Donderdag 06/10/2022

Zondige mensen

Voor een gesprek met Wouter Deprez (40) zorg je maar beter dat je goed uitgeslapen bent. De man die ooit de Slimste Mens ter Wereld werd, blijkt niet terug te deinzen voor diep filosofische gedachten en doorwrochte redeneringen over mens en maatschappij.

Afkomstig van Geluwe.

Heeft twee zoontjes, die hem inspireerden tot een aantal boeken, onder meer Waarom je moeder en ik bijna altijd een kamerjas dragen.

Won De Slimste Mens ter Wereld in 2005.

Woonde een jaar in Zuid-Afrika. Zijn vriendin Marjan werkte er voor Sterreweg, een dagcentrum voor kinderen met een handicap. Wouter maakte er de

radioreeks Radio Plettenberg.

Goesting in cafépraat

"Gezellig, rustig en met de obligate vaste gasten aan de toog. 't Zwijntje in mijn geboortedorp Geluwe is een babbelcafé zoals er nog maar weinig zijn."

Beselarestraat 29, 8940 Geluwe. 056/51.98.78.

"In Flanders Fields in Ieper is is de plek waar ik WO I weer herontdekt heb na mijn jeugd. Ik vind het heel bijzonder hoe dit museum is ingebed in de gemeenschap hier."

Grote Markt 34, 8900 Ieper. www.inflandersfields.be.

Gelukkig weet hij dat, net als op het podium, te brengen met humor, lichtheid en mildheid.

Als ik je carrière wat overschouw, lijkt het me dat je shows van nu veel serieuzer zijn dan vroeger. Klopt dat?

"Ja, en het grappige is dat ik nu net begin te denken dat het wel weer allemaal wat lichter mag. Ik ben onlangs naar Brigitte Kaandorp gaan kijken en ik heb daar enorm van genoten... Zij kan echt een personage neerzetten, en in alle grappigheid ook neurotisch gedrag tonen dat ze tegelijk probeert te onderdrukken. Dat wil ik herontdekken. Nu, mijn shows zijn misschien serieuzer, ze zijn wel beter geworden. Onlangs vond ik wat ideeën terug in een oud kladschriftje en ik dacht letterlijk 'dit gaat gewoon over niks'. (lacht) Op dat moment dacht ik dat het belangrijk was. Het doet deugd te zien dat mijn shows nu wél over iets gaan."

Mogen we je nog een komiek noemen, dan?

"Ik voel me zeker nog een komiek, al zijn mijn personages ook wel geëvolueerd. Toen ik begon, speelde ik een verteller die alles beschreef, erg afstandelijk. Daarna ging ik meer typetjes te spelen, dat vond ik heel tof. En nog later kwamen de personages die vaak verongelijkt waren of kwaad, tekortgedaan. Mijn shows stonden in het teken van 'hoe kan ik dat het best laten zien'. De nood om die onderdrukte emoties te laten zien, voel ik nu minder. Ik wil weer wat warmere personages spelen."

Wie staat er dan op het podium: een personage of Wouter Deprez?

"Allebei eigenlijk. Ik denk ook dat het daardoor is dat mensen zich aangesproken voelen. Weet je, in wezen verschillen wij allemaal niet zo veel van elkaar. Dat vind ik een heel troostende gedachte, want het betekent dat je met alles wat je niet snapt ook bij anderen terecht kan, omdat zij met hetzelfde worstelen. Het is een fijn idee dat je niet alles alleen op je zolderkamer moet oplossen."

Dat klinkt nogal... melig?

"Misschien ja, maar ik bedoel het niet echt in de christelijke betekenis. Samen is niet per se beter dan alleen, maar verbondenheid met anderen is wel aangenaam en fijn om te voelen. Meer zelfs, het is het alleraangenaamste om te voelen."

Ben jij een idealist?

