal velt Herman Dams, maar heeft de magistratenoorlog niet onder controle", schrijft Hendrik Vuye, professor grondwettelijk recht aan de universiteit van Namen.

OPINIE

Men is het vergeten, maar ooit was er Fortisgate. Begin december 2008 houden de eerste voorzitter van het hof van cassatie Ghislain Londers en de eerste voorzitter van het Brusselse hof van beroep Guy Delvoie een persconferentie.

Nadien volgt de brief van Londers aan Kamervoorzitter Herman Van Rompuy. Een raadsheer van het Brusselse hof van beroep wordt er publiekelijk van beschuldigd 'klaarblijkelijk' - zo staat het in de brief - haar beroepsgeheim te hebben geschonden. Fortisgate is geboren. Christine Schurmans zal gedurende maanden in het oog van een mediastorm staan. Voortaan gaat ze door het leven als de corrupte Fortisrechter. Welhaast dagelijks staat haar foto in de krant.

Bijna drie jaar later velt het Gentse hof van beroep het Fortisgatearrest. Van de oorspronkelijke beschuldigingen blijft er niets over. Schurmans wordt over de volledige lijn vrijgesproken. Enkel voor een mineur feit, namelijk dat ze een ontwerp van arrest had laten nalezen door een andere magistraat, wordt ze op de vingers getikt. Het hof heeft het over een 'onvoorzichtigheid' die geen straf waard is en verleent haar opschorting van uitspraak.

Ambt onwaardig
Enkele dagen geleden organiseert de Antwerpse procureur-generaal Yves Liégeois een persconferentie. Hij kondigt een strafonderzoek aan tegen procureur des Konings Herman Dams. Die laatste zou 'feiten en contacten' omtrent Jonathan Jacob niet hebben meegedeeld. 'Ongezien', stelt de procureur-generaal. De dag nadien barst Diamantgate opnieuw los. Er worden, blijkbaar op initiatief van de procureur-generaal, drie strafonderzoeken gevoerd tegen substituut Peter Van Calster.

Het Fortisscenario herhaalt zich. Herman Dams komt in een mediastorm terecht. 'Kan hij wel nog functioneren?', kopt de ene krant. 'Positie Dams onhoudbaar', titelt een andere. Voortaan gaat Dams door het leven als de magistraat die zaken heeft verzwegen. Welhaast dagelijks zal zijn foto in de krant staan. Net als Schurmans eertijds, kan Dams zich niet verdedigen in de media. Net als Schurmans zal hij jaren moeten wachten vooraleer zijn dossier ergens wordt beslecht. Stel nu eens dat Dams een persconferentie organiseert en zijn versie van de feiten wereldkundig maakt.

Wat gebeurt er dan? Men kan het zo voorspellen. Dan zal de procureur-generaal ongetwijfeld een strafonderzoek openen tegen Dams wegens schending van het beroepsgeheim. Dan volgt ongetwijfeld ook een tuchtonderzoek wegens het afbreuk doen aan de waardigheid van het ambt.

Zoals Schurmans eertijds, is Dams al veroordeeld. Net als Schurmans kan Dams zich niet publiekelijk verdedigen. Net als indertijd bij Schurmans kan de korpsoverste wel een persconferentie organiseren en zijn visie eenzijdig wereldkundig maken. De visie van Londers en Delvoie bleek echter kennelijk onjuist. Was dat dan het ambt niet onwaardig?

Meer nog, Fortisgate leert ons dat zelfs een magistraat die wordt vrijgesproken zich niet kan verdedigen. Na het arrest van het Gentse hof van beroep gaf Schurmans enkele interviews. Mag dat dan niet, wanneer men wordt vrijgesproken van zulke zware beschuldigingen? Heeft eenieder dan niet de nood, zelfs het recht, om zijn onschuld uit te schreeuwen? Wel neen, magistraten hebben dat recht niet.

Schurmans werd ter orde geroepen door eerste voorzitter van het Brusselse hof Antoon Boyen. Met de interviews had ze verzuimd aan haar ambtsverplichtingen en afbreuk gedaan aan de waardigheid van haar ambt. Hij wenste haar daarover te horen. Zelfs een vrijgesproken magistraat blijft veroordeeld. Herman Dams kent zijn lot.

In het arrest Kyprianou van 15 december 2005 heeft de grote kamer van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens er al op gewezen dat de vereiste van onpartijdigheid van magistraten maakt dat ze geen gebruik mogen maken van de pers, zelfs niet om te antwoorden op provocaties. In België mogen korpsoversten wel persconferenties organiseren, beschuldigingen uiten en iemand persrechtelijk veroordelen. Vanzelfsprekend mag het parket informatie verschaffen. Dit moet echter, nog steeds volgens het Europees Hof, gebeuren met de nodige discretie en met eerbied van het vermoeden van onschuld. Wanneer een procureur-generaal het gedrag van een procureur des Konings 'ongezien' noemt, dan is dit 'ongehoord'.

De betrokkenheid van een hiërarchisch overste bij een tuchtonderzoek of een strafonderzoek tegen een magistraat is nefast. Er is altijd een schijn van partijdigheid. Het tast ook de geloofwaardigheid van justitie aan. Het Antwerpse parket-generaal is echt niet de plaats waar onderzoeken tegen Dams of Van Calster dienen gevoerd. Bij sommige onderzoeken tegen Van Calster is er zelfs een welhaast rechtstreekse betrokkenheid van de Antwerpse procureur-generaal.

Gans en vos
Hoe kan het Antwerpse parket-generaal denken dat het kan natrekken of een klacht tegen de procureur-generaal lasterlijk is? Wat laat het parket-generaal toe om te onderzoeken of Van Calster stukken heeft bezorgd aan Yves Desmet in het kader van een procedure ingespannen door de echtgenote van de procureur-generaal? Is dat dan niet 'ongezien'?

En let wel, dit alles dient uitgeklaard. Maar het moet op een eerlijke manier gebeuren. Dit in het belang van alle betrokkenen en in het belang van ons allen. We hebben het recht te weten wat er met Jonathan Jacob is gebeurd. We moeten er lessen uit trekken. Dergelijk geweld is een moderne democratie onwaardig. Alleen, wanneer een gans terechtstaat, dan mag er geen vos in de jury zitten.

Dams zet een stap opzij. Hij werd dinsdag veroordeeld op een persconferentie, door zijn procureur-generaal. Blijft evenwel de vraag: wie controleert de topmagistraten? Het antwoord is onthutsend: niemand. En toch kan de waarheid hen inhalen. Londers nam ontslag op 13 september 2011, de dag voor het Gentse hof van beroep Fortisgate met een sisser deed aflopen. De timing was toeval, het ontslag om persoonlijke redenen. Als procureur-generaal Yves Liégeois de Antwerpse magistratenoorlog niet onder controle krijgt, dan is ook zijn lot bezegeld.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234