Zondag 14/08/2022

Interview

Di Rupo: "Graag ook kandidaat geweest in Vlaanderen"

null Beeld PHOTO_NEWS
Beeld PHOTO_NEWS

Nog 99 dagen scheiden Elio Di Rupo van zijn eerste stembusgang als regeringsleider. Zijn eigen partij kreeg een klap in de laatste peiling, maar de premier versaagt niet. "Betere economische groei? Hebben we zelf afgedwongen."

Bart Eeckhout en Roel Wauters

België beheerst zowaar nog eens het wereldnieuws. Uitgerekend op het moment dat dit interview plaatsvindt, stemt de Kamer in met de uitbreiding van de euthanasiewet naar minderjarigen die nu al wekenlang buitenlandse mediaploegen naar het parlement lokt. Ook de leider van de federale regering van dit land blijft er niet ongevoelig bij. "Dit overstijgt het democratische meningsverschil tussen partijen of ideologieën, tussen winnaars en verliezers. Dit gaat naar de kern van wat ons mens maakt. Bestaat er iets wat gevoeliger ligt dan een kind dat dodelijk ziek is? In bijna elke partij zul je mensen vinden die eerder voor zijn en mensen die tegen zijn. Beide standpunten zijn respectabel. Niemand mag hier de pretentie hebben om dé waarheid in pacht te hebben."

Di Rupo weet waarover hij het heeft. Ook hij heeft in zijn kennissenkring een gezin met een ernstig ziek kind. "Ik weet dat de ouders alles maar dan ook alles in het werk zullen stellen om hun kind minder te doen lijden. Iedereen beoordeelt dat anders. Niemand verdient het om voor zijn keuzes aan het einde van een leven veroordeeld te worden."

Vreest u, zoals professor Paul De Grauwe, dat dit België voor een groot imagoprobleem stelt in het buitenland?
"Dat is niet mijn ervaring. Wij staan in het buitenland bekend als een land dat op ethisch vlak in de voorhoede loopt. Of het nu over abortus, over het homohuwelijk of over waardig sterven gaat. Meer dan over dat feit op zich moeten we trots zijn op de kalmte en sereniteit waarmee over die kwesties gedebatteerd wordt. Belgen hebben een grote democratische maturiteit. Wij aanvaarden het meningsverschil."

Legt u dat maar uit aan uw coalitiepartner CD&V, die in de minderheid gesteld is.
"Ik begrijp hun gevoeligheid, maar het was de uitdrukkelijke wens van het parlement om dit voorstel te behandelen. (lachje) Als dit een regeringsinitiatief was geweest, was het er nooit gekomen, zoveel is duidelijk. Maar je kunt ook niet zeggen dat dit voorstel en stoemelings is goedgekeurd. Hier is lang over gedebatteerd in het parlement. Dan kun je op het eind van de rit niet zeggen: 'Koest, en nu allemaal terug in je kot.' De parlementsleden moeten al vaak genoeg volgens de regels van meerderheid en oppositie stemmen, je kunt niet opleggen dat ze dat bij werkelijk elk voorstel moeten doen."

"Of ik nog enig obstakel in het Paleis verwacht voor de ondertekening van de wet? De democratie moet haar beslag krijgen. Ik ga het colloque singulier niet doorbreken, maar ik heb geen enkel signaal ontvangen van het Paleis dat er zich daar enig probleem stelt."

De indruk leeft dat de campagne al begonnen is. Is de regering-Di Rupo dan al klaar met haar huiswerk?
"Allerminst. Er liggen nog redelijk wat wetsontwerpen op de plank, van de bankenwet tot het federale luik van het concurrentiepact. (glimlacht) We moeten nog een CEO voor Bpost aanduiden... en in maart of april houden we nog een echte begrotingscontrole. We hebben nog voldoende werk."