"Nee, dat is een religieus begrip waar volgens mij een grote denkfout in zit. Je gaat uit van een ideale situatie: er was een paradijs, maar we hebben een fout gemaakt en nu zijn we zondige mensen. Zo'n denkwijze maakt dat je niet geneigd bent om je zwaktes onder ogen te zien of ermee om te gaan. Terwijl, als je aanvaardt dat je niet ideaal hoeft te zijn, dan hoef je dat niet-ideale ook niet te betreuren. Eén karaktereigenschap wijst niet naar al je tekortkomingen. Ben je een opvliegend iemand, dan is dat gewoon een tekortkoming, naast alle dingen die je wel goed kan. Volgens mij kan idealisme je zuur opbreken. Ik zie dat soms bij mensen rond mij. Ze denken: 'de wereld is niet zoals het moet zijn, en zolang dat zo is, ga ik aan de zijlijn staan en teleurgesteld wezen.' In de praktijk doe je dan niets en in het slechtste geval sukkel je in een depressie. Daarom heb ik niks met idealisme. Ik stel mezelf net hele kleine doelen, op dagelijks vlak."

Je bent nochtans wel geëngageerd , denk ik?

"Klopt, maar dat is iets heel anders. We gebruiken engagement vaak in de zin van 'een groter doel verwezenlijken', maar volgens mij kun je net geëngageerd zijn op heel veel vlakken. Je kan bijvoorbeeld geëngageerd zijn in hoe je met je buurman omgaat. Ik geloof echt dat je klein moet starten, in je eigen beperkte kring. Dat kan dan misschien uitgroeien tot iets groots. Soms zie je iemand die zogezegd geëngageerd is voor een groot doel, maar dat blijkt dan thuis de grootste lul te zijn die je je kan voorstellen. Dat is toch belachelijk? Wat ben je dan aan het verdienen? Dat is kortweg een slechte manier van werken waar ik niet in geloof. Ik probeer het op veel kleinere schaal te doen. Als dat werkt, breidt het zichzelf wel uit."

door het slijk

Even terug naar het podium, ook daar sta je de laatste tijd vaak samen met iemand anders. Is dat leuker dan alleen?

"Zeker op tournee is het leuker, al was het maar omdat je samen naar het optreden kan rijden. (lacht) Ik merk dat het je extra mogelijkheden kan geven. Kijk bijvoorbeeld naar Kristof Roseeuw die contrabas speelt bij mijn voorstelling Slijk. Hij kan echt bepaalde stukken optillen door zijn muziek. Nu, ik merk wel dat ik nog veel te leren heb op dat vlak. Als je wil samenwerken met iemand, moet je ook op een andere manier schrijven. Het moet echt een dialoog zijn."

Hoe kies je zo'n samenwerking eigenlijk?

"Goh, bij Kristof was dat omdat ik moest bleiten bij een stuk dat hij improviseerde. Ik dacht meteen: daar wil ik mee samenwerken. Soms ga ik ook bewust op zoek naar iemand, liefst iemand die wat contrasteert, iemand met wat temperament. Ik ben vaak nog wat te braaf op het podium, dan is het goed dat wat te counteren door iemand die zeer aanwezig is."

Ik las ergens dat je ooit al gedacht hebt om te stoppen. Waarom was dat?

"Toen ik pas bezig was, vond ik dat het zeer snel moest gaan. Bovendien was ik heel snel gekrenkt. Als ik ergens een goede show had en de programmator boekte me toch niet opnieuw, was ik boos. Dat voelde als een dolk in mijn hart. (lacht) Maar ik merk dat mijn prioriteiten verschoven zijn. Onlangs beluisterde ik een interessante TED (korte lezingen rond uiteenlopende ideeën, www.ted.com, nvdr) waarin het ging over het verschil tussen succes en het verwerven van meesterschap. Dat is bij mij van toepassing denk ik. In het begin was ik erg bezig met succes, maar nu gaat het - naast succes - ook veel meer over het plezier van mijn stiel te leren, beter te worden in mijn vak."

zelftherapie

Je evalueert jezelf constant. Vermoeiend?

