Maandag 15/08/2022

'Woedende clubeigenaar gooide U2 buiten'

Morgen en overmorgen vult U2 tot twee keer toe het Sportpaleis. De legende wil dat de groep rond zanger Bono onder meer in België de basis legde voor haar internationale carrière en dat Herman Schueremans daarin een sleutelrol speelde. 'Het eerste concert van U2 in België was op 10 februari 1981 in de Brusselse Beursschouwburg', meent de T/W-baas. 'Daarna zette ik hen op Torhout/Werchter en toen is het voor hen pas echt goed losgebroken.' Zoals veel sterke verhalen, is ook dat verhaal over het eerste Belgische concert een mythe, zij het dan een heel hardnekkige. Op het echte Belgische debuut kwam zo weinig volk opdagen dat de clubeigenaar de groep letterlijk buitengooide.

Ukkel / Eigen berichtgeving

Nica Broucke

De Morgen zocht en vond de organisator van het échte allereerste Belgische optreden van U2. Dat concert begon op 18 oktober 1980 om middernacht in de Ukkelse nachtclub Klacik. Onze zoektocht begint op het internet. De officiële site van U2 (www.U2.com) bevat een lijst van alle optredens die de groep sinds zijn ontstaan in 1978 gegeven heeft. Het eerste Belgische optreden - en slechts het vijfde optreden buiten het Verenigd Koninkrijk - zou plaatsgevonden hebben op 18 oktober 1980 in een Brusselse zaal die 'Klarick' genoemd wordt. Het probleem is dat er in Brussel en omgeving geen enkele zaal is die zo heet of heette. Over de Claridge, een oude concert- en theaterzaal aan de Leuvensesteenweg vlakbij de Mirano in Brussel, kan het niet gaan, want daar trad U2 nooit op. Het spoor lijkt dus dood te lopen zodat we - en met ons ook de Belgische fans van U2 (website 'U2 in België', http://users.pandora.be/madeanki/) - een ogenblik geneigd zijn de versie van het eerste concert in de Beursschouwburg, vier maanden later, te geloven. De U2-site zal zich vergissen.

Een rondvraag bij enkele anciens uit het Brusselse nachtleven brengt ons echter bij de Klacik, een Ukkelse nachtclub aan de Steenweg op Sint-Job waar eind jaren zeventig, begin jaren tachtig, wel meer 'obscure' groepjes als Echo & The Bunnymen, Fad Gadget (dit weekeinde nog te gast op Eurorock in Neerpelt), The Cramps en Bauhaus speelden.

De eigenaar van de Klacik stemde ermee in dat in zijn zaal concerten werden georganiseerd vóór de nachtclub tussen 24 en 1 uur de deuren opende voor het (danslustige) publiek. Christian Verwilghen en Philippe Kopp, nu baas van concertorganisator Sound & Vision, stonden in voor de programmatie van de Klacik. Zij bevestigen aan De Morgen dat het U2-optreden van 18 oktober 1980 wel degelijk in de Ukkelse club plaatsvond. Verwilghen: "Ik werkte toen deeltijds bij Caroline Music op de Grasmarkt in Brussel (het eerste filiaal van die importzaak, NB) en daarnaast hield ik me, samen met Philippe, bezig met het organiseren van concerten. Kleine, nog onbekende groepen stonden meestal in de Klacik. Dat was de enige plek in België waar toen - ik spreek van meer dan twintig jaar geleden - kleinere punk- en new-waveconcerten werden georganiseerd. Iets grotere groepen zoals Siouxsie and The Banshees stonden in de Ancienne Belgique, The Cure speelde in de Aula van de VUB. Het was toen moeilijk om geschikte ruimtes voor kleinere concerten te vinden. De Klacik bood plaats aan 400 toeschouwers."

