Maandag 27/06/2022

Zwervers in de woestijn

Zij oogt als een decadente ijskoningin, hij als een verfijnde dandy. Zij choqueerde ooit met een 'verpunkt' onzevader; hij verzoende pop met tribale exotiek. Als spilfiguren van The Banshees lagen Siouxsie en Budgie echter ook ongewild aan de oorsprong van zwartjasserij en gothic rock. Na twintig jaar werd het dus tijd voor een tabula rasa. Een oud nevenproject werd tot hoofdbezigheid gebombardeerd, de doe-het-zelfethiek nieuw leven ingeblazen. The Creatures in de ban van het minimalisme: 'Het komt erop aan het contact met je roots niet te verliezen.'

Dirk Steenhaut

Schokken of verleiden? Geloofwaardigheid of succes? Abstractie of lichamelijkheid? Rock of dance? The Creatures kunnen niet kiezen: ze willen het ene én het andere. Zangeres Susan Dallion (beter bekend als Siouxsie), en haar drummende echtgenoot Peter 'Budgie' Clark hebben de pest aan routine en orthodoxie. Ze willen verrassen, zichzelf nog het meest van al. Misschien verklaart dit wel waarom ze, als drum'n'voice-duo, alleen naar buiten komen als ze echt wat te vertellen hebben? Na Feast (1983) en Boomerang (1989) nemen ze nu eindelijk de draad weer op, met het donkere Anima Animus.

"Ik geloof niet dat we deze plaat met The Banshees hadden kunnen maken," vertelt Siouxsie. "Vroeger konden we ons enkel met The Creatures bezighouden als we een beetje vrije tijd hadden. Alles gebeurde snel en spontaan, en werd altijd op het laatste nippertje georganiseerd. Tenslotte ging het om een splintergroep, die niet te veel tijd of geld mocht opslorpen. Ik keek er wel naar uit om eindelijk weer eens wat met zijn tweetjes te gaan doen, maar eerst was het nodig een streep te trekken onder The Banshees. Zolang we dat hoofdstuk niet definitief hadden afgesloten, konden we ons onmogelijk bezinnen over de volgende stap. Dus hebben we alle banden met het verleden doorgeknipt: met onze platenmaatschappij, ons management, de muzikanten met wie we hadden samengewerkt. We wilden iets nieuws en spannends gaan doen: koorddansen zonder valnet, zeg maar. Het fundament van The Creatures is zeer elementair: ritme en zang. Het is oermuziek."

The Banshees hielden het voor bekeken in 1996, het jaar waarin de herenigde Sex Pistols de punkethiek tot excuus reduceerden voor een opportunistische nostalgietrip. Toeval?

Siouxsie schudt het hoofd: "Neen. Anderzijds zijn The Pistols en hun manager Malcolm McLaren altijd al een zootje schaamteloze opportunisten geweest." Budgie: "Die film over hen heette niet voor niets The Great Rock'n'roll Swindle, hé?" Siouxsie: "De revival van enkele jaren geleden: voor mij was dat de laatste spijker in de doodskist van de punk. Toen dacht ik: oké, tijd om ermee te kappen en nog een klein beetje waardigheid te bewaren. We kunnen ons maar beter niet laten vangen met het verderfelijke lokaas dat nostalgie heet."

Hadden Siouxsie en Budgie ooit het gevoel dat The Banshees een instituut waren geworden?

Siouxsie: "Zeker. De groep werd een keurslijf: voortdurend knaagde het besef dat je moest uitkijken wat je deed. Maar je eigen gevangenis bouw je natuurlijk niet bewust. Je krijgt pas in de gaten dat je vastzit, wanneer het al te laat is."

Budgie: "Gelukkig zijn we gestopt voor we een parodie van onszelf dreigden te worden. Zelf ken ik nogal wat groepen die jaarlijks dezelfde reeks concerten geven en zo de personages weer tot leven wekken die ze in 1977 hebben uitgevonden. Dat heeft niets meer met muziek te maken: het is een vorm van pantomime. Maar ik wil niet het gevoel hebben dat ik stil ben blijven staan. Ik wil vooruit."

Siouxsie: "Toch vind ik niet dat we ons ergens over moeten schamen. Toen we The Banshees opbliezen, werd die beslissing niet ingegeven door iets van buitenaf. We hebben ons immers nooit geïdentificeerd met het werk van anderen, hebben nooit ergens bij gehoord."

Schrijft het echtpaar voor The Creatures een ander soort songs dan voor The Banshees?

