Woensdag 19/01/2022

'Wij willen vriendschap, EU wil vechten'

De brexit-gesprekken lijken nu al in een impasse beland te zijn. Niet alleen is de Britse regering verdeeld, ook heeft het eiland een heel andere kijk op zijn vertrek dan het Europese vasteland. 'The Bully Boys of Brussels' zijn een strafexpeditie tegen het VK begonnen, klinkt het bij de brexiteers.

De Britten zijn de brexit-onderhandelingen niet goed begonnen. Dat zei het voormalige hoofd van de Britse diplomatieke dienst op de BBC. Volgens Simon Fraser is de Britse regering door de onderlinge verdeeldheid niet in staat een hecht front te vormen tegenover Brussel. Een ander groot probleem is het culturele verschil tussen eiland en vasteland. 'Wij willen vriendschap, zij willen een gevecht,' zette een Britse zondagskrant zelfs boven een hoofdredactioneel commentaar.

In Westminster was de afgelopen weken een stille eurogezinde revolutie gaande, aangevoerd door de minister van Financiën Philip Hammond. Terwijl premier May en de brexiteers met vakantie waren, zei deze eurogezinde bewindsman dat er een overgangsperiode van zeker drie jaar moet komen en dat Groot-Brittannië niet zal veranderen in een Singapore in de Noordzee, mochten de onderhandelingen stuklopen. "We blijven herkenbaar Europees", verzekerde Hammond, die de wensen van het bedrijfsleven in de gaten moet houden.

Op haar beurt had de even eurogezinde minister van Binnenlandse Zaken Amber Rudd een onderzoek aangekondigd naar de gevolgen van een beperking van het vrij verkeer voor diverse sectoren, van de horeca tot de landbouw, van de bouw tot de zorg. Het idee dook op om Europese migranten jonger dan dertig zonder veel problemen tijdelijke werkvergunningen te verstrekken.

Afkoopsom

Ook lieten Britse diplomaten uitlekken dat het land bereid is een afkoopsom van 40 miljard euro te betalen, minder dan Brussel verlangt. "Waarvoor?", was de korte reactie van Nigel Farage, de ex-partijleider van de UK Independence Party (UKIP). Ook de brexiteers in de Conservatieve Partij vragen zich af of de Britten de EU juridisch gezien wel geld verschuldigd zijn. Bij sommigen leeft zelfs Thatchers beroemde uitspraak: 'I want my money back!'

Voormalig brexit-staatssecretaris David Jones beweerde dat topambtenaren de bewindslieden voor het blok proberen te zetten. Anders dan de EU vinden de Britten trouwens dat de afkoopsom en een nieuw handelsverdrag onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Ze zien het te betalen miljardenbedrag als een investering in de toekomst, niet als het voldoen van lopende verplichtingen.

Dit legt meteen een fundamenteler verschil bloot. In de belevingswereld der brexiteers is het prima mogelijk om het lidmaatschap op te zeggen en even goede vrienden te blijven. Dat de vrienden op het vasteland het aanvoelen als verraad, als een inbreuk op de solidariteit en het verlies van een familielid, vinden ze moeilijk te vatten.

Vandaar ook dat ze erop vertrouwen dat Duitse en Franse bedrijven en multinationals de leiders in Berlijn en Parijs zullen overhalen om toeschietelijk te zijn in het brexit-proces. Voorlopig zijn er geen tekenen in die richting.

Urenlange rijen

Bij de brexiterende helft van het eiland begint ook het gevoel te leven dat de EU - soms omschreven als 'The Bully Boys of Brussels' - bezig is met een strafexpeditie tegen de Britten. Een voorbeeld is de commotie over de urenlange rijen voor de douanepoortjes op de Europese luchthavens, een gevolg van het Brusselse besluit om strenger te controleren op reizigers van buiten het Schengen-gebied, wat toevallig vooral Britten zijn. Een anoniem gebleven minister suggereerde dat de vrienden op het vasteland willen laten zien wat de Britse reizigers na de brexit te wachten staat.

In Griekenland zijn er Syriza-politici die de teruggave van de Elgin Marbles eisen in ruil voor hun steun aan een brexit-akkoord. Die marmeren Parthenon-beelden zijn begin 19de eeuw door de Britse gezant Thomas Bruce, Lord Elgin, naar Londen gebracht.

Bovendien slaagt Spanje er met succes in om de status van de Britse enclave Gibraltar te koppelen aan de brexit. En de Ierse premier Leo Varadkar heeft gedreigd de onderhandelingen te vertragen als er geen werkbare oplossing komt voor de Ierse grens. Die zal wat hem betreft niet over land maar door de Ierse Zee lopen, en Ulster zo afsnijden van de rest van het VK.

Elk land lijkt het adagium van Boris Johnsons beroemde voorganger Lord Palmerston te kennen: in de 19de eeuw beweerde hij dat Engeland geen vrienden heeft, maar slechts belangen. Bovendien is het voor de Britse bewindslieden al moeilijk genoeg om onderling vrienden te blijven.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234