Maandag 26/09/2022

NieuwsVerenigd Koninkrijk

Gematigde Rishi Sunak of brexiteer Liz Truss: een van deze twee gaat Boris Johnson opvolgen

Rishi Sunak en Lizz Truss, een van deze twee wordt de volgende premier van het Verenigd Koninkrijk. Beeld ANP / EPA
Rishi Sunak en Lizz Truss, een van deze twee wordt de volgende premier van het Verenigd Koninkrijk.Beeld ANP / EPA

De strijd om het Britse premierschap zal gaan tussen Liz Truss en de Rishi Sunak. Het woord is nu aan de leden van de Conservatieve Partij. De selectie van de twee door de fractie heeft de regeringspartij flink beschadigd. Boris Johnson, ondertussen, hint naar terugkeer.

Patrick van IJzendoorn

De kans is groot dat de Conservatieven nu voor de derde keer een vrouw naar 10 Downing Street gaan sturen. Reborn brexiteer Liz Truss zou onder de leden veel populairder zijn dan Rishi Sunak, de oud-minister van Financiën die de favoriet bleek bij de fractie. Truss wil het beleid van Johnson voortzetten door belastingen te verlagen en een hard spel te spelen met Brussel. Op 5 september zal bekend worden op wie de keuze valt van de naar schatting 175 duizend partijleden. De twee gaan nu het land in voor debatten.

Meer dan tweeduizend partijleden hebben laatste dagen brieven naar het partijbestuur geschreven met het verzoek om Johnson aan de kandidatenlijst toe te voegen. De afscheid nemende premier lijkt dat sentiment aan te voelen. Tijdens zijn laatste vragenuur, enkele uren voor de beslissende stemmingronde elders in het parlement, toonde hij zich strijdlustig als altijd. Johnson merkte aan het einde op dat zijn “missie grotendeels volbracht” is. “Voor nu”, voegde hij er veelzeggend aan toe. “Hasta la vista, baby!” waren zijn laatste woorden, de kreet van Arnold Schwarzenegger in de film Terminator 2: Judgment Day.

Horizontale vuurpijl

Voor Johnson was aan het begin van de week een jongensdroom uitgekomen. Tijdens een luchtvaartshow mocht de scheidende premier meevliegen in een Typhoon-straaljager. Gezeten in deze ‘horizontale vuurpijl’ had hij een prachtig uitzicht op het door hitte bevangen land, een hitte die zou leiden tot branden en een verschroeide aarde. Ondertussen woedde in de ‘cockpit van de democratie’, de koosnaam van het Britse parlement, een onfrisse strijd om zijn opvolging, een strijd die de Conservatieve Partij heeft beschadigd.

De strijd werd zo bitter dat een voor dinsdag gepland televisiedebat moest worden afgelast nadat Rishi Sunak en Liz Truss hun deelname hadden afgezegd. Tijdens een eerder debat had Sunak, oud-minister van Financiën, Truss ervan beticht “fantasie-economie” voor te staan, gelijk aan die in socialistische landen. Tevens vroeg hij de minister van Buitenlandse Zaken waar ze het meeste spijt van had: dat ze lid is geweest van de Liberaal-Democraten of dat ze Remain heeft gestemd. Truss betichtte haar partijgenoot ervan een gladjanus te zijn.

Langs de zijlijn zat de Labour-oppositie met plezier toe te kijken hoe de (oud)leden van de regering aan het moddergooien waren. De partij maakte er zelfs een videocompilatie van, Blue on Blue, een vervroegde campagnevideo. In de wandelgangen van het parlement vond een levensechte House of Cards plaats. Dat ging in grote lijnen tussen aanhangers van de gematigde Sunak, het anti-Boriskamp, en de erfgenamen van de premier, die zich achter de reborn-Brexiteer Liz Truss hebben geschaard.

Nachtmerrie van Labour

Het selecteren van de twee kandidaten op wie de leden van de regeringspartij de komende weken mogen stemmen, was in handen van de 358 Conservatieve parlementariërs. Dit wordt weleens het meest verfijnde kiezerspubliek van het land genoemd, in die zin dat de Tories meesters zijn in achterkamertjespolitiek en tactisch stemmen. Neem Michael Gove, de intrigant die tot veler verrassing de bekendste fan werd van outsider Kemi Badenoch. Dat deed hij wellicht om het rechtse blok te splijten en daarmee zijn amice Sunak te steunen.

Tijdens de strijd was Badenoch volgens peilingen uitgegroeid tot de lieveling van de partijleden. Commentatoren noemde deze 42-jarige Britse van Nigeriaanse komaf zelfs ‘de nachtmerrie van Labour’ bij parlementsverkiezingen, die waarschijnlijk binnen een jaar zullen worden gehouden. Toch durfde de fractie het niet aan om iemand die nooit aan de regeringstafel heeft gezeten leider – en premier – te maken. Dat veroorzaakte wrevel; het is niet voor het eerste dat de fractie anders denkt dan de achterban.

Bij het selecteren van de kandidaten werd meer gekeken naar het verleden dan naar de toekomst, een teken dat er gebrek is aan frisse ideeën. Waar het premierschap van Boris Johnson soms is beschouwd als een eerbetoon aan Winston Churchill, waren de drie overgebleven kandidaten politiek gezien kinderen van recentere premiers. Truss heeft zich opgeworpen als een tweede Thatcher, de progressieve vergezichten van Mordaunt leken op die van Tony Blair, en met zijn zijdeachtige charme is Sunak een ware ‘Cameroon’.

Wijnkratten beschilderen

Hoewel Johnson geen voorkeur heeft uitgesproken, is de loyale Truss hoogstwaarschijnlijk zijn favoriet. De even flamboyante als omstreden premier, die zijn gedwongen vertrek als historisch onrecht ervaart, zal de komende tijd niet rustig op zijn baby passen of rode dubbeldekkers op wijnkratten gaan schilderen, zijn voornaamste hobby. Hij zal de hoop koesteren dat zijn partij en landgenoten ooit zullen roepen om zijn terugkeer, als een reddende engel, zoals de Fransen dat in de jaren zestig deden met president Charles de Gaulle.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234