Budgie: "In onze vroegere band was er doorgaans iemand die met een basisidee op de proppen kwam. Vervolgens werd dat dan gezamenlijk uitgewerkt tijdens de repetities. Er werd bewust geprobeerd alles in een structuur te dwingen, zodat ieder zich probleemloos op zijn eigen partij kon concentreren. Bij The Creatures verloopt dat proces veel instinctiever; er wordt minder geredeneerd. En doordat we elkaar niet telkens alles hoeven uit te leggen, ontstaat er meer ruimte voor ambiguïteit."

Siouxsie: "In een groep waarin alles democratisch wordt beslist, berust alles wat je doet op een compromis. Een gevolg hiervan is dat een idee vaak zijn oorspronkelijke scherpte verliest. Terwijl het zonderlinge, het eigenaardige, vaak effectiever is. Als je te veel water bij de wijn doet, proef je de wijn niet meer." Budgie: "Onze muzikale aanpak is dus impulsiever geworden." Siouxsie: "Directer ook. En fysieker. We werken nu meer vanuit de buik. Al onze spontane invallen worden meteen vastgelegd, zonder dat we de aandrang voelen er nog verder aan te schaven.

"Weet je, we hebben een frustrerende periode achter de rug: lange tijd zijn we vruchteloos op zoek geweest naar een nieuw platencontract. Dat was ontmoedigend, maar achteraf blijkt het in ons voordeel te hebben gewerkt. Uiteindelijk zijn we zelf met een label begonnen en daardoor hebben we nu elk aspect van onze carrière onder controle. Soms moet je gewoon bereid zijn je te laten leiden door de omstandigheden." Budgie: "Wel zou het leuk zijn als we op termijn ook jong talent konden ondersteunen. Niet met geld, want dat hebben we niet. Maar met ervaring. Dat telt toch ook?" (lacht)

De eerste release op Sioux Records was de Razor Cut EP, die vorige zomer uitkwam. Anima Animus, waarvan de titel verwijst naar het archetypepaar dat een belangrijke rol speelt in het werk van de Zwitserse psychoanalyticus Carl Gustav Jung, volgde dit jaar in februari.

"Jep, het vrouwelijke in de man en het mannelijke in de vrouw," lacht Siouxsie. "Al is die titel wellicht meer van toepassing op ons als individuen dan op onze muziek. Of ik die stereotiepe definities van wat mannelijk of vrouwelijk is ook zelf onderschrijf? Tot op zekere hoogte. Ik ben ervan overtuigd dat de verhouding van 'mannelijke' en 'vrouwelijke' eigenschappen in ieders onderbewuste verschilt. Weet je wat ik zo verbazend vind? Dat, ondanks de beschavingsgraad die we in de loop der eeuwen hebben bereikt, onze samenleving het nog altijd moeilijk heeft met seksualiteit. Het feit alleen al dat mensen er nog steeds door worden geschokt, is toch veelzeggend? Want juist de onderdrukking van het seksuele ligt aan de oorsprong van heel wat agressie en geweld. Ik geloof ook dat vrouwen doorgaans meer belang hechten aan emotie, meer luisteren naar hun innerlijke stem. Het mannelijke denken is dogmatischer, egocentrischer, strakker afgelijnd. De meeste vrouwen liggen niet wakker van iemands seksuele geaardheid; mannen daarentegen zijn vaak beledigd door homoseksualiteit. Ik heb nooit goed begrepen waarom."

Budgie blijkt van al die dingen echter geen last te hebben. Afgaand op zijn speelstijl, waarin kracht wordt gekoppeld aan subtiliteit, zou je hem zelfs een androgyne drummer kunnen noemen.

"Volgens mij behoren de drums tot de minst begrepen instrumenten van allemaal," oppert hij. "Weinigen zijn er zich nog van bewust dat trommels eigenlijk gemaakt zijn om verhalen mee te vertellen. Veel melodieën van The Creatures worden gesuggereerd door de noten die ik speel. Daarom gebruiken we ook gestemde instrumenten, zoals een marimba. Men moet er blijkbaar nog aan wennen dat een song ook door drums gedragen kan worden."

Sinds The Creatures in september 1981 debuteerden met hun Wild Things EP, heeft het ritme in hun werk altijd centraal gestaan. In die zin vormde hun muziek, haast twintig jaar geleden, al een voorafspiegeling van latere genres als techno en drum'n'bass. Bovendien wordt de doe-het-zelfattitude van de hedendaagse dancebeweging vaak geassocieerd met die uit de punkperiode, waarin ook The Banshees hun oorsprong vonden. Siouxsie en Budgie zijn dan ook niet ongevoelig voor de beats die opkringelen uit de underground van Londen, Chicago en Detroit.

