Dinsdag 17/05/2022

PortretNooshi Dadgostar

‘Zweden is zijn ziel aan het verliezen’: wie is Nooshi Dadgostar, die de Zweedse regering ten val bracht?

Nooshi Dadgostar, een dag na de val  van de regering van premier Stefan Löfven, 29 juni.
 Beeld Stina Stjernkvist / AFP
Nooshi Dadgostar, een dag na de val van de regering van premier Stefan Löfven, 29 juni.Beeld Stina Stjernkvist / AFP

Als leider van de Linkse Partij is ze er verantwoordelijk voor dat voor het eerst in de Zweedse geschiedenis een premier naar huis werd gestuurd. Wie is Nooshi Dadgostar?

Peter Giesen

Ze meet slechts 1,60 meter en is naar eigen zeggen extreem competitief. Ze werd in 1985 geboren in een asielzoekerscentrum in het zuiden van Zweden, als kind van politieke vluchtelingen uit Iran. Nu is ze een rijzende ster in de Zweedse politiek, een Scandinavische variant van Alexandria Ocasio-Cortez, het Amerikaanse Congreslid dat ze als een rolmodel beschouwt.

Als leider van de Linkse Partij bracht Nooshi Dadgostar onlangs de regering ten val. Voor de eerste keer in de Zweedse geschiedenis werd een premier naar huis gestuurd. Omdat Dadgostar zijn voorstel om de huren voor nieuwbouwwoningen aan de markt over te laten als een onaanvaardbare aanval op de verzorgingsstaat beschouwde. De Linkse Partij, opvolger van de communistische partij, trok haar gedoogsteun aan premier Stefan Löfven in.

Zweden is zijn ziel aan het verliezen, zei ze, in hartstochtelijke woorden die ze zelfverzekerd en onderkoeld uitsprak. Hoewel Dadgostar nog maar 35 jaar oud is, heeft ze een grote heimwee naar het goede oude Zweden, het gulle en sociale land dat vluchtelingen zo ruimhartig opnam. In een interview met de krant Expressen haalde ze herinneringen aan haar kindertijd in de provinciestad Norrköping op: “We hadden niet veel geld. We hadden thuis misschien vijf meubels en konden het ons amper veroorloven om internationaal te bellen. Maar het was toen heel anders voor vluchtelingen.”

Haar ouders vonden vrij gemakkelijk werk in de zorg, weliswaar onder het universitair niveau dat zij in Iran hadden. Het gezin woonde in een keurig huisje met een tuin. Op school zaten kinderen van arme en rijke gezinnen broederlijk naast elkaar. Dadgostar verklaart haar politieke betrokkenheid uit haar jeugd. Ze wil dat iedereen de zekerheid krijgt die zij als kind ervoer. Ook al kwam ze uit een betrekkelijk arm gezin, “ik wist dat ik hulp en steun kon krijgen om vooruit te komen”.

‘Vurig als de hel’

De afgelopen decennia is ook in Zweden flink geprivatiseerd, geliberaliseerd en bezuinigd op een verzorgingsstaat die naar internationale begrippen overigens nog altijd ruimhartig is. De jonge Nooshi ondervond de gevolgen aan den lijve, toen in de jaren negentig de huren werden verhoogd. “Ik herinner me het gevoel dat ik als kind had, de zorg dat papa en mama de huur niet zouden kunnen betalen... Als je nu markthuren zou invoeren, zou dat voor veel kinderen hetzelfde zijn”, zei Dadgostar.

De speech waarmee Dadgostar de regering naar huis stuurde, illustreert hoezeer Zweden naar rechts is opgeschoven. De regering onder leiding van de sociaaldemocraten stelt een liberalisering voor, de voormalige communisten verdedigen het sociaaldemocratische erfgoed.

Als middelbare scholier in Gothenburg was ze “vurig als de hel”, zei een klasgenoot. Ze ontdekte het feminisme toen de jongens mochten voetballen en de meisjes naar aerobics werden gestuurd. Grote indruk maakte de feministische bestseller Fittstim (‘Kutclub’), geschreven voor meisjes “die hogere doelen hebben dan tot miss Zweden te worden gekozen”. Al op haar veertiende werd ze lid van de jeugdafdeling van de Linkse Partij.

Na een afgebroken studie rechten werd ze in 2014 in de Rijksdag gekozen. Vorig jaar volgde ze partijleider Jonas Sjöstedt op, die met pensioen ging. Een voormalige metaalarbeider en vakbondsleider maakte plaats voor een jonge vrouw met Iraanse wortels. Het laat zien hoe Zweden is veranderd, en niet tot ieders genoegen. Bij de laatste Rijksdag-verkiezingen haalden de extreemrechtse Zweden Democraten 17,5 procent met hun felle stellingname tegen immigratie.

Slechte verliezer

Toen Dadgostar haar gedoogsteun aan de regering introk, dienden de Zweden Democraten met succes een motie van wantrouwen in. Dadgostar kreeg kritiek omdat ze met extreemrechts had meegestemd. Maar je kunt niet altijd je principes opgeven uit angst de Zweden Democraten in de kaart te spelen, vond ze. ‘Het hart en de ziel’ van Zweden stond op het spel, de sterke staat die voor betaalbare huren en een hoge levensstandaard voor iedereen zorgt. “Dat is een beleid dat veel voor me betekend heeft, ook persoonlijk, dat me kansen in het leven heeft gegeven. Dat is het Zweden dat wij willen ontwikkelen, niet ontmantelen”, zei ze in de Rijksdag.

De strijdbare opstelling van Dadgostar is goed gevallen. In de peilingen staat ze op 11 procent, 2 procentpunt meer dan voor de politieke crisis die ze in gang zette.

Als tiener was Dadgostar een fanatiek zwemster, vooral op de 50 meter vrije slag. “De geur van chloor bij het betreden van het zwembad is heerlijk. En de kou als je er net induikt, het strakke badpak en de muts”, zei ze tegen Expressen. Misschien heeft ze er een sportmentaliteit aan overgehouden, denkt ze. “Ik ben een aardige en genereuze winnaar, maar een slechte verliezer.” Als politicus beloofde ze nederig met verlies om te gaan, maar: “Ik zal altijd wedden op wat ik denk dat het leukst is. Namelijk winnen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234