Vrijdag 19/08/2022

Winnaars die ervoor bedankten

De bekendste aller weigeraars is ongetwijfeld Marlon Brando. Het zwarte beest van het witte doek weigerde in 1972 zijn Oscar voor beste acteur in het maffia-epos The Godfather en stuurde een onbekende vrouw in Apachekledij het podium op, als protest tegen de afbeelding van indianen in Hollywoodfilms.

Vreemd beeld woensdagavond in het Casino Kursaal van Oostende. Bij afwezigheid van het Servische woelwater Milan Jovanovic werd Standardsupporter Yves Leterme dan maar het podium opgehesen om het gouden muiltje in ontvangst te nemen. Iedereen keek vooraf al uit naar de ongetwijfeld boeiende speech van de spits - ‘Now I go bieg transfer’ - maar moest het stellen met een droge mededeling van Leterme aan het adres van Jovanovic: ‘Hartelijk gefeliciteerd.’Vreemd, een uitreiking zonder de fysieke aanwezigheid van de winnaar. Maar niet uniek. Sommigen gaan een stap verder en sturen de prijs gewoon terug richting afzender. In de literaire wereld is het tegenwoordig zelfs bon ton om weg te blijven van prijsuitreikingen of de prijs gewoon te weigeren. Jan Wolkers geldt hierbij als trendsetter. In 1982 bleef de Constantijn Huygensprijs zonder winnaar omdat Wolkers de erkenning liever vroeger had gekregen. Zeven jaar later weigerde Wolkers ook de P.C. Hooftprijs. Ook Jeroen Brouwers en W.F. Hermans hebben er een ook een handje van weg. Door een administratieve blunder (hij zou 18.000 gulden krijgen voor de onderscheiding, wat later amper 8.000 gulden bleek) weigerde Hermans diezelfde Hooftprijs in 1972. In een brief aan de bevoegde instantie nam hij minister P.J. Engels flinks op de korrel: “Men kan nauwelijks verwachten dat een schrijver zich bijzonder vereerd zal voelen wanneer hij bekroond wordt door een minister wiens handtekening van de ene dag op de andere 10.000 gulden in waarde daalt. Ik heb daarom besloten geen prijs te aanvaarden.” Onlangs nog haalde de Nederlandse cabaretier Hans Teeuwen zijn neus op voor de prijs ‘Liberaal van het Jaar’. De duivel-doet-al weigert prijzen waar geen geld aan verbonden is.In eigen land won Hugo Claus in 1964 het ‘Referendum der Vlaamse Letterkunde’ voor zijn roman Omtrent Deedee. Het ontbreken van een financiële vergoeding was voor de Vlaamse grootmeester voldoende om de bekroning af te wijzen. “Ik krijg er niet eens een maandloon voor”, dixit Claus.

‘Irrelevant’

Naast de waslijst aan koppige auteurs doen ook filmsterren vaak hun duit in het zakje. Marlon Brando nam zijn Oscar voor beste acteur in The Godfather bijna vier decennia geleden niet zelf in ontvangst. Nobele onbekende Sacheen Littlefeather, gehuld in Apachekledij, nam het woord en sprak in naam van Brando haar ongenoegen uit over de afbeelding van indianen in Hollywoodfilms. Tot ongenoegen van het publiek. Littlefeather werd opgevoerd als een Apache-indiaan maar werd enkele maanden later ontmaskerd als actrice Maria Cruz die in 1970 tot Miss American Vampire was uitgeroepen.Ook heuse bollebozen bedanken wel eens voor prijzen, hoe prestigieus ook. De Rus Grigori ‘Grisha’ Perelman won in 2006 de Nobelprijs voor de Wiskunde voor de ontrafeling van het honderd jaar oude Vermoeden van Poincaré, een van de grootste mysteries uit de wiskunde. Perelman paste voor echter voor de prijs en 11.000 euro omdat die ‘irrelevant’ is en niks bijdraagt aan de ontdekking van het wiskundig vraagstuk.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234