Siouxsie: "Die muziek heeft haar eigen pad geëffend; ze ontwikkelt zich onafhankelijk van de industrie. Dat kan ik alleen maar toejuichen." Budgie: "En ik hou vooral van de vrijheid en het non-conformisme." Siouxsie: "Wat ik zo opwindend vind, is dat de mensen die momenteel in de dancesector de dienst uitmaken zelden echte muzikanten zijn. Daardoor is er minder sprake van snobisme. Want ironisch genoeg zijn goede muzikanten vaak ontzettend enggeestig. Techno en drum'n'bass worden veeleer beheerst door mensen met goede ideeën. Net als punk destijds: ook daar ging het niet om muzikale virtuositeit, maar om een idee dat je trachtte uit te drukken. Muziek was trouwens slechts één van de middelen om dat te doen. De punkmentaliteit had ook een inspirerende en motiverende invloed op schrijvers, kunstenaars, modeontwerpers, noem maar op. Alles kwam in een stroomversnelling terecht."

Budgie: "En een prettig bijverschijnsel was dat men niet langer ontzag had voor de traditie."

De traditie? Heeft onze leraar geschiedenis ons niet ingeprent dat je het heden niet kunt begrijpen zonder kennis van het verleden?

Budgie: "Wat ik bedoel is: je mag nooit bang zijn muzikale ingrediënten, die strikt genomen niet samen horen, te vermengen als dat een interessant resultaat oplevert. Als je je zich laat intimideren door het verleden, kom je nooit met iets nieuws op de proppen." Siouxsie: "Of het nu om muziek gaat of een andere expressievorm, nieuwe ideeën zijn belangrijk. Hoe je die in de praktijk brengt, doet er eigenlijk niet zo toe. Ik verveel me echter wél suf met mensen die enkel herhalen wat anderen hen hebben voorgedaan, zonder er iets eigens aan toe te voegen. Wie het aandurft origineel te zijn, is de anderen altijd een stapje voor." Rapture, de cd die uiteindelijk de zwanenzang van The Banshees is geworden, werd voor ongeveer de helft geproduceerd door John Cale. Daar bleef het niet bij: vorig jaar nam hij Siouxsie en Budgie ook op sleeptouw tijdens een tournee door de Verenigde Staten.

Budgie: "Die samenwerking begon in Amsterdam. John speelde er in de Paradiso, samen met een vijftigkoppig orkest, tijdens het festival With a Little Help From my Friends. Bij die gelegenheid nodigde hij ons uit, omdat hij graag iets met Siouxsie wilde zingen. Een video-opname van dat optreden kwam bij Johns agent terecht en die zag wel wat in een gezamenlijke tournee. Tenslotte hadden we met John al het nummer 'Murdering Mouth' geschreven en overwogen we op een bepaald moment zelfs samen een plaat met duetten op te nemen. Alleen is het nogal moeilijk Johns drukke werkschema op het onze af te stemmen. Hoe dan ook: we zaten in zak en as, want Anima Animus was wel af, maar we vonden voorlopig niemand bereid de plaat uit te brengen. Op het concertfront was het ook al stil: we wilden absoluut spelen, maar in Europa kregen we van alle promotoren te horen dat ze ons niet wilden boeken zolang onze plaat niet in de winkels lag.

"We waren het contact met het publiek kwijtgeraakt en begonnen stilaan te vrezen dat geen hond meer in ons geïnteresseerd was. We voelden ons als zwervers in de woestijn, hadden niet door dat de muziekindustrie sinds onze laatste plaat zo ingrijpend was veranderd. De uitnodiging om met John Cale door de VS te toeren kwam dus als een geschenk uit de hemel. Het begon als iets heel bescheidens, maar uiteindelijk groeide het uit tot iets wat we ons nooit hadden kunnen voorstellen. Samen met John op het podium staan en 'Venus in Furs' spelen: dat was een onvergetelijke ervaring. En tegelijk een goede gelegenheid om onze nieuwe songs uit te testen."

Tijdens die bewuste tournee waagden The Creatures en John Cale zich ook aan een spoken word-adaptatie van enkele teksten van de Ierse schrijver Samuel Beckett. Siouxsie: "Mijn bedoeling was dat John en ik die teksten gelijktijdig maar door elkaar zouden reciteren; onze stemmen als een soort percussie-instrument gebruiken. Het ritme in Becketts geschriften is namelijk heel bijzonder. John heeft echter een raar gevoel voor timing. Hij kan zich beter inleven in het werk van een Welshman als Dylan Thomas, maar dat heeft dan weer een heel ander ritme. Op dat gebied durfde het dus weleens botsen. Ik kan me trouwens niet van de indruk ontdoen dat John Cale op artistiek gebied een beetje is vastgelopen. Vooral live vervalt hij vaak in herhaling; hij zoekt te vaak zijn toevlucht tot steeds hetzelfde materiaal. Hij lijkt niet goed te weten welke richting hij nu precies in wil slaan en heeft daardoor iets van een bang konijn, gevangen in het licht van een schijnwerper."

