Zondag 03/07/2022

Zot van M

Hofleverancier van de Wetstraat, snelst groeiende economische regio van het land, glimmende cultuurtempels... Het tot voor kort zo troosteloze Mechelen heeft plots de wind weer vol in de zeilen. Als kers op de taart mochten de Mechelaars vieren dat hun roemrijke voetbalploeg KV weer meespeelt met de grote jongens. Allemaal toeval? Een gelukkige samenloop van omstandigheden? Een gevolg van doortastend beleid? Over één ding zijn alle Mechelaars het eens: de oude trots is weergekeerd.

DOOR JEROEN VERELST EN jeroen DE PRETER

Zondag, even voor 18 uur. KV Mechelen bibbert zich in Kortrijk naar een 2-3-overwinning. 'De kakkers' stijgen na vier jaar tweede klasse opnieuw naar de hoogste afdeling. Volgend seizoen heten de tegenstanders niet langer Virton of Hamme, maar Anderlecht of Standard. De Mechelse voetballiefhebbers vieren die avond een groot feest, en niet alleen zij.

Rond dezelfde tijd lopen immers de uitslagen van de verkiezingen binnen. Inge Vervotte (CD&V), een Mechelse, inderdaad, voert met 133.830 stuks de Antwerpse ranglijst van de voorkeurstemmen aan. Ook in de top drie: Mechels burgemeester en Open Vld-voorzitter Bart Somers. De grote verliezer is de sp.a, maar ook in die partij komt de winnaar uit Mechelen. Voorzitter Johan Vande Lanotte gooit de handdoek in de ring, hij laat zich vervangen door zijn ondervoorzitter, Mechels schepen Caroline Gennez. Twee partijvoorzitters en een stemmenkanon dat het hoogstwaarschijnlijk tot minister schopt in de nieuwe federale regering. In grootsteden Antwerpen en Gent hebben ze daar even niet van terug.

Mechelen en zijn bewoners, ze hebben weer meer dan genoeg om trots op te zijn, de promotie van KV Mechelen in de eerste plaats. Nog maar vier jaar geleden lag de club op apengapen. Ze stond op de rand van het bankroet. In de trofeeënkast stond nog de Europacup, als wrange herinnering aan de jaren tachtig, toen KV aan de absolute top stond.

Dat de club vandaag nog bestaat, is een half mirakel en onder meer de verdienste van huidig voorzitter Johan Timmermans. Samen met succestrainer Fi Vanhoof, Piet den Boer, maker van het beslissende doelpunt in de Europacupfinale tegen Ajax, en bekendste supporter Mark Uytterhoeven zette hij een reddingsoperatie op poten. "Dat trio heeft de supporters, de doorsnee Mechelaar, kunnen bewegen tot een nooit geziene financiële inspanning voor KV Mechelen. Zij hebben het stamnummer 25 gered, zij hebben ervoor gezorgd dat de club kon overleven. En kijk, na twee jaar derde klasse en twee jaar tweede klasse staan we zelfs een jaar sneller dan verhoopt opnieuw waar we thuishoren: tussen de grote clubs."

De parallel tussen de comeback van KV Mechelen en de heropleving van de stad Mechelen is ook Timmermans niet ontgaan. "In die vier, vijf jaar dat we de voetbalclub uit het moeras hebben getrokken, is ook de stad er steeds beter gaan uitzien. Het is ongelooflijk hoe de inwoners van Mechelen meeleven met KV. De reddingsoperatie heeft een hele nieuwe generatie naar de 'Malinwa' gelokt. KV heeft Mechelen opnieuw op de kaart gezet en de Mechelaars hebben KV opnieuw op de kaart gezet."

Mechelen terug op de kaart? Burgemeester Somers is, hoe kan het ook anders, de laatste om dat tegen te spreken. "Eind jaren negentig waren we het kneusje onder de centrumsteden", vertelt Somers. Om het tij te keren investeerde het stadsbestuur in wat Somers "heel zichtbare dingen" noemt. "Netheid was een absolute topprioriteit. Dit jaar zijn we uitgeroepen tot meest bebloemde stad van het land. Dat klinkt misschien weinig indrukwekkend, maar het geeft je stad een totaal ander uitzicht én een totaal ander gevoel."

Ook Inge Vervotte, tot nader orde nog altijd Vlaams CD&V-minister, wijst op de inspanningen om het veiligheidsgevoel in Mechelen op te krikken. "Veiligheid en leefbaarheid waren lang taboe, maar daar heeft de vorige bestuursploeg de afgelopen legislatuur komaf mee gemaakt. Om de verandering voelbaar te maken, móét je ook daar op durven in te zetten. Het heeft geholpen om de negativiteit terug te dringen. Mechelaars zij altijd al chauvinistisch en fier geweest, maar nu durven ze het ook te uiten."

