Dinsdag 09/08/2022

Portret

Yigit Bulut, de Raspoetin van Erdogan

Yigit Bulut. Beeld RV
Yigit Bulut.Beeld RV

Bijna dagelijks dreunen de anti-Europese uitspraken van Erdogans topadviseur Bulut door de huiskamers van miljoenen Turken. De ene complottheorie na de andere schudt hij uit zijn mouw.

Erdal Balci

Dat Nederlanders stuk voor stuk fascisten zijn en dat ze bovendien achtduizend moslims hebben vermoord in Srebrenica, zoveel hadden de Turken al via hun president Recep Tayyip Erdogan vernomen. En toen moest zijn topadviseur Yigit Bulut, befaamd om zijn samenzweringstheorieën, nog aan het woord komen. "Nederlandse soldaten hebben in Srebrenica massaal in organen gehandeld", beweerde Bulut vorige week op de Turkse televisie. "Ze hebben kinderen in stukken gesneden en hun organen aan de orgaanmaffia verkocht."

Woorden die door veel Turken bloedserieus zullen zijn genomen. Want Bulut is een man die dicht bij de president staat. De Turkse Raspoetin, noemen sommigen hem.

Onder het volk staat hij beter bekend als Jöleli, 'de man met gel in zijn haar'. Als econoom en zoon van een oud-parlementariër begon Bulut zijn carrière bij de commerciële zenders, waar hij het reilen en zeilen van de financiële markten becommentarieerde. Daarna werd hij omroepbaas van de grote nieuwszender Haberturk. De laatste jaren treedt hij wekelijks op als deskundige in het televisieprogramma De diepe analyse van staatsomroep TRT, waar hij standaard tegenover een zwijgzame interviewer het ene na het andere complot uit zijn mouw schudt. Sinds 2013 doet hij dat als hoofdadviseur van de president.

'Koken' in dorpen

Bulut heeft een enorme schare fans opgebouwd. Vier maanden geleden richtte de presidentieel adviseur zijn pijlen opeens op westerse tv-koks. "De buitenlanders die op de Turkse televisie kookprogramma's maken, zijn spionnen", wist hij zeker. "Onder het mom van 'koken in dorpen' struinen ze het Turkse land af op zoek naar informatie."

Dit soort verdachtmakingen maken op het seculiere deel van de Turkse bevolking geen enkele indruk, maar voor het islamistische deel van het land vormen de aantijgingen van Bulut het zoveelste bewijs dat Europa niet te vertrouwen is.

Het is onwaarschijnlijk dat de topadviseur dergelijke uitspraken doet zonder medeweten van Erdogan. Die staat namelijk bekend als een controlfreak van jewelste.

Ondertussen dreunt de eurofobische propaganda van Bulut bijna dagelijks door de huiskamers van miljoenen Turken. Op indringende toon zegt hij dingen als: "Het is gedaan met Europa. Wat we moeten doen is onze leider koesteren. Ik weet dat onze vijanden het op hem gemunt hebben. Maar ze moeten weten dat ze Erdogan pas over mijn lijk iets kunnen aandoen. Ik heb twee pistolen en honderden kogels. Ik zweer dat ik tot de laatste kogel zal vechten..."

Volgens Bulut wil de halve wereld zich het liefst aansluiten bij dat fantastische grote Turkse rijk: "Azerbeidzjan en de Iraakse Koerden zullen weldra aan de deur van Ankara kloppen om onderdeel te worden van Turkije." Buluts bekendste complottheorie is dat de vijanden van Turkije erop uit waren om president Erdogan met behulp van telekinese te vermoorden. Daarmee was hij heel even wereldnieuws.

Draai van 180 graden

Opvallend genoeg was Bulut, voor hij werd aangesteld als presidentieel adviseur, een fel criticus van Erdogan. De bevlogen econoom liet destijds geen kans voorbijgaan om de AKP-regering van landverraad te beschuldigen. Het was volgens hem Erdogan die heulde met het Westen.

Maar na jarenlang Erdogan te hebben aangevallen, maakte Bulut in 2010 opeens een draai van 180 graden. Hij begon de president 'de grote leider' te noemen en prentte zijn trouwe kijkers keer op keer in dat Erdogan, Poetin en Obama de enige ware machthebbers in de wereld waren . Met als gevolg dat hij uiteindelijk een vooraanstaande positie in de presidentiële staf kreeg toebedeeld. Hoe is zo'n ommezwaai mogelijk?

Het antwoord ligt waarschijnlijk besloten in het hoge ideaal dat Bulut nastreeft. Hij is ferm aanhanger van het gedachtegoed van 'Eurazië' en stelt zich op als ambassadeur van de gelijknamige beweging. Die ontstond in de jaren 70 en had ten doel om van Turkije weer een grote natie te maken, bevrijd van het juk van het Westen. Zij zien vooral in Rusland en China goede bondgenoten.

Dit ultranationalistische 'links' had altijd al raakvlakken met de Turkse islamisten. Tenslotte hebben ook de aanhangers van de politieke islam in Turkije heimwee naar de oude tijden, waarin het Ottomaanse Rijk in drie continenten tegelijk de scepter zwaaide. Maar de twee groeperingen konden elkaar vanwege het seculiere karakter van de Euraziaten nooit vinden.

Die verhouding lijkt voorgoed te zijn veranderd. Turkse analisten schrijven dat de Euraziaten met hun krachtige positie binnen de staat van groter belang zijn geworden voor de president. Nu de aanhangers van zijn oude bondgenoot Fethullah Gülen zijn weggevallen uit het staatsapparaat, zou Erdogan de helpende hand van Eurazië goed kunnen gebruiken. In ruil daarvoor zou Turkije de honderd jaar oude alliantie met het Westen moeten opgeven en naar landen als China en Rusland moeten opschuiven.

En zie daar Bulut, die in dit machtsvacuüm is gedoken, en Erdogan voortdurend van de nodige ideologische munitie voorziet, als de Raspoetin van Ankara.

Grote invloed

Hoe serieus deze theorie moet worden genomen, valt moeilijk te zeggen. Gebleken is wel dat Bulut grote invloed op Erdogan heeft. Zo beweerde hij altijd al dat er een buitenlandse 'rentelobby'  bezig was de Turkse economie af te breken, en dat Turkije zich niets meer moet aantrekken van de mondiale regel dat de rentepercentages beïnvloed worden door de toename van de inflatie. De minister van Economie die protesteerde tegen deze wilde ideeën werd door Erdogan naar huis gestuurd.

Ondertussen is de grote droom van Bulut en andere Eurazië-aanhangers om Turkije definitief los te rukken van het Westen weer een stapje dichterbij gekomen. In dezelfde week dat Erdogan de Nederlandse en Duitse regering van nazipraktijken beschuldigde, spraken zijn bewindslieden met Vladimir Poetin over de aanschaf van Russische S-400-raketten. De vraag is hoe de NAVO hierop zal reageren.

Een laatste vergelijking met Raspoetin: hij was het die in de Eerste Wereldoorlog tsaar Nicolaas II Romanov ervan overtuigde het Russische leger naar de vrieskou van het noorden te laten marcheren. Wat volgde was een grote nederlaag en het einde van de dynastie van de Romanovs. Als het aan Bulut ligt, laat president Erdogan nu Turkije richting het Oosten marcheren. Een werelddeel waar het ook behoorlijk kan vriezen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234