Woensdag 10/08/2022

AchtergrondVerenigde Staten

Wordt eindelijk duidelijk welke rol Trump speelde bij bestorming Capitool?

De bestorming van het Capitool, op 6 januari 2021. Beeld Leah Millis / Reuters
De bestorming van het Capitool, op 6 januari 2021.Beeld Leah Millis / Reuters

Amerikanen zitten vanaf donderdag aan de tv gekluisterd – als voor een soort Netflix-serie – om de hoorzittingen te bekijken van de speciale parlementaire commissie die onderzoek doet naar de bestorming van het Capitool op 6 januari 2021. Wat was de rol van oud-president Donald Trump in aanloop naar die historische dag?

Maral Noshad Sharifi

Op die dag probeerden aanhangers van oud-president Donald Trump het Amerikaanse Congres ervan te weerhouden zijn verkiezingsnederlaag te bevestigen. Er vielen vijf doden, honderden mensen raakten gewond. Al bijna een jaar doet een parlementaire commissie, van zeven Democraten en twee Republikeinen, onderzoek naar de gebeurtenissen. Inmiddels hebben ze duizend interviews afgenomen en 140.000 documenten onderzocht, de komende dagen presenteren ze de resultaten van hun onderzoek.

Wat kunnen we de komende dagen verwachten?

Een groot mediaspektakel. De commissie heeft een voormalig mediamagnaat van ABC News gevraagd om de hoorzittingen in zes tot acht strakke afleveringen te passen van tussen 90 minuten en 2,5 uur – als een soort Netflix-serie.

Vanaf donderdagavond worden de sessies live uitgezonden op alle grote zenders, behalve op het conservatieve Fox News. Tijdens de hoorzittingen zullen nieuwe beelden worden getoond van de bestorming en belangrijke getuigen worden gehoord. Een van hen is een voormalige assistent van het vorige Witte Huis, die de commissie van belangrijke informatie heeft voorzien. Waar veel mensen naar uitkijken: een vooraf opgenomen interview met Ivanka Trump, de dochter van de oud-president, en haar man Jared Kushner.

Het Capitool in Washington, 6 januari 2021.  Beeld Getty
Het Capitool in Washington, 6 januari 2021.Beeld Getty

De leden van de commissie stellen dat de Capitoolbestorming is georkestreerd vanuit het Witte Huis van Donald Trump. Omdat Trump niet wilde accepteren dat hij de presidentsverkiezingen van 2020 had verloren, poogde hij de uitslag ongedaan te maken. Als dat waar blijkt, dan heeft hij de Amerikaanse democratie moedwillig ondermijnd. De commissieleden zullen kijkers thuis willen overstelpen met bewijsmateriaal dat hun standpunt ondersteunt. Deze hoorzittingen zullen het uitgebreidste verslag zijn tot nu toe van die historische dag. Rode draad: de rol van Trump in de aanloop naar de bestorming.

Wat is er voorafgegaan aan deze hoorzitting?

Veel gestoei, geduw en getrek. De Republikeinen wilden niet dat deze commissie er zou komen. De twee Republikeinse parlementariërs die zich daar wel hard voor hebben gemaakt, Adam Kinzinger en Liz Cheney, zijn zo goed als geroyeerd uit de partij. Dat heeft alles te maken met de macht die oud-president Trump nog altijd uitoefent. Hij had er veel bij te winnen als deze commissie er niet zou komen. De voorzitter van het Congres, de Democraat Nancy Pelosi, riep uiteindelijk deze speciale commissie in het leven, waarvoor ze zelf de kandidaten aanstelde.

Veel prominente figuren rondom Trump weigeren mee te werken aan het onderzoek, onder wie oud-stafchef Mark Meadows. Ook voormalige adviseurs Peter Navarro en Steve Bannon wilden niet getuigen voor de commissie, zij worden om die reden vervolgd voor minachting van het Amerikaanse parlement.

Vorig jaar juli vond de eerste hoorzitting plaats. Vier politieagenten gaven toen een geëmotioneerd en beeldend verslag van de fysieke en verbale aanvallen die ze moesten doorstaan tijdens de bestorming. “Dit is hoe ik doodga”, dacht een agent van de U.S. Capitol Police. Hij werd verpletterd door de meute bestormers, vertelde hij aan de commissie. Hij noemde die dag “een middeleeuws slagveld”. Twee agenten die bij de Capitoolbestorming waren, pleegden later zelfmoord.

Wat proberen partijen hieruit te halen?

De Democraten vrezen dat Amerikanen in het stemhokje vergeten wat er die dag gebeurde. Zij hopen dat deze hoorzittingen laten zien dat de Republikeinse Partij deels is overgenomen door extremisten, en dat het hen stemmen oplevert bij de tussentijdse verkiezingen in november.

Jeremy LaPointe (rechts) uit Lumberton, Texas, draagt samen met een kompaan een kruis naar het Capitool, waar later de rellen zouden uitbreken. Beeld Mike Theiler / Reuters
Jeremy LaPointe (rechts) uit Lumberton, Texas, draagt samen met een kompaan een kruis naar het Capitool, waar later de rellen zouden uitbreken.Beeld Mike Theiler / Reuters

De Republikeinen zullen de hoorzittingen afdoen als politiek theater. Want waarom hebben we het niet nu over andere zaken? “Benzine van 5 dollar, de zesduizend illegale migranten per dag, recordaantal sterfgevallen door fentanyl, of de gewelddadige criminelen die Amerika terroriseren?”, twitterde Senator Marco Rubio maandag. “In plaats daarvan gebruiken Democraten belastinggeld voor een tv-producent.”

Kunnen er mensen worden vervolgd voor hun rol in de Capitoolbestorming?

Deze commissie heeft niet de bevoegdheid om personen te vervolgen. Wel kan de commissie bewijs leveren waar het ministerie van Justitie vervolgens een zaak van kan maken. In maart sprak de commissie zich voor het eerst uit over mogelijke strafbare feiten gepleegd door Donald Trump.

“We beschikken over bewijs en informatie waaruit blijkt dat Trump en anderen mogelijk betrokken zijn geweest bij criminele en/of frauduleuze handelingen”, schreef de commissie in een rechtbankdossier. Deze personen zouden zich schuldig hebben gemaakt aan “het organiseren van een samenzwering om het Amerikaanse volk te bedriegen”, door een officiële procedure – de benoeming van Joe Biden – in het Congres te saboteren.

Na komende week moet er veel meer bekend zijn over de rol die Trump daarin heeft gespeeld. In september zal de commissie een rapport presenteren met haar volledige bevindingen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234