Het optreden in de Klacik kaderde in de eerste tournee van U2 op het Europese vasteland (The Boy Tour, deel 1). De dag voordien stond de groep in Apeldoorn (Gigant), de dag daarvoor in Groningen (Vera), op 15 oktober speelde ze in de Melkweg in Amsterdam en de veertiende in de KRO-studio's in Hilversum. "De groep had nog geen album uit", herinnert Verwilghen zich - Boy verscheen in de tweede week van oktober in Engeland, maar zou pas later dat jaar op het vasteland uitgebracht worden - "wel drie singles die alleen in Engeland waren uitgebracht en die we binnenkregen bij Caroline Music: 'Out Of Control', '11 O'Clock Tick Tock', geproduceerd door de beroemde Martin Hannet, de man die onder meer het geluid van Joy Division heeft bepaald, en 'A Day Without Me', geproduceerd door Steve Lillywhite (die instond voor de productie van 'Boy' en ook voor onder andere XTC, Peter Gabriel, Siouxsie & The Banshees en Ultravox werkte, NB). De reputatie van Hannet, die in dat selecte wereldje een cultstatus had, zei meer over de groep dan de groep zelf, hoewel het Engelse muziekblad NME over U2 toen al schreef: 'This band is going to be the next big thing.' Ik vernam ook van Siouxsie, van wie ik in die tijd een grote fan was, dat zij 'een fantastische groep aan het werk gezien had in Dublin'. Het begon dus met een gerucht over een groepje in Ierland. Drie maanden daarna haalden we ze naar een club in Brussel. Na zes maanden werd dan uitgekeken naar een grotere zaal, dat was de gebruikelijke procedure. Nu is zoiets onvoorstelbaar geworden. Dankzij de grote radio- en tv-stations kan een groep in drie maanden tijd een superstatus bereiken, maar eind jaren zeventig, begin jaren tachtig bestonden nog geen grote machinerieën om iemand te lanceren.

"Ik heb hier nog de wervende perstekst liggen die we naar aanleiding van het concert in de Klacik rondstuurden: 'Te ontdekken: U2 uit Ierland. In Engeland is iedereen het erover eens dat U2 'the next big thing' wordt. De groep is een grote revelatie, die nu voor de eerste keer in België, Brussel te zien is op zaterdag 18 oktober om 12 uur p.m. De toegangsprijs bedraagt 220 frank, een consumptie inbegrepen.' Er staat ook bij dat er een promo-exemplaar van hun eerste single te verkrijgen was bij BMG-Ariola.

"Ik heb er geen idee van waarom de groep zo laat speelde. Ik vermoed dat dat kwam omdat ze pas laat beschikbaar waren. Ik weet ook niet zo veel meer van het concert zelf, behalve dat er weinig volk was. De groep was dan ook totaal onbekend, maar Philippe Kopp herinnert zich nog haarscherp dat U2 toen in een heel kleine, oude bestelwagen zonder enig comfort reisde. Ze kwamen totaal uitgeput in de zaal aan en hebben, in afwachting van het concert, een paar uur boven in de kleedkamer geslapen. Ze waren ook heel snel weer weg, wellicht omdat ze nog de nachtboot naar Engeland moesten halen. Ze moesten trouwens weg, want ik weet nog goed dat de clubeigenaar verre van tevreden was. Er was veel te weinig volk - voor de concerten van The Cramps of Echo & The Bunnymen, die toen al veel bekender waren, was de zaal telkens goed gevuld - en de eigenaar maakte ruzie met ons. Hij wou zijn club zo snel mogelijk openen om het dansende (en consumerende) jonge volkje te kunnen binnenlaten. Toen het concert afgelopen was, werd iedereen, ook de groep en het materiaal, letterlijk buitengegooid. Er ontstond bijna een gevecht omdat we niet snel genoeg het pand verlieten. Tja, die man kon natuurlijk niet weten dat hij zich zo druk stond te maken over een groep die later mega zou worden. Ik heb niet meer kunnen achterhalen hoeveel we toen betaald hebben, maar in die tijd waren de groepen nog heel goedkoop. Helaas zijn van dat legendarische concert geen foto's genomen, toch niet dat ik weet."

Welke nummers U2 in de Klacik speelde, is ook niet meer te achterhalen. De playlist van de Nederlandse optredens die ze de dagen voordien gaven, geeft echter wel een idee: '11 O'Clock Tick Tock', 'I Will Follow', 'Touch', 'An Cat Dubh', 'Into The Heart', 'A Day Without Me', 'Twilight', 'The Electric Co.', 'Stories For Boys', 'Boy-Girl', 'Out Of Control'.

Blijft de vraag waarom Herman Schueremans - en met hem heel wat mensen die het inmiddels legendarische concert in de Beursschouwburg bijwoonden - de primeur blijft opeisen van het eerste Belgische U2-concert. "Tja, we zijn oude mannen aan het worden, en we vergeten wel eens", lacht Verwilghen. "Hij zou nochtans beter moeten weten, want wij, Sound & Vision, werkten toen al nauw met hem samen."

U2 treedt morgen en maandag om 20.30 uur op in het Antwerpse Sportpaleis. De twee concerten zijn al maanden uitverkocht.

Zelfs op de website van de Belgische U2-fans staat het eerste Belgische optreden foutief vermeld

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234