Donderdag 18/08/2022

Zeca Baleiro De snoeper van de Braziliaanse pop

'Rijkdom schuilt in de diversiteit. Het is een aspect dat eigen is aan de Braziliaanse muziek'

Antwerpen

Van onze medewerker

Chris Delarivière

Vrijdag wordt het pas echt zomer volgens onze weerman. Net op tijd voor het Festa do Brasil, zeg maar de Braziliaanse avond van het Sfinksfestival. Een van de gasten daar is Zeca Baleiro. De 36-jarige zanger-componist wordt in eigen land beschouwd als een van de grote vernieuwers in de musica popular brasileira. Morgen treedt hij voor het eerst aan op een Belgisch podium, meteen een gelegenheid om kennis te maken met een veelzijdig talent.

In Brazilië is Zeca Baleiro een gevestigde naam. De drie cd's die hij uitbracht, haalden telkens goud, zijn songs worden gebruikt in televisieseries en hij wordt op handen gedragen door pers en publiek. Zeca Baleiro mag dan al de status van popster genieten in Brazilië, kapsones heeft hij allerminst. Dat blijkt al snel als we hem in een Antwerps hotel ontmoeten. De man is een en al nonchalante minzaamheid en praat met veel zin voor zelfrelativering over zijn muzikale loopbaan, die hem van snoepverkoper tot popster maakte.

"Ik kom uit Maranhão, een deelstaat in het noordoosten van Brazilië. Daar van je muziek leven is niet vanzelfsprekend, dus startte ik er twaalf jaar geleden, samen met een vriendin, een snoepwinkel op. Het was de bedoeling om met regionale specialiteiten allerlei lekkers te maken. Na een jaar ging de zaak op de fles en besloot ik toch maar voor de muziek te kiezen. Ik hield er wel mijn artiestennaam aan over, 'baleiro' of 'candyman' in het Engels."

In 1996 debuteerde Zeca Baleiro met het intrigerende Por ondé andara Stephen Fry?, een plaat met intelligente, lichtvoetige pop, waarin de zanger schijnbaar moeiteloos flaneerde tussen reggae, samba, poëtische ballades en heavy metal. Enkele jaren later volgde Vô Imbola, waarop die voorliefde voor fusies nog sterker aan bod kwam. Baleiro: "Imbolar betekent vermengen, een mix maken. Je kunt die plaat als een manifest voor diversiteit zien. In Brazilië is er een stroming die de muziek in een vast patroon wil gieten. Ik ben daar radicaal tegen, want de rijkdom schuilt net in de diversiteit. Het is een aspect dat eigen is aan de Braziliaanse muziek. Wij omarmen allerlei invloeden en geven er een eigen cachet aan door de versmelting met plaatselijke stijlen. Dat is de sterkte van de musica popular brasileira."

Wat opvalt in Baleiro's muziek, is de manier waarop hij bruggen slaat tussen oud en nieuw. Drum'n'bass, samba en traditionele volksmuziek vloeien in elkaar over. Die veelheid van invloeden en invalshoeken klinkt bovendien nooit gezocht of gekunsteld. Baleiro: "Brazilië is een immens muzikaal universum. Je hebt eigenlijk een heel festival nodig om dat te tonen.

"Maranhão, de streek waar ik opgroeide, herbergt een ritmisch rijke cultuur, even rijk als Bahia maar door het geografische isolement weinig of niet bekend in de buitenwereld. Er is een grote rassenvermenging van Afrikanen, indianen en Europeanen, er is ook een belangrijke Arabische gemeenschap. Ikzelf ben een kleinkind van Syrische migranten. De volksmuziek is de vrucht van al die onderlinge invloeden. Daar liggen ook mijn belangrijkste bronnen, in de muziek die ik er als kind op straat hoorde. Een andere inspiratiebron is de radio, waardoor ik in contact kwam met muziek van Bob Dylan of Neil Young. Al die informatie mondde uit in mijn eigen muzikale stijl, waarin invloeden uit volksmuziek en rock-'n-roll verwerkt worden."

Braziliaanse muziek wordt vaak geassocieerd met Rio de Janeiro of Salvador da Bahia, twee grootsteden die een stempel drukken op de Braziliaanse populaire muziek. Daar komen ook de bekende artiesten zoals Marisa Monte, Gilberto Gil, Daniela Mercury of Caetano Veloso vandaan. Ook daarin is Baleiro een buitenbeentje. "Het beeld dat men in het buitenland heeft van Braziliaanse muziek wordt bepaald door samba, bossanova en tropicalismo. Rio en Bahia bepalen de muziek die internationaal bekend is. Wat daarbuiten valt, heeft het moeilijk om door te breken. Ik zie het ook als mijn taak om aan te tonen dat er elders nog interessante dingen gebeuren."

Traditie en moderniteit gaan hand in hand in Baleiro's muziek. In een lied zoals 'Bienal' geeft hij een hilarische commentaar op de kunstbiënnale van São Paulo en gebruikt hij daarvoor de zangstijl van de 'repentistas', de rondtrekkende volksdichters uit het Braziliaanse binnenland. Baleiro: "Moderniteit overleeft niet zonder kennis of begrip van de traditie, er moet altijd een dialoog of desnoods een confrontatie zijn. Daarom werk ik ook graag met artiesten uit andere stijlen en genres."

Zeca Baleiro is een veelzijdig talent. Naast zijn muzikale bezigheden voelt hij zich ook aangetrokken tot andere disciplines zoals literatuur, poëzie en film. Zijn voorkeur voor poëzie komt duidelijk tot uiting op zijn jongste cd Liricas. Daarop profileert hij zich als melancholicus en dichter. Het resultaat is een fraaie collectie ballades met sterke teksten en een sobere akoestische omkadering. Het volgende werkstuk dat in augustus verschijnt, gaat opnieuw de poprichting uit. "Het wordt opnieuw een stuk rauwer, naakter ook. Pet Shop Mundo Cão wordt een soort kritiek op de globalisering, op een wereld die gedomineerd lijkt te worden door media en reclame." Poëzie blijft echter een belangrijke component in zijn werk. Baleiro is een begenadigd tekstschrijver die bovendien zijn klassiekers kent. Op iedere cd duiken referenties op aan dichters en een van zijn komende projecten is een cd met muzikale bewerkingen van erotische poëzie. Binnenkort werkt hij ook mee aan een hommage aan de honderd jaar geleden geboren dichter Carlos Drummond de Andrade. Verder heeft hij nog een bundel verhalen in de kast liggen, hoopt hij binnenkort een alternatief kookboek uit te geven en wil hij ook experimenteren met film. Tussendoor duikt hij ook op als producer van werk zoals dat van de oude sambista Antonio Vieira. "Antonio Vieira is een tachtig jaar oude sambista, goed voor 60 jaar carrière en 300 composities, een man met veel talent en verdiensten maar wel vergeten. Het doet me plezier als ik daar iets kan aan doen."

Op het Sfinksfestival zal Zeca Baleiro aantreden met een zeskoppige begeleidingsgroep. Het wordt zijn eerste optreden in België. "Optreden in het buitenland is een uitdaging. Het is ook een goede manier om de reikwijdte van mijn muziek uit te testen. Door de taalbarrière moet je automatisch andere methodes gebruiken, meer show brengen. Teksten zijn in die context van ondergeschikt belang, wat telt, is de muziek en de sfeer. We kiezen dus voor de nodige punch en kracht."

Festa do Brasil met Zeca Baleiro en Fernanda Abreu morgen vanaf 18 uur op het Sfinksfestival in Boechout (Antwerpen). Info: 03/455.69.44 en www.sfinks.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234