Zaterdag 22/01/2022

Wordt 3D eindelijk volwassen?

Regisseur Baz Luhrman werkt op dit moment aan een 3D-verfilming van The Great Gatsby. De superproductie met massa's steracteurs zou rond Kerstmis van dit jaar moeten uitkomen.

Bij wijze van vermetele test voor zichzelf en het bioscooppubliek werkt Baz Luhrman, de Australische regisseur van Australia en Moulin Rouge!, aan een verfilming van The Great Gatsby, de hooggeprezen roman van de Amerikaanse auteur F. Scott Fitzgerald over de Jazz Age. Leonardo DiCaprio speelt Jay Gatsby, Carey Mulligan Daisy Buchanan, Tobey Maguire is verteller Nick Carraway. En dat allemaal in 3D.

De film van Luhrman komt drie jaar na Avatar, het sciencefictiondrama van James Cameron dat wereldwijd 2,2 miljard euro opbracht aan de kassa, de grootste hit uit de filmgeschiedenis tot nog toe. Avatar bewees dat een nieuwe generatie 3D-technologie kijkers kan onderdompelen in een geloofwaardige fantasiewereld, de fictieve planeet Pandora.

Maar The Great Gatsby, die Luhrman schreef met Craig Pearce, met wie hij al lang samenwerkt, zal uitmaken of 3D ook iets is voor acteurs die zich door een complex verhaal moeten worstelen dat zich helemaal afspeelt in de gewone wereld.

Nieuw soort intimiteit

Als The Great Gatsby lukt, dan zet dat de deur wellicht open voor een heel nieuwe generatie gesofisticeerde filmdrama's die qua spektakelwaarde kunnen wedijveren met de tekenfilms (Happy Feet Two), actiefilms (Underworld: Awakening) en minutieus uitgewerkte fabels (Hugo, The Adventures of Tintin) die nu de 3D-lijstjes van Hollywood vullen.

Misschien zorgt het ook voor wat ontbrak in het Oscarseizoen: de opwinding van een film die duidelijk een horde neemt, zoals Gone With the Wind, de eerste kleurenfilm die de prijs van beste film won, of The Lord of the Rings: The Return of the King, misschien de eerste Oscarwinnaar vanwege de make-up- en fantasyeffecten.

"Het 'special effect' in deze film is dat je puike acteurs op het hoogtepunt van hun carrière elkaar aan flarden ziet rijten", vertelde Luhrman deze week in een telefonisch interview.

Hij vertelde ook dat hij 3D niet gebruikt om adembenemende vergezichten of opdoemend gevaar op te dissen, maar om een nieuw soort intimiteit te introduceren in de film. Hij verwees met name naar een hevige scène waarin Daisy's man Tom Buchanan (gespeelde door Joel Edgerton) Gatsby confronteert in een suite van het Plazahotel, helemaal in drie dimensies. "Hoe doe je het aanvoelen alsof je zelf in die kamer aanwezig bent?", vroeg hij.

Het experiment van Luhrman zal moeten optornen tegen de twijfels die kijkers hebben om de 3D-technologie volledig in de armen te sluiten, vooral in Noord-Amerika. Avatar was een succes, maar verder kon 3D niet echt overtuigen in dure producties zoals Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides en Green Lantern; studio's moesten alles uit de kast halen om consumenten ervan te overtuigen dat er een echte reden achter schuilt behalve de drang van Hollywood om de ticketprijs te verhogen. (Tintin en Hugo hebben het goed gedaan in 3D-versie.)

Luhrman zegt dat hij het idee voor de verfilming van The Great Gatsby, die hij samen met Warner Brothers en Village Roadshow uitbrengt, ongeveer tien jaar geleden kreeg. Hij had Moulin Rouge! net voltooid, een flamboyante verhaspeling van muzikale culturen, en reisde van Azië naar Europa met de Trans-Siberische spoorlijn, met naar eigen zeggen "een paar flessen Australische rode wijn" en oortjes.

Met die oortjes luisterde hij naar twee ingelezen boeken. Eén ervan was The Great Gatsby. Nadat hij een dag of twee geluisterd had, begon hij zich af te vragen waarom de roman van Fitzgerald, die hij 'uitmuntend' vond, zo veel filmmakers ontgaan was.