Siouxsie daarentegen, gaat een nieuwe uitdaging nooit uit de weg. Zelfs een Sinatra-song schrikt haar niet af. "Ik ben dan ook een grote fan," bekent ze. "Op de dag dat hij stierf, speelden we in Londen, met een volledige blazerssectie. Dus wilde ik aan het eind wel iets speciaals proberen. Ik wurmde me in een nauwsluitende cocktailjurk, vroeg aan de muzikanten iets te improviseren dat het midden hield tussen iets van Chet Baker en de muziek die je soms hoort in stripteasetenten, kwam op en zong 'Witchcraft'. We hebben het zelfs opgenomen en zijn van plan het concert via onze fanclub uit te brengen op een live-cd. Maar het was iets eenmaligs, een inval van het moment, niets méér."

Budgie: "We streven er wel naar regelmatig zo'n onverwachte dingen in onze shows te introduceren. Als The Creatures nog altijd fris klinken, dan komt dat omdat we ons aangetrokken blijven voelen tot dingen die we nog nooit eerder hebben gedaan. Niet omdat we per se op nummer één willen staan." Siouxsie: "We willen geen grote, gezichtsloze onderneming worden." Budgie: "Bovendien leidt commercieel succes je alleen maar af van wat je wil doen. Het werkt de herhaling in de hand, verstikt je creativiteit."

Hoewel The Creatures in de studio slechts met zijn tweeën zijn, wordt de groepsbezetting, met het oog op liveoptredens, uitgebreid. Budgie: "Vorig jaar hadden we twee drummers, twee vrouwelijke bassisten en een gesamplede gitaar, terwijl Siouxsie instond voor de ambient loops. Voor de Europese concerten gaan we echter in zee met iemand die bas en gitaar speelt, en een meisje dat bas afwisselt met viool. Dat zorgt voor interessante klankleuren. Vooral de twee bassen zijn belangrijk: ze zorgen voor een zware, rootsy groove."

Zes jaar geleden trokken Siouxsie en Budgie zich terug in een huis uit de veertiende eeuw, op het Franse platteland, in de buurt van Toulouse. Was het een vlucht ergens naartoe of veeleer een vlucht ergens vandaan?

Siouxsie: "We moesten gewoon weg uit Engeland. Weg van alles en iedereen!" Budgie: "Londen was te verstikkend geworden. We hadden ademruimte nodig. Het was tijd voor verandering, een nieuwe omgeving, een plek die we 'thuis' konden noemen. Voordien hadden we enkel in kleine appartementen gewoond; we waren toch bijna voortdurend op tournee. Op den duur begin je je als een zigeuner te voelen." Siouxsie: "Of als een witte amarant: zo'n plant die geen wortel heeft en door de wind van de ene plek naar de andere wordt geblazen."

Budgie: "Ken je het gevoel een jaar op reis te zijn, terwijl al je spullen ergens in een opslagruimte staan? We waren dringend aan een rustpunt toe. Ons huis werd een eiland, waar we de rest van de groep uitnodigden om ongestoord te kunnen werken. Helaas zagen de anderen ons schuiloord niet zo zitten. Te afgelegen, vonden ze. Maar daar was het ons net om te doen, haha."

Siouxsie begon met The Banshees in 1976, Budgie vervoegde het gezelschap drie jaar later. Allebei kunnen ze terugblikken op een lange en bewogen carrière. Wat vinden ze zelf hun belangrijkste prestatie?

Siouxsie: "Peepshow is de laatste goede plaat die we met The Banshees hebben gemaakt. De beste herinneringen heb ik dan weer aan de periode tussen 1978 en 1982, omdat we toen nog echt als een groep functioneerden. De blauwdruk die we in het achterhoofd hadden, was een commerciële versie van The Velvet Underground. We vonden het misdadig dat The Velvets niet bekender waren, dat je hun muziek nooit op de radio hoorde. Net als zij wilden we een band zijn die uit vier sterke individuen bestond, fantastische muziek maakte, maar tegelijk succes zou hebben met singles. We wilden immers niet buiten de mainstream opereren; het was onze bedoeling zélf de loop van de mainstream te bepalen. En dat is precies wat we hebben gedaan."

The Creatures concerteren op zaterdag 3 april in de Brusselse Botanique. De cd Anima Animus is uit op Sioux records en wordt verspreid door Play It Again Sam.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234