Zondag 03/07/2022

Zoekmachine in overdrive

Google wil films, tv-programma's en moeilijk verkrijgbare en zeldzame boeken via internet toegankelijk maken

'Googol' is de aanduiding voor een 1 met honderd nullen. Google, de Amerikaanse zoekmachine, ontleent er zijn naam aan en terecht. Sinds deze week draagt het bedrijf op de beurs van New York de kroon van duurste mediabedrijf. Het zijn nog geen honderd nullen, maar Google heeft wel een beurswaarde bereikt van tachtig miljard dollar en daarmee is Time Warner gepasseerd. Het bedrijf wil nu ook boeken en films toegankelijk maken via het internet, en daar is niet iedereen even gelukkig mee.

De Volkskrant / The Independent

Peter van Ammelrooy / Ian Burrell

Beleggers hebben een onwankelbaar geloof in de groeipotentie van Google. Het bedrijf, met een jaaromzet van 3,2 miljard, ging tien maanden geleden voor 85 dollar naar de beurs. Inmiddels kost een aandeel 292 dollar. De twee oprichters, Larry Page en Sergey Brin, kunnen zich in de handjes wrijven. Nog maar net de dertig gepasseerd en allebei al een fortuin van 9 miljard euro op hun rekening. Hun zeven jaar oude bedrijf is intussen al meer waard dan General Motors en Walt Disney samen.

Om het groeitempo erin te houden, breidt de onderneming in allerlei richtingen uit. Maar niet iedereen is even gelukkig met de vraatzucht van het jonge rupsje. Tegen een nieuw project, dat Google in oktober aankondigde, is verzet gerezen van boekenuitgevers in Europa en de Verenigde Staten.

Strijdpunt is het Google Print Programma, waarmee het bedrijf moeilijk verkrijgbare en zeldzame boeken via het internet toegankelijk wil maken. De boeken worden gescand, digitaal ingelezen en integraal in de index van de populaire zoekmachine opgeslagen.

Het gebaar van Google wordt niet louter door filantropie ingegeven. Het bedrijf hoopt meer bezoekers naar zijn website te lokken, door meer informatie die off line (lees: op papier) beschikbaar is, on line aan te bieden. Google biedt uitgevers die hun boeken laten vergooglen een deel van de opbrengst van advertenties die naast de boekpagina's staan. Van boeken waarop nog auteursrechten rusten, laat de zoekmachine maar een paar pagina's zien. Belangstellenden worden voor het origineel naar het internetloket van de uitgever verwezen. Volgens Google zouden de uitgeverijen er alleen maar wel bij varen, want de interesse voor hun boeken zou er door de toegankelijkheid alleen maar door vergroten.

Aanvankelijk waren de boekenmakers erover te spreken, maar het enthousiasme werd getemperd toen Google twee maanden later aankondigde dat het een groot deel van de collectie van vier grote universiteitsbibliotheken en de New York Public Library gaat scannen en indexeren. Het gaat in potentie om miljoenen boeken.

Voor de Fransen geldt het oeroude bezwaar van Amerikaanse hegemonie. Zij beschuldigen Google van 'cultureel imperialisme'. Volgens de Europese topman van Google, Nikesh Arora, is daar niets van aan. "Wanneer een internetgebruiker Google.fr intypt, komt hij ook terecht op een Franse site. Alle aangeboden links zullen Franstalig zijn. Wij voelen echt niet de drang om iedereen ons Engels op te dringen." Bovendien merkt de topman op dat meer dan 60 procent van de Fransen Google gebruikt om de weg te vinden op het internet. "Het zijn de goedkeurende vingers van de consumenten die ons dus vrijspreken", zegt Arora nog.

De uitgevers in Duitsland en de VS zijn er vooral niet gerust op dat Google netjes zal omspringen met het copyright. Er is een risico op 'systematische inbreuk op het auteursrecht', zegt de AAUP, de club van universiteitsuitgeverijen in de VS. Ook grote algemene uitgeverijen als Random House en John Wiley hebben hun bezorgdheid geuit. De Duitsers laten het niet bij woorden. Het Börsenverein des Deutschen Buchhandels werkt aan een eigen 'boekenzoeker', waarover de zevenduizend leden (boekhandels en uitgevers) over een week zullen samenkomen om te praten. Voor de initiatiefnemer, Matthias Ulmer van Verlag Eugen Ulmer in Stuttgart, staat er niets minder op het spel dan de toekomst van de boekdrukkunst. "We moeten bedenken of we de verspreiding in handen geven van een handvol internationale distributeurs en uitgeversconcerns." Volgens hem vrezen betrokken boekenmakers dat "als ze nu niks doen, ze over een paar jaar niet meer bestaan". Wat Ulmer betreft is de keuze duidelijk: Gutenberg of Google.

Google maakt ook nu al deel uit van de hedendaagse cultuur, en heeft al grotendeels de plaats ingenomen van het goede ouwe woordenboek, encyclopedie en telefoonboek. Bij een laatste telling had de zoekmachine al 8.058.044.651 websites op haar server. De zoeker verstaat bovendien al 109 talen. "Maar dat is nog altijd maar het topje van de ijsberg", zegt Europees topman Arora. "Er is nog altijd maar 10 procent van de informatie in de wereld on line. De overige 90 procent zit nog steeds vast in televisieprogramma's, radiostations en bibliotheken."

Naast het gevreesde boekenproject is de zoekmachine volop bezig met de ontwikkeling van Google Video, een dienst die de bezoekers van de site in staat zal stellen om films en televisieprogramma's te zoeken. Wie zijn favoriete serie heeft gemist of te lui is om naar de videotheek te slenteren, zou de beelden via Google kunnen downloaden. "We zijn op dit moment aan het onderhandelen met de partners die de inhoud kunnen leveren", zegt Arora.

Google heeft zijn klanten nog nooit om geld gevraagd. Toch maakte het bedrijf het afgelopen kwartaal meer dan 420 miljoen euro winst, tegenover 80 miljoen euro in dezelfde periode vorig jaar. De zoekmachine verdient haar fortuin aan adverteerders. Die kunnen onder heel aangename voorwaarden samenwerken met Google. Zolang er niemand op hun advertentie klikt, hoeven ze ook nog geen cent te betalen. "Dat is een belangrijke innovatie in de reclamewereld", zegt de Europese topman. "Het reclamebudget voor websites zal de komende jaren in dezelfde mate toenemen als de tijd die de consument achter zijn computer doorbrengt. Zo is het ook gegaan met de budgetten voor radio en televisie. Maar een producent die reclametijd koopt in de pauze van een populair televisieprogramma kan eigenlijk nooit zeker weten hoeveel mensen effectief naar het spotje kijken. De internetadverteerder kan wel achterhalen hoeveel mensen naar hun site werden gelokt", zegt Arora.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234