Luhrman had de versie uit 1974 van regisseur Jack Clayton gezien, met Robert Redford in de hoofdrol. Redford "was het coolste ding op aarde", herinnert hij zich. Maar de film, zegt hij, vertelde hem niet echt "wie Gatsby was".

In 1949 speelde Alan Ladd Gatsby, in een versie geregisseerd door Elliott Nugent. In een recensie in The New York Times schreef Bosley Crowther dat de problemen van de film waren: een "zwak scenario" dat "totaal artificieel en stijf" was.

Luhrman zocht tevergeefs naar een exemplaar van de eerste verfilming van Gatsby, een stomme film van Herbert Brenon met Warner Baxter als Gatsby. Die kwam in 1926 uit, net na de publicatie van de roman. Motion Picture News was onder de indruk. "Het is een knap verhaal, verteld met eersteklassebelichting en -schaduwen", schreef recensent Laurence Reid. Toch was het filmpotentieel van het kleine boekje, waarvan de thema's - sociaal opklimmen, droogleggingsmisdaad, huwelijksontrouw en het zelfbewuste modernisme van bijna een eeuw geleden - samengeperst zitten in een compacte maar bizarre opera-achtige plot, nog grotendeels onontgonnen.

Een lezing van Cameron, die toen aan Avatar aan het werken was, overtuigde Luhrman ervan dat 3D hem misschien zou kunnen helpen om te vinden wat ontbrak in Gatsby. Om het potentieel van acteurs in 3D te onderzoeken zonder al het gedoe van hedendaagse actiescènes richtte Luhrman zijn aandacht op de 3D-versie van Dial M for Murder van Alfred Hitchcock uit 1954.

Het gevoel door de film te bewegen in het gezelschap van Ray Milland, Grace Kelly en Robert Cummings, gaf de doorslag - zowel voor hem als voor DiCaprio en co., die de Hitchockfilm ook bestudeerden. "Het was als theater", zegt Luhrman.

Michael Lewis, CEO van RealD, een bedrijf gespecialiseerd in 3D-technologie, zegt: "Dit is de laatste fase in de rijping van het medium."

Er zijn nog filmmakers die zich wagen aan volwassen drama's in drie dimensies, maar minder dan je zou verwachten gezien de commotie die Avatar teweegbracht toen de film in december 2009 uitkwam.

Steven Soderbergh had Contagion bijna in 3D geschoten, maar hield het voor bekeken toen tests uitwezen hoe moeilijk het was close-ups te maken en andere cruciale shots. Camerons Titanic, een drama met aanzienlijk meer actie dan 'Gatsby', komt in april uit in 3D.

RealD, dat samenwerkte met het Royal Opera House aan een 3D-versie van Carmen, komt over enkele maanden met Madame Butterfly, zegt Lewis.

De interesse van volwassenen voor 3D "zit heel erg snor", zegt Dan Fellman, president bij Warner voor de binnenlandse distributie. Fellman zegt ook dat hij overtuigd werd van het potentieel van Luhrmans film - die in Australië werd opgenomen met een budget van grofweg 125 miljoen dollar - nadat hij scènes had gezien die het medium volgens hem bijna "subliminaal" benaderden. "Je werd ondergedompeld in het leven van Gatsby", zegt Fellman. "Je bevond je in zijn wereld, ging samen met hem van kamer naar kamer."

Sommige mensen vrezen wellicht, geeft Luhrman toe, dat hij een gewijde tekst onteert. Hij is uiteindelijk de regisseur die in 1996 DiCaprio en Claire Danes castte voor de MTV-achtige Shakespeare-adaptatie Romeo + Julia.

"Iedereen heeft sterke en in het algemeen tegengestelde opinies als het gaat over 3D, of The Great Gatsby, of Baz Luhrman", zegt hij. Maar Fitzgerald, daar is hij zeker van, had het goed gevonden.

"Hij was een modernist," zegt Luhrman. "Zeer sterk beïnvloed door cinema."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234