Woensdag 18/05/2022

ProfielKassym-Jomart Tokajev

Kazachs president Kassym-Jomart Tokajev, de ‘Mini-Me’ van zijn voorganger

President Kassym-Jomart Tokajev. Beeld VIA REUTERS
President Kassym-Jomart Tokajev.Beeld VIA REUTERS

Kazachstan kent maar weinig politici met meer strepen op hun mouw dan Kassym-Jomart Tokajev. Toch loopt hij ondanks die schat aan ervaring strak aan de leiband van zijn voorganger Nazarbajev.

Jarl van der Ploeg

Toen de 68-jarige Tokajev in maart 2019 werd geïnaugureerd als nieuwe president van Kazachstan, was zijn allereerste besluit de naam van de hoofdstad (toen nog Astana) te hernoemen naar zijn voorganger: Noersoeltan Nazarbajev. Zijn tweede noemenswaardige daad was zijn volk beloven dat hij voortaan leiding zou geven aan een overheid die ‘in staat is te luisteren naar zijn inwoners’ om vervolgens twee dagen later de politie al de straat op de sturen om tientallen mensen, onder wie vrouwen en kinderen, te laten arresteren omdat ze vreedzaam demonstreerden tegen zijn aanstelling.

Hij is een ‘Mini-Me’ van Nazarbajev, schreef nieuwssite Eurasianet toentertijd; ‘een iets jongere versie van hetzelfde, die dan ook hetzelfde vreemde model van autoritaire modernisatie zal voortzetten’. Hij kwam volgens de meeste politiek analisten enkel aan de macht omdat Nazarbajev, die tot zijn aftreden de langstzittende leider van alle voormalige Sovjetrepublieken was, dat wilde.

Dat kwam omdat Tokajev al zijn leven lang had bewezen loyaal te zijn. Hij werd geboren in de Sovjet-Unie, waar zijn vader bekend stond als oorlogsheld en gewaardeerd schrijver. Voor zoon Tokajev hield dat in dat alle deuren in zijn jeugd wagenwijd openstonden. Hij kon studeren aan een van de meest prestigieuze universiteiten van Moskou, kreeg al in het begin van zijn carrière hoogaangeschreven diplomatenposten toebedeeld en schoof ook na de val van de Sovjet-Unie moeiteloos aan in het nieuwe Kazachse apparatsjik onder leiding van de toen al grote Nazarbajev.

Tijdens zijn campagne in 2019, was Tokajevs voornaamste speerpunt dan ook dat hij de onvoorwaardelijke steun had van diezelfde Nazarbajev, die de verkiezingen daarvoor nog 97,7 procent van de stemmen behaalde. “Hij werkt al sinds de onafhankelijkheid met mij samen. Hij is een eerlijk, verantwoordelijk en plichtsgetrouw man”, aldus de woorden die hem uiteindelijk de winst opleverden.

Overigens was hij op eigen kracht wellicht ook een eind gekomen, Kazachstan kent maar weinig politici met meer strepen op hun mouw dan Tokajev. Hij diende tot tweemaal toe als minister van buitenlandse zaken, was al eens premier van het land en vervulde bij de Verenigde Naties zelfs de functie van vicesecretaris-generaal onder Bang Ki-moon.

Ook spreekt hij dankzij zijn plaatsingen als diplomaat vloeiend Russisch, Engels, Chinees en een beetje Frans. Hij was tot tweemaal toe voorzitter van de senaat en, ook niet onbelangrijk in Kazachstan, hij was dertien jaar lang voorzitter van de nationale tafeltennisbond.

Toch liep hij ondanks die schat aan ervaring de eerste twee jaar van zijn presidentschap strak aan de leiband van zijn voorganger Nazarbajev, wiens aftreden de facto een promotie betekende. Vanwege zijn huidige, op maat gemaakte functie als ‘Leider van de natie’ kan de ex-president niet vervolgd worden, mogen er geen vragen gesteld worden over de bezittingen van hem en zijn familie en zijn zijn ‘eer en waardigheid’ te allen tijde beschermd; wie hem beledigt riskeert vijf jaar cel.

Verder vervult zijn dochter de functie van vicepresident en mag hijzelf op grote schaal ingrijpen in het regeringsbeleid. Zo werd al een paar maanden na de inauguratie van Tokajev besloten dat hij voor het nemen van vrijwel iedere belangrijke beslissing - bijvoorbeeld het benoemen van ministers, burgemeesters, staatsbankiers of openbaar aanklagers - voortaan om toestemming moet vragen bij zijn voorganger.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234