Woensdag 06/07/2022

Willem Endstra

Vorige week werd Endstra na veertien jaar onderzoek vrijgesproken van het witwassen van crimineel geld. Hij hoopte dat daarmee een

Van de onderwereld naar de hel

1953-2004

Willem Endstra, zoon van een groothandelaar in spoorwegwagons, was in Amsterdam al zo'n 25 jaar een bekende en omstreden handelaar in vastgoed. Maar wel deed hij zaken met de Nederlandse overheid.

Eindelijk was Willem Endstra verlost van de kwalificatie 'bankier van de onderwereld'. Tenminste, zo zag Endstra de uitspraak van de Amsterdamse rechtbank, die vorige week concludeerde dat veertien jaar onderzoek geen enkel bewijs had opgeleverd voor het witwassen van crimineel geld. Endstra hoopte dat met dat vonnis een einde zou komen aan alle speculaties over zijn vermeende banden met de georganiseerde misdaad. Toch lijkt het erop dat hij het zoveelste slachtoffer is van een vete in de Amsterdamse onderwereld. Een wereld die, volgens Endstra's verklaring, niet de zijne was.

Willem Alexander Arnold Peter Minne Endstra werd vernoemd naar zijn vader: Minne Endstra, een Amsterdamse groothandelaar in spoorwegwagons. Willem ging op zijn zestiende werken voor zijn vaders bedrijf Armita, dat uitgroeide tot een grootleverancier van de Nederlandse Spoorwegen. Onder de hoede van zijn vader begon Endstra, die in de avonduren rechten studeerde aan de Vrije Universteit, voorzichtig met de handel in vastgoed. In de jaren tachtig, het begin van de vastgoedhype, groeide Endstra's Convoy Vastgoed uit tot een miljoenenbedrijf.

De eerste verhalen over zijn contacten met de onderwereld stammen uit het begin van de jaren negentig. Hij zou geld hebben belegd voor een xtc-bende. Hoewel hij een schikking trof met het openbaar ministerie was het beeld van de bankier van de onderwereld gevestigd. Er volgden verhalen over beleggingen voor de Hells Angels, over faillissementfraude met een vastgoedfonds, over banden met voormalig Heineken-ontvoerder Willem H. en zijn betrokkenheid bij de zogeheten Bouwfondsaffaire.

Uit de dossiers blijkt keer op keer dat Endstra een rol speelt, maar keer op keer blijkt ook dat het bijzonder moeilijk is om de vastgoedmagnaat vast te pinnen op het plegen van strafbare feiten. Justitie heeft niet voor niets veertien jaar onderzoek gedaan. Als Endstra al de bankier van de onderwereld was, dan was hij in ieder geval slim genoeg om alle bewijsbare banden te vermijden.

Ondanks het aura van misdaadbankier deed Endstra zijn zaken in alle openheid. Zo kocht hij zich eind jaren negentig in bij de Kennermerstrand NV, een exploitatiemaatschappij van de gemeente Velsen. Endstra was, zo blijkt uit gegevens van de kamer van koophandel, sinds begin 2000 commissaris van die vennootschap, die als doelstelling heeft het "exploiteren van rechten op een door de staat der Nederlanden in erfpacht uit te geven terrein". De ironie wil dat Endstra aan de ene kant jarenlang strafrechtelijk werd onderzocht door de Nederlandse overheid terwijl hij aan de andere kant gewoon zaken deed met die overheid en eigenaar was van een maatschappij die een terrein van de Nederlandse staat exploiteerde.

Het beeld van Endstra als bankier van de onderwereld spoort slecht met het optreden van Endstra in IJmuiden. Zijn werkwijze wordt omschreven als correct en zakelijk. "Geen dwingeland die zijn wil probeert op te leggen. Hij kwam altijd heel ontspannen over." Er was, zegt een vertegenwoordiger van de gemeente, ook weinig te merken van extra veiligheidsmaatregelen. "We vergaderden op het gemeentehuis in Velsen, gewoon zonder poespas."

Ook in de financiële wereld bleef Endstra kind aan huis. Hij deed, volgens zijn zakenpartner Klaas Hummel, zaken met alle grote financiële instellingen. "Vraag maar aan de FGH-bank, Deutsche Bank, Bouwfonds, Fortis, Rabobank", aldus Hummel eind 2002 in zakenblad FEM. Uit het onderzoek naar de zogeheten Bouwfondsaffaire is gebleken dat Endstra een kredietfaciliteit van honderden miljoenen euro's had bij dat dochterbedrijf van ABN Amro. Hoe het kan dat gerenommeerde instellingen zaken doen met een figuur als Endstra?

In de wereld van het vastgoed doet iedereen met iedereen zaken als de prijs maar goed is, zo wil de regel. Bronnen in de vastgoedbranche bevestigen dat. "De Bouwfondsaffaire draait om de overname van een aantal probleempanden door Endstra en een zakenpartner. Endstra heeft voor Bouwfonds dus een probleempje opgelost. Daar stond dan blijkbaar tegenover dat Bouwfonds er wel de financiering bij moest leveren. Niet ongebruikelijk in die wereld."

Maar ondanks het wilde imago kent ook de vastgoedsector grenzen. De foto van Endstra op een bankje met Heineken-ontvoerder Willem H. die Het Parool anderhalf jaar terug publiceerde, was volgens insiders het keerpunt (voor Endstra). De foto bevestigde niet alleen het verhaal dat drugscrimineel John Mieremet in De Telegraaf vertelde over Endstra als bankier van de onderwereld en Willem H. als diens bewaker, het maakte die relatie ook zichtbaar.

De gevolgen voor Endstra waren groot. Zo besloot zakenpartner Klaas Hummel eind 2002 zijn belangen met Endstra te ontvlechten. Hummel was niet de enige. "Iedereen heeft zaken gedaan met Endstra. Echt iedereen", aldus een vooraanstaand figuur uit de vastgoedwereld. "Maar de publicatie van de foto was de scheidslijn. Daarna deinsden veel mensen terug."

Willem Endstra is 51 jaar oud geworden.

Jan Meeus

einde zou komen aan alle speculaties over zijn banden met de georganiseerde misdaad

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234