Het Planbureau heeft de groeiverwachting naar boven bijgesteld. De remmen mogen dus wat losser bij die laatste begrotingscontrole voor de verkiezingen.
"Dat gaan we niet doen. Sta me wel een moment van blijdschap toe. Na twee jaar met bijna uitsluitend slecht nieuws, wil ik nu ook eens op mijn gemak kunnen ademhalen. We hebben die betere groei trouwens afgedwongen met ons beleid. Er is een groot verschil tussen wat wij hebben gedaan en wat de andere landen hebben gedaan. Wij hebben vermeden dat de economische motor vastliep door ons niet kapot te besparen."

"Onze aanpak, het 'Belgische recept', bestaat uit een driehoek: budgettaire strengheid, zuurstof voor de bedrijven en koopkrachtbehoud voor de burger. Voor het eerst sinds 1996 wordt de loonkloof teruggebracht met twintig procentpunt. We hebben de patronale bijdragen op arbeid verlaagd, enzovoort. Tegelijk hebben we de btw op elektriciteit verlaagd, we hebben de prijzen van 2.500 medicijnen verlaagd en we hebben de lage en middeninkomens verhoogd. Iemand die 1.800 euro bruto per maand verdient, houdt aan het einde van het jaar 300 euro netto extra over. Het gevolg is dat we de crisis beter doorstaan dan onze buurlanden, met groeivooruitzichten die beter zijn dan die in vele andere Europese landen."

De Nationale Bank zegt wel dat u verder had moeten gaan.
"Ik hoor de aanbevelingen van de gouverneur van de Nationale Bank ook. We moeten ook niet triomfalistisch worden: de werkloosheid is toegenomen, het aantal faillissementen ligt te hoog. Dat is de crisis die we nog uitzweten. Bedrijven ondersteunen en werk creëren blijft de prioritaire doelstelling. Maar vergeet niet in welke omstandigheden wij zijn moeten starten. Nu denken de mensen bij B-H-V aan de Bazar de l'Hôtel de Ville (grootwarenhuis in Parijs, BE/RW), maar tweeënhalf jaar geleden was dat de topprioriteit van de Wetstraat. (lacht) Het was toen geheel andere bazaar. Er zijn nog niet veel regeringen geweest die én een economische crisis het hoofd hebben geboden én een grote staatshervorming hebben gedaan. Wij hebben het in twee jaar voor elkaar gekregen."

Wat moet de nieuwe regering doen dat Di Rupo I niet heeft kunnen doen?
"Bijna iedereen is het erover eens dat de verlaging van de lasten op arbeid een prioriteit moet worden. En we moeten dat doen zonder de sociale zekerheid af te breken. Wie de sociale zekerheid kraakt, kraakt de sociale vrede. Deze regering heeft 22 miljard aan inspanningen moeten leveren, terwijl de sociale vrede toch bewaard is gebleven. Ik hoor voortdurend onheilsberichten over het sociaal overleg, maar als puntje bij paaltje komt, lukt het toch telkens weer."

null Beeld EPA
Beeld EPA

Toch leeft er bij vele (Vlaamse) ondernemers een bijna fysieke weerstand tegen uw beleid. Hoe verklaart u dat?
"Het beeld is genuanceerder. Essencia (de koepel van chemiebedrijven, red.) heeft heus niet voor mijn mooie ogen een gezamenlijke persconferentie met mij gehouden. Die mensen zijn erg tevreden over het regeringswerk. Ik weet natuurlijk ook wel dat er ook andere bedrijfsleiders zijn, en vooral werkgeversorganisaties, die met veel emotie hun standpunt vertolken. Ik begrijp dat. Ik ben zelfs blij dat er weer ambitieuze economische eisen worden gesteld. Dat wil namelijk zeggen dat op het communautaire vlak de kalmte is weergekeerd. Alle dossiers werden communautair, nu praat niemand daar nog over. Enfin, bijna niemand (lacht)."

Bent u niet in de fout gegaan met enkele concrete maatregelen die erg slecht gevallen zijn? Open Vld heeft het over 'pestbelastingen'.
"Van de 22 miljard die we bespaard hebben, vloeit meer dan de helft voort uit structurele maatregelen, onder meer op het vlak van pensioenen en de arbeidsmarkt. We hebben ook het overheidsapparaat afgeslankt, vraag maar aan de politie, en de kosten van de sociale zekerheid gedrukt. De fiscaliteit maakt minder dan een derde uit van de volledige bezuinigingsoperatie. En tegelijk hadden we heel wat extra inkomsten door de fiscale regularisatie en de strijd tegen fraude."

