Zaterdag 01/10/2022

Ik zou het leiderschap liever aan Bart De Wever dan aan Guy Verhofstadt overlaten

null Beeld rv
Beeld rv

Martin Sommer is verbonden aan de politieke redactie van de Volkskrant.

OPINIE

Zondag was Bart De Wever te gast bij het debatprogramma 'De Volkskrant op Zondag'. Tot mijn verbazing was de Amsterdamse schuilkerk De Rode Hoed voor dit hoge bezoek niet eens uitverkocht. Kwam het door de Matthäus-passion van Bach waar heel progressief Nederland in de dagen voor Pasen zijn overdenking doet? Of was het de schuld van Guy Verhofstadt, diezelfde zondag aan tafel bij het deftige televisieprogramma Buitenhof? Verhofstadt is onze vaderlandse knuffeleuropeaan - zo radicaal-federaal worden ze hier allang niet meer gemaakt.

Hoe dan ook, de wegblijvers in de Rode Hoed hadden ongelijk. Het is riskant als buitenstaander iets over de gecompliceerde Vlaamse politiek te beweren. De Morgen heeft mij gevraagd een weging van De Wever te geven, dus ik waag het erop. Twee dingen staan na dit debat vast. De Nederlandse belangstelling voor het politieke wedervaren van onze zuiderburen is beperkt. En ook al speelt het maandelijkse discussieprogramma van de Volkskrant zich af onder een preekstoel: Vlamingen zijn aanzienlijk beter bedeeld met spraakwater dan Nederlanders - en dat geldt net zo goed Verhofstadt als De Wever.

Na afloop mocht BDW zich verheugen in een opgetogen publiek. Ze vonden hem geestig, erudiet, en laten we zeggen fatsoenlijk rechts. Dat had men niet verwacht. Per traditie strekt de Nederlandse tolerantie zich niet heel ver naar rechts uit. Frits Bolkestein, die een column uitsprak, kan erover meepraten. Wat mij opviel bij de voorbereiding was dat progressief Vlaanderen er ook wat van kan. Beelden zijn taai. In Nederland denken ze bij nationalistische Vlamingen aan gele vlaggen en het zwaaien van knotsen uit Elsschot. Dat blijkt in Vlaanderen zelf niet veel genuanceerder. Ik las in de knipselmap en de meest complimenteuze karakteristiek van de N-VA-aanhang was oerburgerlijk en egoïstisch. Oedipaal gestoord kwam ook voor en N-VA-politici beschikten hier en daar over 'kleine pietjes'. Dat heb ik hier in Nederland zelfs nooit horen beweren over Geert Wilders.

Maar luister nu eens rustig naar die BDW. Zijn redenering lijkt sterk op het argument hier te lande over de problemen van Europa. Geldoverdrachten van noord naar zuid ja, mits we er ook nog wat over te vertellen mogen hebben. De overal bewonderde Angela Merkel vindt precies hetzelfde. Solidariteit in ruil voor soliditeit, heet dat.

Solidariteit kun je niet verordonneren of opeisen, zoals Guy Verhofstadt wil. Niet tussen Vlaanderen en Wallonnië, niet tussen noord en zuid-Europa. Lotsverbondenheid is een voorwaarde, meent BDW. Dat schreef de Franse historicus Ernest Renan (1823 - 1892) al een kleine anderhalve eeuw geleden, in zijn beroemde geschrift 'Wat is een natie'. Iedereen mag meedoen, maar wederkerigheid hoort erbij. De Wever noemt dat als ik het wel heb insluitend nationalisme, en het lijkt me alleszins redelijk.

De Wever wilde in de Rode Hoed beslist niet worden vergeleken met zogeheten populisten als Rita Verdonk of Pim Fortuyn. Het neemt niet weg dat ik met permissie zowel bovengenoemde landgenoten als hemzelf zie als het product van voortschrijdende emancipatie.

De kiezer wil tegenwoordig over zijn eigen lot beschikken. BDW wilde zich niet anti-establishment noemen, zijn N-VA is anti-systeem. Ik vind het goed. In Nederland hebben we wat wel een 'geleide democratie' wordt genoemd. Het blad 'The Economist' spreekt altijd van 'daddy knows best', voor het land waar een hele rij bestuurders nog altijd niet wordt gekozen maar benoemd. Bij dit stelsel horen van oudsher regeerders die vol vuur de Europese eenwording prediken.

Onze Nederlandse klachten over Europa zijn vergelijkbaar met die in Vlaanderen over het Belgische federalisme, dat niemand begrijpt maar dat in de kern de status quo altijd in stand houdt. Ondoorzichtig bestuur, gebrek aan steun onder de bevolking, geen gezamenlijke publieke opinie, een meerderheid die zich niet gehoord weet. Inmiddels is in Nederland de politieke elite onzeker geworden. Ook daar kalft de steun voor Europa af. Vandaar dat het televisieprogramma 'Buitenhof' zijn toevlucht moest nemen tot Guy Verhofstadt. Hij is het type leider dat wil leiden, met of zonder volk. Maar intussen is de karavaan verder getrokken en nu is Guy boos.

In Vlaanderen speelt de discussie over Europa geen rol, vertelde De Wever me. Dat komt door de geschiedenis, Vlamingen zijn altijd ondergeschikt geweest aan een andere macht. Men kan zich niet voorstellen op eigen benen te staan en klampt zich nu aan Europa vast. Ik kan het niet beoordelen. Wat ik wel weet is dat leiderschap verantwoord vormgeven aan de volkswil is. Ik ben geen Vlaming maar als je het mij vraagt, zou ik dat liever aan Bart de Wever dan aan Guy Verhofstadt overlaten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234