Zondag 02/10/2022

Vijf vragen

Grote onrust in aanloop naar verkiezingen: wat is er aan de hand in het anders zo stabiele Senegal?

Protesten in de hoofdstad Dakar in juni. De minister van Binnenlandse Zaken had aangekondigd dat prominente oppositieleden niet aan de verkiezingen van aanstaande zondag mogen deelnemen. Beeld REUTERS
Protesten in de hoofdstad Dakar in juni. De minister van Binnenlandse Zaken had aangekondigd dat prominente oppositieleden niet aan de verkiezingen van aanstaande zondag mogen deelnemen.Beeld REUTERS

De aanloop naar de Senegalese parlementsverkiezingen die zondag worden gehouden gaat gepaard met veel onrust. Wat is er aan de hand in het normaal zo stabiele Senegal? En wat zijn de plannen van de oppositiepartijen, nu hun leiders zijn uitgesloten van deelname? Vijf vragen.

Joost Bastmeijer

Waarom wordt er gedemonstreerd?

De betogers zijn woedend omdat belangrijke oppositieleiders tijdens de verkiezingen van zondag worden uitgesloten van deelname. Veel van de jonge burgers zijn aanhangers van Ousmane Sonko, de populaire oppositieleider die wordt gezien als de grootste politieke tegenstander van de huidige president van Senegal, Macky Sall.

In maart vorig jaar overleden bij rellen al veertien mensen, nadat Sonko was gearresteerd op verdenking van verkrachting. Zijn achterban noemde die aanklacht politiek gemotiveerd en stelt dat president Sall zijn politieke tegenstanders met dit soort verdachtmakingen uit de weg probeert te ruimen. De afgelopen jaren moesten vaker prominente oppositieleden uit de politiek stappen, vanwege soortgelijke rechtszaken.

In juni ontstonden opnieuw protesten, nadat de minister van Binnenlandse Zaken had aangekondigd dat prominente oppositieleden niet aan de verkiezingen van zondag mogen deelnemen. Een van de kandidaten stond twee keer op een ingediende kandidatenlijst, waarop de hele lijst ongeldig werd verklaard. De hoogste rechtbank stond achter het besluit van het ministerie.

Bij de door de overheid verboden protesten zijn drie betogers om het leven gekomen. Oppositieleider Sonko noemde Sall een ‘moorddadige president’ die nu drie nieuwe namen aan zijn lijst met dodelijke slachtoffers kan toevoegen. Pas toen de oppositie had laten weten toch, met plaatsvervangende politici, te zullen deelnemen aan de parlementsverkiezingen, namen de protesten in heftigheid af.

Staat de democratie in Senegal onder druk?

De demonstranten vinden van wel; de rechtbank is volgens hen gebruikt om politieke tegenstanders uit te schakelen. Bovendien, zeggen critici, wil president Sall zich in 2024 opnieuw verkiesbaar stellen – voor een derde termijn. Hij zou daarmee de wet overtreden, waarin staat dat een president niet meer dan twee termijnen mag dienen.

Allemaal propaganda van de oppositieleden om wantrouwen in de verkiezingen te creëren, houdt de overheid vol. ‘Onze democratie is juist veel sterker geworden’, zei woordvoerder Seydou Gueye vrijdag in een interview met de Franse TV-zender France24. ‘Ik kan oprecht zeggen dat onze democratie volwassen is geworden.’

Senegal is toch juist een stabiel land?

Ja. In een regio waar politieke turbulentie schering en inslag is, staat Senegal bekend als een stabiele factor. Hoewel steeds meer West-Afrikanen ageren tegen de invloed van Frankrijk, onderhoudt Senegal goede banden met zijn ex-kolonisator. Daardoor zijn veel Franse bedrijven in Senegal actief. President Sall geniet als voorzitter van de Afrikaanse Unie bovendien veel aanzien in de Afrikaanse gemeenschap.

Toch kent het land steeds meer uitdagingen. Ondanks verbeteringen in de infrastructuur en de toegang tot elektriciteit, stellen critici dat Sall de laatste jaren vooral een goede president is geweest voor de Senegalese elite. De economie heeft door de coronapandemie een forse knauw gekregen en door de oorlog in Oekraïne lopen de prijzen van brandstof en voedsel steeds verder op.

Door de economische tegenslag, die volgens de oppositie verergerd is door slecht handelen van Salls regering, groeit ook de werkloosheid, met name onder jongeren. ‘De oppositie heeft aanmerkelijke vooruitgang geboekt bij de publieke opinie en de jongeren’, zei Moussa Diaw, docent politieke wetenschappen aan de Senegalese Gaston Berger University donderdag tegen persbureau Reuters. ‘Als de president zich kandidaat stelt voor een derde termijn, kan het land in een crisis belanden.’

Wat is de oppositie van plan?

De twee belangrijkste oppositiepartijen van Senegal hebben begin deze maand een alliantie aangekondigd. Met de verrassende samenwerking hopen de twee partijen, Yewwi Askan Wi en Wallu Senegal, samen een vuist tegen de coalitie van Sall te maken. Als de samenwerkende partijen een parlementaire meerderheid kunnen vormen, is het idee, kunnen zij afdwingen dat Sall zich in 2024 niet nog eens verkiesbaar stelt. ‘Als Macky Sall verliest, zal hij niet meer praten over een derde termijn’, zei Sonko daarover in juni.

De partij van president Sall acht het slagen van zo’n plan voor een cohabitation – een situatie waarin de president en de premier een tegengestelde politieke kleur hebben – nihil. Salls huidige coalitie gaat gewoon een absolute meerderheid in het parlement krijgen, zegt Abdou Mbow, eerste vicevoorzitter van de Nationale Assemblee en woordvoerder van de partij van Sall. ‘Wat betreft die alliantie van de oppositie’, zegt hij, ‘dat is politieke zwendel.’ Als ze willen samenwerken moeten de oppositiepartijen eerst maar eens ‘dezelfde taal gaan spreken’, aldus Mbow.

Wat staat er voor president Macky Sall op het spel bij deze parlementsverkiezingen?

Macky Sall wil zijn coalitie bij elkaar houden en de comfortabele meerderheid in het Nationale Assemblee behouden. Al maanden onderhandelt hij met zijn bondgenoten in de nogal brede coalitie om de eenheid te bewaren. Volgens het toonaangevende tijdschrift Jeune Afrique zijn de parlementsverkiezingen van 31 juli een ‘nieuwe test’ voor het staatshoofd. ‘Hij moet manoeuvreren tussen de aanvallen van de oppositie en de ambities van zijn eigen kamp’, stelt het blad.

Volgens politiek analisten kunnen de verkiezingen van zondag gezien worden als ‘de eerste ronde’ van de presidentsverkiezingen in 2024. De bal ligt nu dus bij de zeven miljoen Senegalese kiezers; zij zullen zondag beslissen wie er straks op de 165 parlementszetels zullen plaatsnemen. De twee samenwerkende oppositiepartijen zien de parlementsverkiezingen als een ‘referendum’: wil Senegal verder met Sall – of niet?

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234