"Het is waar dat enkele maatregelen erg slecht zijn gevallen. Ik betreur dat, maar als je een land bestuurt moet je rechtvaardig zijn en het geld overal een beetje gaan zoeken."

Toch krijgt van alle partijen uw eigen PS de zwaarste tik in de laatste peiling.
"Ik heb nooit commentaar gegeven op peilingen. (lachend) Net voor de regionale verkiezingen van 2009 titelde een krant op basis van een peiling: 'De PS gaat onderuit!' De dag nadien wonnen we de verkiezingen. Ik ben dus de eerste om peilingen te relativeren. Maar als je kijkt hoe burgers tegenover de regering staan - en dat is minder volatiel -, doen we het lang niet slecht. De algemene trend is bemoedigend."

Het valt op dat in Franstalig België de groei van de radicaal-linkse PTB ten een nieuw politiek feit wordt.
"Dat toont aan dat de PS binnen de regering erg veel moed heeft getoond - in tegenstelling tot wat bepaalde oppositieleiders over onze partij beweren. De PS staat voor verantwoordelijkheid. We hebben exact uitgevoerd wat er in het regeerakkoord staat."

"Dit is een centrum-centrumregering. Zowel links, rechts als het centrum zijn vertegenwoordigd. De gevoeligheden zijn heel anders in de twee landsdelen. Hoewel we heel wat sociale maatregelen hebben genomen, heeft de hervorming van de arbeidsmarkt, met de degressiviteit van de werkloosheidsuitkering, erg veel pijn gedaan in Franstalig België. Maar we hebben het toch gedaan. Over die maatregel hoor je nooit wat in het noorden van het land. Wat ook logisch is, want de sociale situatie en de economische realiteit is er anders."

Persoonlijk blijft u populair, zeker in Franstalig België. Bij uw PS-collega in Frankrijk, president François Hollande, ligt dat helemaal anders.
"Je kunt onze situatie ook niet vergelijken. Wat François nekt, is dat Frankrijk al een hele tijd geen grote hervormingen meer heeft doorgevoerd. Ze zijn dat niet gewoon. Toen hij een sociale dialoog over een lastenverlaging voorstelde, reageerde links Frankrijk afwijzend."

"Wij, in België, hebben een erg volwassen democratie. Ze lachen wel eens met het 'compromis à la Belge', maar wij zijn het gewoon om met verschillende partijen én verschillende regio's samen te besturen. In Frankrijk mocht Hollande op een bepaald moment om het even wat voorstellen, het volk kwam per definitie op straat."

Is dat ook niet de echte inzet van de verkiezingen? Partijen die compromissen willen sluiten staan tegenover partijen die het daar moeilijk mee hebben. Ook internationaal zie je die tendens, met de opkomst van verschillende vormen van Tea Party's.
"Ach, bij verkiezingen is het normaal dat elke partij zich scherp profileert. Neen, wat 25 mei uitzonderlijk belangrijk maakt, is dat we voor drie verschillende niveaus stemmen: federaal, regionaal en Europees. Als je eerlijk wilt zijn, moet je niet enkel het beleid van de ploeg-Di Rupo evalueren, maar ook dat van de andere regeringen. Dat is een enorm voordeel. Het is een momentum waar we het kunnen hebben over alle belangrijke en grote onderwerpen."

"Een van die onderwerpen is de jongerenwerkloosheid. Vlaanderen wordt op dat vlak minder getroffen, maar het probleem is er niettemin ook aanwezig. In Wallonië, en al zeker in Brussel, is het veel erger gesteld. We moeten van deze verkiezingen profiteren om te kijken waar het misloopt bij de jongeren. Vaak begint dat bij hun opleiding. Over alle niveaus heen moeten we naar oplossingen zoeken. We moeten een alliantie aangaan met als duidelijke doelstelling jongeren een echte vorming aan te bieden."

