Zondag 03/07/2022

Zo maak je een moordenaar

Making a Murderer, een tiendelige documentaireserie op Netflix, schetst een schokkend beeld van de rechtsgang in een moordproces in een uithoek van de VS.

Het gebied ontleent zijn naam aan de indianenstam die er ooit heerste. Het 'huis van de grote geest', Manitowoc County, in Wisconsin, gelegen aan de westelijke oever van Lake Michigan. Ruim 80.000 inwoners, met de City of Manitowoc als belangrijkste plaats. Veel meer viel er tot voor kort niet over deze uithoek te vertellen. Dat wil zeggen tot de laatste weken van 2015, toen Netflix de tiendelige documentaireserie Making a Murderer van Laura Ricciardi en Moira Demos begon te streamen.

In tien afleveringen worden minutieus, uitputtend zelfs, de ongelooflijke rechtszaken tegen Steven Avery en zijn 16-jarige neef Brendan Dassey gereconstrueerd, die in 2005 werden beschuldigd van de moord op de 25-jarige Theresa Halbach.

Steven Avery was niet zomaar een verdachte. Hij was een niet al te slimme man, die met zijn familie een autosloperij runde en door de lokale gemeenschap altijd al met een scheef oog werd bekeken. Hij kwam in 2003 vrij, na achttien jaar in de gevangenis te hebben gezeten, toen DNA-onderzoek uitwees dat de verkrachting van Penny Beernsten, waarvan hij was beschuldigd, door een ander werd gepleegd.

Zoals uit de eerste aflevering blijkt, was het onderzoek van het sheriffkantoor van Manitowoc County dermate incompetent, dat niet alleen een onschuldige man achttien jaar de cel inging, maar de echte verkrachter al die jaren zijn gang kon blijven gaan.

Avery eiste 36 miljoen dollar (2 miljoen voor elk jaar in de gevangenis) van Manitowoc County, maar aan de vooravond van het proces in 2005 werd hij opnieuw gearresteerd; ditmaal voor de moord op een paar dagen eerder verdwenen Theresa Halbach, een fotografe die werkte voor een autoblad.

Tijdens een dagenlange zoektocht wordt het uitgestrekte bedrijfsterrein van de Avery's uitgekamd. Het bewijs lijkt overstelpend: botresten en de auto van Halbach worden op het terrein gevonden, met bloed van Avery in het interieur; de autosleutel ligt op de vloer van zijn trailer en hij is de laatste die haar levend gezien heeft. En dan is er nog de gedetailleerde getuigenis van zijn neef Brendan die als medeplichtige wordt opgepakt. Maar Avery's verweer is vanaf het eerste moment dat het bewijsmateriaal een georganiseerd opzetje is en dat de zaak-Halbach vooral een manier is om hem het zwijgen op te leggen.

Making a Murderer is een buitengewone en intrigerende reconstructie van de zaak waar Ricciardi en Demos, in 2005 filmstudenten aan Columbia University, tien jaar mee bezig zijn geweest, gebruikmakend van een overweldigende hoeveelheid materiaal zoals die alleen maar bij Amerikaanse moordprocessen voorhanden is. Zo verwerken en tonen ze materiaal van justitie zelf, onder meer opgenomen politieverhoren, waar te zien is hoe de verstandelijke beperkte 16-jarige neef van Avery door twee door de wol geverfde rechercheurs tot kroongetuige wordt gemaakt - bijna ondragelijke beelden.

Making a Murderer keert, als in de eindeloze zaak zelf, voortdurend terug naar de plek waar Halbach zou zijn vermoord en de beelden van het autokerkhof in alle seizoenen worden steeds onheilspellender: het is een plaats waar de waarheid langzaam uit beeld raakt.

Woede op Twitter

Als kijker ben je geneigd de wetten van de thriller los te laten op Making a Murderer; de makers weten alles van spanningsopbouw, introductie van personages en cliffhangers, maar de bittere werkelijkheid laat zich moeilijk temmen. Veel kijkers deelden gedurende de feestdagen hun machteloze woedeaanvallen tijdens het kijken via de sociale media.

De hoofdrolspelers van deze bijna vergeten moordzaak staan opeens weer volop in de belangstelling en zitten jaren na dato in de beklaagdenbank van de publieke opinie.

Als je arm bent, verlies je in dit land, zegt Steven Avery in de loop van het proces. En zijn advocaten hebben het laatste woord over het juridisch systeem in de VS. "Natuurlijk, je kunt besluiten om geen misdaden te plegen. Maar wee je gebeente als iemand je beschuldigt, dan ben je de klos."

En dan de vraag die blijft hangen: Als Avery onschuldig zou zijn, waar is de moordenaar gebleven?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234