Mechelen was nog dat misnoegde kneusje toen geboren Leuvenaar Koen Leemans er kwam werken. Leemans, 35 en vandaag cultuurfunctionaris-directeur van het Mechelse Cultuurcentrum, moest aanvankelijk even slikken. "Het was echt schrikken. Er heerste een groot onveiligheidsgevoel. Overdreven groot misschien, maar er was wel een veiligheidsprobleem. En wat cultuur betreft: er was hier heel weinig. De Stadsschouwburg was dicht, het Cultuurcentrum had geen eigen zaal. Je had het Mechels Miniatuur Theater en TheaterTheater, en dat was dan dat."

Inmiddels is de Stadsschouwburg gerenoveerd, werd TheaterTheater het Kunstencentrum Nona, beschikt het Cultuurcentrum over een mooie zaal, beleefde de stad het uiterst succesvolle festival Mechelen in vrouwenhanden en is er, onder de vleugels van het Cultuurcentrum, de "ruimte voor actuele kunst" De Garage bijgekomen.

Cultuurminnende Mechelaars moeten met andere woorden niet meer naar Antwerpen of Brussel om te weten wat er in de wereld gebeurt, en dat is, aldus Leemans, in niet onbelangrijke mate de verdienste van de voormalige burgemeester Geert Bervoets (sp.a) en schepen voor Kunst en Cultuur Frank Nobels (CD&V).

"Bervoets was een man met een hart voor cultuur", zegt Leemans. "Zijn inzet en het decreet voor een lokaal geïntegreerd kwalitatief cultuurbeleid hebben ervoor gezorgd dat er een grote dynamiek op gang kwam. Er kwamen veel nieuwe jobs in de sector en de artiesten kregen een professionele omkadering. Denk aan Abattoir Fermé, een theatergezelschap dat aanvankelijk puur uit liefhebberij speelde. Met de steun van Nona zijn ze kunnen uitgroeien tot een gezelschap dat tot ver buiten de stadsgrenzen furore maakt. Het is een vaste waarde in het theaterlandschap geworden."

Behalve de culturele en economische renaissance noemt Leemans nog een derde factor die essentieel is om de Mechelse kentering te begrijpen. "Er zijn in Mechelen de jongste tijd nogal wat jonge creatievelingen komen wonen en dat heeft ook te maken met de prijzen van het vastgoed. Ik ben in 2005 van Leuven naar hier verhuisd. Omdat ik hier werk, maar ook en vooral omdat het hier nog te betalen is. Ik hoor het de laatste jaren voortdurend: jonge mensen met creatieve beroepen die geen betaalbare woning meer vinden in Antwerpen en Brussel, en dan maar kiezen voor de stad die precies tussen die twee steden in ligt. Met als gevolg dat het ook hier stilaan onbetaalbaar wordt."

Van het "onveilige" en malcontente Mechelen dat Leemans tien jaar geleden aantrof, is in elk geval niet veel meer te merken. "Het karakter van de Mechelaar is van nature een beetje pessimistisch. Dat verander je niet in een generatie. Maar ik merk wel dat de mensen hier opnieuw graag wonen. Dat ze weer trots zijn op hun stad. Ik merk zelfs dat mensen die vroeger zijn uitgeweken, nu opnieuw in de stad komen wonen."

Leemans aanvoelen wordt door burgemeester Somers bekrachtigd met cijfers. "In geen enkele centrumstad is het aantal inwoners zo fors gestegen als in Mechelen. Vijf jaar geleden woonden hier ongeveer 75.000 mensen, nu zijn we met 80.000. En toch blijft het allemaal beheersbaar. Dat is net onze charme. We zijn tegelijkertijd het grootste dorp en de kleinste stad van Vlaanderen."

De toegenomen tevredenheid van de Mechelaar is geen louter subjectief gevoel. Ze wordt ondersteund door objectieve studieresultaten. Elke twee jaar nemen onderzoekers in opdracht van de Vlaamse overheid de dertien centrumsteden in Vlaanderen onder de loep. Uit de zogenaamde Stadsmonitor van 2006 blijkt dat 75 procent van de Mechelaars tevreden is over de stad. Dat is minder dan in rustige uithoeksteden als Brugge of Hasselt, maar het aantal 'tevredenen' en 'zeer tevredenen' ligt wel ruim 8 procent hoger dan in 2004. Daarmee is Mechelen met voorsprong de sterkste stijger onder de Vlaamse centrumsteden.