"O, ik doe dat niet zo vaak hoor. Het is dat jij ernaar vraagt! Nee serieus, wat er wel lastig is in dit beroep, is dat je heel zelfbewust wordt. Toen ik net 'beroemd' begon te worden, had ik het daar heel moeilijk mee. Ik was sowieso al keihard bezig met wat mensen van mij vonden, en plots vónden ze ook echt iets van mij. Het voelde als voortdurend achterom kijken, erg ongemakkelijk. Intussen weet ik dat het niet zoveel belang heeft. Ik heb geleerd niet bestraffend naar mezelf te kijken, maar relativerend. Als je dat doet, wordt het een dankbaar iets. Niet alleen als werkmateriaal voor mijn shows, maar ook voor het leven in het algemeen. Mezelf beschouwen heeft me al heel veel geholpen, in relatiecrisissen, in conflicten, bij mijn kinderen..."

Dat klinkt een beetje als therapie met jezelf...

"Ja, dat is het ook en dat is geen drama. Ik vind dat psychologie in een raar straatje terechtgekomen is. We gaan er blijkbaar vanuit dat iedereen op zijn 18de psychologisch 'af' is, waarna we heel lang hard doen alsof er niets aan de hand is. Terwijl ik net denk dat je voortdurend kunt werken. De moeilijkheden waarop we botsen, zijn zo ernstig niet, maar je moet er iets mee doen. En dat alles parkeren in de psychologie en de psychiatrie lijkt me niet juist. Volgens mij is er erg weinig psychologisch inzicht in onze cultuur. Combineer dat met het steeds meer opkomende idee dat het leven altijd aangenaam moet zijn en alles wel in orde komt, en het is niet verwonderlijk dat we vastlopen."

Je speelt je voorstelling Slijk ook in het West-Vlaams. Voelt dat anders?

"Voor mij is het nog altijd terugkeren naar mijn moedertaal. Het voelt als een oude handschoen. Niet dat ik sukkel in het AN, maar in het West-Vlaams kost het mij geen moeite gevoelswaarde uit te drukken. Improviseren gaat ook soepel in het West-Vlaams."

Heb je nog een sterke band met Geluwe?

"Ik ga de laatste jaren meer terug. Typisch denk ik, dat die band versterkt. Ik heb nu vrede met mijn dorp, terwijl ik vroeger vooral het negatieve zag, zoals de bekrompenheid en de 'doe maar gewoon'-mentaliteit. Nu zie ik dat een dorp soms ruimdenkender en prikkelender kan zijn dan de stad. In de stad zijn er heel veel verschillende mensen, maar je clustert als vanzelf samen met gelijkgestemde zielen. In een dorp kom je net meer in contact met mensen uit verschillende lagen en met diverse opvattingen."

Een poos geleden maakte je een reportage en ging je op zoek naar ene Tom, die je ooit flink op je gezicht sloeg. Was je niet kwaad?

"Goh, op dat moment - intussen ook al 20 jaar geleden - was dat vernederend. Het is toch een traumaatje geweest. Maar het verhaal van Tom was zo de moeite en ik was er zo door ontroerd dat het ridicuul leek daar mijn 'leed' tegenover te stellen. Intussen is het een goede vriend. Je kiest ook welk verhaal je vertelt. Ik heb die reportage met een doel gemaakt. Het was in een periode dat ik veel met mezelf bezig was. Ik vond mezelf niet empathisch. Ik wilde dat ontwikkelen."

En waaraan werk je op dit moment bij jezelf?

"Ik leer mezelf weer de onnozelheid te aanvaarden. In mijn spelen, maar ook in het leven. Ik zie in het theater nu vaak voorstellingen die zeer eerlijk en zeer kwetsbaar zijn. Dat is mooi en dapper, maar ik merk wel dat ik dan achteraf denk 'tof, maar ik wil me ook amuseren'. Ik denk niet dat die twee elkaar moeten uitsluiten. Ik geloof echt dat je iets kan brengen wat intelligent en onthutsend is, maar waarbij je tegelijk kan lachen."

Je volgende voorstelling wordt dus lichtvoetig?

"Zeer lichtvoetig, maar tegelijk zal het toch over de kern van álles gaan." (lacht)

Slijk tourt nog door Vlaanderen in juni en september. www.wouterdeprez.be.

"West-Vlaams past mij als een oude handschoen"

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234