Denkt u dan aan een nationaal pact, in de stijl van het concurrentiepact?
"Ja, je zou het een pact voor de opleiding van jongeren kunnen noemen. We kunnen een strategie uitwerken, aangepast aan de gewesten en gemeenschappen, want die behouden hun onafhankelijkheid. De Brusselse dienst voor opleiding Bruxelles Formation heeft voor jongeren een parcours uitgewerkt met opleidingmodules. Ze worden geëvalueerd en dan krijgen ze een cursus van zes tot twaalf weken aangeboden. Maar liefst 77 procent van die jongeren vindt nadien werk! Dat systeem bestaat nu al voor jongeren die de school al hebben verlaten. Dan is het eigenlijk al te laat. We moeten dit initiatief veralgemenen naar scholen uit het technisch en beroepsonderwijs. Daarvoor moeten we op een echt structurele manier samenwerken met de bedrijven én de scholen."

Vindt u het jammer dat u geen kandidaat kunt zijn in Vlaanderen?
"Als het van mij afhangt, dan zou ik het liefst opkomen in een federale kieskring. Ik zou dus ook graag kandidaat in Vlaanderen zijn, ja. Voor alle duidelijkheid, ik wil daarmee ons federale model niet in twijfel trekken. De gewesten en gemeenschappen zijn nu sterker, en dat is goed. Het punt is dat er te veel clichés bestaan, zonder dat we elkaar echt kennen. Als we op politiek niveau alleen al elkaar beter begrijpen, is dat een plus voor iedereen."

Waarom weigert u dan een publiek debat met Bart De Wever?
"Het is niet aan mij om dat te doen. Ik ben de premier voor het gehele land. De N-VA moet de competitie maar aangaan met CD&V, Open Vld, sp.a, Groen."

Waarom zijn de Franstaligen zo geobsedeerd door zijn persoon?
"Ik denk niet dat dat zo is. Ze bekijken hem als iemand die een duidelijk liberale visie heeft. De N-VA wil de index afschaffen. Maar dat doe je niet zomaar. C'est le feu social! Als in België en Luxemburg al decennialang dit systeem bestaat, dan wil dat toch zeggen dat dit niet zomaar een bevlieging is geweest. Het beantwoordt aan een realiteit, de permanente dialoog tussen vakbonden en werkgevers. De dag dat je dat vernietigt, ligt de sociale vrede aan diggelen."

"En als Bart De Wever het heeft over confederalisme, decodeert een Franstalige dat als separatisme. Tja, als je zowat alles wilt splitsen behalve Defensie, hoe noem je dat anders? Dat botst met de wil van veel Franstaligen om België te behouden als federaal land - niet la Belgique à papa, dat ligt al lang achter ons."

Ziet u enige ruimte voor een begin van een nieuwe staatshervorming, zoals de N-VA eist?
"Mijn gevoel is dat vijf jaar nu al erg kort zal zijn om de overdracht van de bevoegdheden helemaal in de plooi te leggen. De gewesten en gemeenschappen ontvangen voor twintig miljard nieuwe competenties.Twintig miljard! En dat moet zonder onderbreking naar een nieuw niveau getild worden. Denk bijvoorbeeld aan de kinderbijslag. Stel je voor dat de ouders op hun geld moeten wachten omdat de administratie moet worden overgezet."

"Daarnaast zullen er nieuwe accenten qua beleid gelegd worden en zijn er nog praktische beslommeringen: gebouwen en personeel die naar Vlaanderen gaan. Er zijn nog duizend-en-één vragen die beantwoord moeten worden."

Welke regering moet er eerst gevormd worden? De regionale of de federale?
"In een ideaal scenario worden ze allemaal heel snel gevormd, onmiddellijk. Mijn grootste vrees is dat, indien we talmen, al onze inspanningen teniet gedaan worden. Als er weer politieke instabiliteit ontstaat, gaan de financiële markten meteen reageren. Daar bestaat geen enkele twijfel over."

"Hoe snel? Enkele maanden, twee à drie. Vergeet niet dat het WK voetbal net na de verkiezingen begint. We gaan pauze moeten nemen om de wedstrijden te bekijken. (lacht) En daarna is het zomervakantie."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234