Ook economisch zit Mechelen onomstotelijk in de lift. Uit een onderzoek van het Voka (Vlaams netwerk van ondernemingen) vorig jaar bleek dat Mechelen de sterkste stijger in Vlaanderen is als het op economische activiteit aankomt. "We zijn nu volop bezig aan een nieuwe studie over het sociaaleconomisch profiel van de Vlaamse regio's", zegt Willy Ivens, directeur van de Mechelse Kamer van Koophandel. "Ook uit die eerste resultaten komt Mechelen uit de bus als beste leerling van de klas. Qua omzet, qua toegevoegde waarde, qua investeringen, qua export: Mechelen is overal de absolute koploper."

Telenet is het vlaggenschip van de Mechelse economie. "Het moet gezegd, voormalig Vlaams minister-president Luc Van den Brande heeft de eerste kiemen voor die economische heropleving gezaaid. Na Telenet is het niet meer gestopt. De laatste jaren is Mechelen bijvoorbeeld enorm in trek bij de farmasector en bij biotechnologische bedrijven, zoals Johnson & Johnson en Galapagos. Brussel en Antwerpen raken stilaan verzadigd, Mechelen is steeds meer de lachende derde. We liggen tussen de twee grootsteden, naar internationale normen op een boogscheut van de luchthaven van Zaventem en de Antwerpse haven."

Mechelen is volgens Ivens stilaan zo gegeerd dat de stad het slachtoffer van haar eigen succes dreigt te worden. "Het gebrek aan bedrijventerreinen wordt stilaan nijpend. Het grootste gevaar is dat we goed boerende Mechelse bedrijven niet hier kunnen houden. Ze hebben zich samen met de stad ontwikkeld, maar barsten stilaan uit hun voegen. Als er in Mechelen geen plaats meer is om uit te breiden, dreigen we ze kwijt te spelen aan andere regio's."

Aanstormend sp.a-voorzitter Caroline Gennez verhuisde bijna vijf jaar geleden van Sint-Truiden naar Mechelen, onder lichte dwang van de sp.a. Dat Mechelen toen niet bijster hoog aangeschreven stond bij de socialisten, blijkt uit de woorden van Louis Tobback: "We hebben getwijfeld of we je naar Mechelen of Siberië zouden sturen", zei hij tegen Gennez. "We hebben voor het moeilijkste gekozen."

Gennez heeft naar eigen zeggen nog geen seconde spijt gehad van de verhuis, de onheilstijding van Tobback ten spijt. "Als ik hier vrienden over de vloer krijg, zijn die altijd verbaasd. Mechelen heeft nog altijd de reputatie van een duffe provinciestad, maar daar klopt in de realiteit niets van. De binnenstad is de afgelopen jaren zichtbaar veranderd, en er staan nog een aantal grote projecten op stapel. Waar vroeger het Euroshoppingcenter stond, komt een heel nieuwe woonwijk, en ook de Arsenaalsite wordt de komende jaren ontwikkeld. We moeten er alleen over waken dat we de wijken, de fundamenten van de stad, niet uit het oog verliezen."

Dat Mechelen nu een ijzersterke vertegenwoordiging heeft in de Wetstraat, kan de stad volgens de politieke afgezanten alleen maar ten goede komen. "Als het parlement over plaatselijke dossiers moet oordelen, is het bijzonder relevant dat er ook daadwerkelijk mensen uit die regio aanwezig zijn in het debat", verduidelijkt Inge Vervotte.

Ook Gennez is ervan overtuigd dat Mechelen baat heeft bij een belangrijke Brusselse stem in elke grote partij. "Dan heb ik het niet over lobby- of ellebogenwerk. Maar je kunt er niet omheen dat het helpt als je politici aan de bron hebt zitten. Stel: er komen grote subsidiestromen vrij. Dan duurt het vaak even vooraleer die beslissing doordringt tot bij de stadsbesturen. Als je mee in het parlement, in de regering of in de partijtop zit, ben je veel sneller op de hoogte en kun je als stad veel sneller actie ondernemen."

"Ik ga daar niet flauw over doen", zegt ook Bart Somers. "Het helpt Mechelen enorm vooruit dat we zoveel invloedrijke politici in Brussel hebben rondlopen. Als Caroline Gennez nog maar de helft voor Mechelen kan doen van wat Johan Vande Lanotte vanuit de Wetstraat voor Oostende heeft gedaan, ben ik een heel gelukkige burgemeester. (grinnikt) Vervotte en ik zullen dan wel voor de andere helft en nog meer zorgen."

Als ik vrienden over de vloer krijg, zijn die altijd verbaasd. Mechelen heeft nog steeds de reputatie van een duffe provinciestad, maar daar klopt in de realiteit niets van

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234