Zondag 25/09/2022

Vier vragenFranse verkiezingen

Fransen trekken vandaag naar de stembus: dit staat er op het spel voor Macron

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

Na de presidentsverkiezingen van april gaat Frankrijk zondag naar de stembus voor de eerste ronde van de parlementsverkiezingen. Terwijl het linkse blok in opmars is, vreest het kamp van president Macron voor zijn absolute meerderheid. Hoe werken deze verkiezingen, en wat staat er op het spel?

Eline Huisman

Hoe zijn de parlementsverkiezingen georganiseerd?

In Frankrijk wordt de assemblée nationale, de Franse Tweede Kamer, gekozen via twee stemrondes. Zondag vindt daarvan de eerste plaats. Het land is verdeeld in 577 kiesdistricten, elk verbonden aan één zetel. De parlementsleden zijn dus vaak lokaal geworteld, al is dat niet verplicht. Voor de Fransen die in het buitenland wonen zijn elf zetels gereserveerd.

Alle kandidaten die in de eerste ronde minstens 12,5 procent van de stemmen in hun kiesdistrict binnenhalen, gaan door naar de tweede en beslissende ronde. Die vindt een week later plaats, eveneens op zondag. Er is één uitzondering: als een kandidaat in de eerste ronde al meer dan 50 procent van de stemmen wint, met minstens een kwart van de geregistreerde kiezers (niet iedereen die mag stemmen doet dat ook), is een tweede ronde niet nodig. Zo’n winst is echter zeldzaam.

Wat staat er op het spel?

In Frankrijk heeft de president veel macht, en de parlementsverkiezingen kunnen vaak op minder aandacht rekenen dan de presidentsverkiezingen. Toch is de uitkomst van groot belang voor de slagkracht van de president. Als Macron een meerderheid in het parlement behaalt, is het voor hem een stuk makkelijker nieuwe wetgeving door te voeren. Maar wordt een andere partij de grootste, dan zal de president een nieuwe premier moeten benoemen uit het winnende kamp.

Zo’n samenwerking tussen een president en premier van verschillende partijen heet cohabitation, letterlijk: samenwonen. Frankrijk heeft dat vaker gezien, maar dat was in een tijd waarin de parlementsverkiezingen ongeveer halverwege het mandaat van de president plaatsvonden. Dit keer is Macron nog maar net begonnen.

Belooft het spannend te worden?

Omdat beide verkiezingen sinds 2002 kort na elkaar plaatsvinden (eind april werd Macron herkozen), is de verwachting doorgaans dat de nieuwe president ook in het parlement een overtuigende meerderheid behaalt. Dit keer ligt dat anders. De vier belangrijkste linkse partijen hebben een akkoord gesloten en gaan als één blok de verkiezingen in, in de hoop zo de grootste te worden en een linkse premier af te dwingen. Hoewel dat onwaarschijnlijk lijkt, doet de nieuwe alliantie ‘Nupes’ het goed in de peilingen. Het kamp Macron verliest in die peilingen terrein en daarmee lijkt een absolute meerderheid (289 zetels) voor de president in gevaar.

Ook een sterke verenigde linkse oppositie kan het de president moeilijk maken om zijn hervormingsagenda door te voeren. Los van hun politieke partij kunnen parlementsleden kiezen zich te verenigen in een politieke groep. Hoe groter de groep, hoe meer privileges en bevoegdheden.

Wat zijn de voorspellingen?

Sinds vorige week blijkt uit verschillende peilingen dat een absolute meerderheid (289 zetels) voor Macron onzeker is. Peilingbureau Ipsos-Sopra Steria kwam deze week uit op 260 tot 300 zetels voor Macrons partij Renaissance samen met de aan hem loyale partijen MoDem, Horizons en Agir. Voor de linkse coalitie kwam de voorspelling uit op 175 tot 215 zetels. Maar de voorspellingen zijn moeilijk, omdat in elk van de 577 districten een eigen dynamiek speelt. Het kiessysteem in twee rondes pakt daarbij doorgaans slecht uit voor de flanken, ten gunste van een meer gematigde meerderheid. Rassemblement National, de partij van Marine Le Pen die bij de presidentsverkiezingen nog Macrons belangrijkste tegenstander was, kreeg in dezelfde peiling slechts 20 tot 60 zetels.

Een klein voorschot op de uitslag van de eerste ronde kwam deze week uit de buitenlandse kiesdistricten, waar enkele dagen eerder wordt gestemd. Daar zal in negen van de elf districten de tweede ronde tussen kamp Macron en het linkse blok gaan.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234