Donderdag 06/10/2022

Wolkenkrabbers in miniatuurformaat

Dertien jaar geleden stootte onze landgenoot Luc Van Malderen tijdens een wandeling door het Amerikaanse stadje Eugene op een kerel die een twaalftal oude architectuurprentkaarten aanbood. Van Malderen kocht ze en raakte sindsdien helemaal in de ban van zulke prentkaarten. Intussen heeft hij er ongeveer zesduizend, allemaal met architectuur uit Amerika uit de jaren 1850 tot 1940: wolkenkrabbers, oude hotels, openbare gebouwen, bruggen.

Brussel / Eigen berichtgeving

Anne Brumagne

Heel wat van de op die postkaartjes afgebeelde gebouwen zijn allang weer verdwenen, sommige zijn zelfs niet meer in de archieven terug te vinden. Af en toe was het voor Van Malderen oppassen geblazen, omdat een aantal van de afgebeelde wolkenkrabbers slechts de vrucht bleek van de fantasie van de makers van de prentkaarten.

Postkaartjes zijn in zekere zin 'gebruiksvoorwerpen', er zit wel eens een ezelsoor aan. Maar ze kunnen ook iets zeer persoonlijks uitstralen: bij verschillende exemplaren schreef de afzender zijn boodschap ook op de geïllustreerde zijde of werd de postzegel boven op het afgebeelde gebouw geplakt. Mensen zijn er op deze kaartjes uiterst zelden te zien. Wel afgebeeld is het gewriemel van het verkeer. Soms zijn auto's, trams of bussen prominent aanwezig op de voorgrond, op andere exemplaren zijn de autootjes nietige dingen vergeleken met de majestueuze wolkenkrabbers.

De Fondation pour l'Architecture in Elsene stelt nu zo'n achthonderd van deze door Van Malderen gecollectioneerde prentkaarten tentoon. De afmetingen zijn steeds ongeveer dezelfde. Ze werden opgehangen per gebruikte techniek, per architecturale stijl, per stad of per genre van gebouw. Op de postkaartjes is er geen spoor van de in de ogen van Van Malderen smakeloze vierkleurendruk. De illustraties zijn lithografieën, of er werd gebruikgemaakt van allerlei gemengde druktechnieken. Het opvallendst zijn de linen cards. Die zijn gedrukt op gesatineerd papier dat de indruk geeft van geweven textuur te zijn. De stijl van de gebouwen loopt uiteen: van neoclassic revival tot art deco, van beaux arts tot gotiek. Er zijn ook specifiekere stijlen present, zoals de vrolijke exotic art deco zoals je die aantreft in de hotels bij Miami Beach, of de zogenaamde 'wedding cakes'.

New York is het best vertegenwoordigd, met als toppers uiteraard de drie art-decomeesterwerken Empire State Building, Rockefeller Center en Chrysler Building. Maar ook het administratief gebouw van Ellis Island, nu een museum, het Vrijheidsbeeld, het Grand Central Station en enkele van de bekende bruggen die Manhattan met de boroughs verbindt, werden op postkaart afgebeeld. Ook Chicago is prominent in de tentoonstelling aanwezig. Ten slotte selecteerde Van Malderen eveneens op 'topic'. 'Beams' is er zo een: vanaf de jaren dertig projecteerden verschillende hoge gebouwen kleurenlichtstralen om boten en vliegtuigen naar hun respectieve havens te leiden en om de aandacht op zichzelf te vestigen. Torens, industriegebouwen en een zeldzame selectie natuurtaferelen zijn andere thematische reeksen die door Van Malderen werden verzameld en netjes opgehangen in de Fondation.

Mij begonnen al die mastodontische miniatuurgebouwtjes na postkaart nummer 500 voor de ogen te wemelen. Konden de New Yorkse gebouwen die we ooit wel eens vruchteloos in hun geheel probeerden te fotograferen in postkaartversie wel bekoren, dan was dat minder het geval voor de gebouwen van Chicago, een mij onbekende stad. Herkenning is bij dit soort van tentoonstelling toch niet onbelangrijk. Tenzij het natuurlijk gaat om zulke roomsoezen als het art-decohotel bij Miami Beach, waar iedereen ooit wel eens hoopt te verblijven!

Expositie

Amerikaanse architectuur op oude prentbriefkaarten

Wat: American Architecture WAAR EN WANNEER: Fondation pour l'Architecture, Kluisstraat 55 in 1050 Brussel. Tot 21 januari alle dagen behalve maandag van 10.30 tot 18.30 uur. Informatie 02/642.24.82.ONS OORDEEL: Herkenning is bij dit soort van tentoonstelling toch niet onbelangrijk.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234