Vrijdag 01/07/2022

AnalysePolitiek

Met alleen een nieuwe voorzitter zal cd&v het niet redden

Het vernieuwingsverhaal van Joachim Coens sloeg niet aan.  Beeld Tim Dirven
Het vernieuwingsverhaal van Joachim Coens sloeg niet aan.Beeld Tim Dirven

Na een dramatische peiling kondigt Joachim Coens vervroegd zijn vertrek aan. Maar met een nieuwe voorzitter alleen zal cd&v het niet redden, want de partij zit met grote problemen in eigen rangen.

Ann De BoeckJeroen Van Horenbeek en Stavros Kelepouris

“Ik zal aan de partijraad van donderdag voorstellen om vervroegde voorzittersverkiezingen te houden, en ik denk dat het niet aan mij is om daarvoor kandidaat te zijn.” Met die boodschap kondigde Joachim Coens vrijdag zijn ontslag aan als partijvoorzitter van cd&v. Nog voor de start van het nieuwe politieke jaar in september wil Coens, wiens mandaat normaal pas in december afloopt, al een opvolger klaar hebben.

Aanleiding is de nieuwe peiling van de VRT en De Standaard, waarin cd&v terugvalt tot op 8,7 procent: historisch laag. De ooit almachtige volkspartij is verschrompeld tot de kleinste partij van Vlaanderen, en moet nu zelfs de groenen en PVDA laten voorgaan - al moet er wel rekening gehouden worden met een foutenmarge. Het is het ultieme failliet van Coens’ vernieuwingsverhaal. De voorbije maanden was al duidelijk dat dat niet aansloeg, en dat zijn communicatieve blunders steeds meer schade toebrachten aan de partij.

Enkel Coens zelf leek daar nog niet van overtuigd. Ruim twee weken geleden kondigde hij aan dat er binnen de partij naar een consensuskandidaat moest worden gezocht om de partij te leiden, maar dat die kandidaat ook hij kon zijn. “Ik ben nog niet dood”, klonk het vastberaden. De overgrote meerderheid binnen zijn partij dacht daar toen al anders over. De peiling geeft hem nu het ultieme duwtje.

Coens - burgemeester van Damme, voormalige havenbaas van Zeebrugge en zoon van gewezen CVP-minister Daniël Coens - werd eind 2019 verkozen als voorzitter. Hij haalde het met een nipte meerderheid (53 procent) van zijn onervaren uitdager Sammy Mahdi. Een resultaat waar toen al uit bleek dat men lang niet in alle rangen vertrouwen had in Coens om de electorale achteruitgang van de christendemocratische partij in Vlaanderen te keren.

Het eerste jaar van zijn voorzitterschap ging grotendeels op aan de federale onderhandelingen. Hij legde daarin vooral de nadruk op het euthanasiedebat en de voorbereiding van een nieuwe, zevende staatshervorming. Niet meteen dossiers waarmee cd&v zichzelf in de schijnwerpers plaatste. Collega’s grapten soms over Coens dat de nieuwe cd&v-voorzitter op het einde van de rit alles best vond.

Zijn plannen om cd&v te vernieuwen bleven intussen in de modder steken. Nooit leek de minzame West-Vlaming in staat om z’n partij een elektroshock te geven - à la Conner Rousseau bij Vooruit. Coens bleef altijd voorzichtig, zowel inhoudelijk als qua stijl. Uiteindelijk mondde dat recent uit in een bijzonder magere restyling van cd&v. Toen al leken de dagen van Coens als partijvoorzitter geteld.

Misschien nog zijn belangrijkste nalatenschap voor cd&v is dat Coens er eind 2020 - grotendeels op eigen houtje - voor koos om zijn voormalige concurrent Mahdi de nieuwe federale regering in te loodsen, samen met de onbekende advocate Annelies Verlinden.

Opvolger

Wie moet Coens nu opvolgen? Alle ogen zijn gericht op de jonge en populaire Mahdi. Veel andere opties zijn er niet. Eerder circuleerden wel geruchten over Koen Geens als nieuwe partijvoorzitter, maar die piste blijkt niet vruchtbaar. Ook de naam van Vlaams minister Benjamin Dalle valt, maar een insider doet dat af als onzin. Er staat eigenlijk maar één iemand op het lijstje: Sammy Mahdi.

Vraag is of hij veel zin heeft om de partij over te nemen nu ze op bodemkoers vaart. Binnen cd&v is te horen dat Mahdi zal doen wat het beste is voor de partij - maar misschien is een sterke staatssecretaris van Asiel en Migratie net wat cd&v nu nodig heeft om haar rechterflank af te dekken.

Hoe dan ook zal een nieuwe voorzitter de malaise bij cd&v niet oplossen. Het probleem is namelijk ook dat de achterban van de partij meer en meer aan het afhaken is. Zo is er bij de lokale burgemeesters en schepenen veel frustratie over het stikstofakkoord dat de partij op Vlaams niveau mee goedkeurde. Daardoor moeten 41 ‘rode’ landbouwbedrijven dicht en moeten andere hun uitstoot fors verlagen. Een bittere pil voor cd&v, de partij die op het platteland het sterkst staat, al vijf legislaturen het departement Landbouw leidt en nog veel langer de belangen van de boeren verdedigt.

Joris Vande Vyvere, cd&v-schepen in het West-Vlaamse Tielt, protesteert tegen het stikstofakkoord van de Vlaamse regering, een dossier van Hilde Crevits. Beeld Eric de Mildt
Joris Vande Vyvere, cd&v-schepen in het West-Vlaamse Tielt, protesteert tegen het stikstofakkoord van de Vlaamse regering, een dossier van Hilde Crevits.Beeld Eric de Mildt

Veelzeggend is de oproep van minister van Landbouw Hilde Crevits. Zij raadt iedereen die het oneens is met het stikstofakkoord aan om bezwaar in te dienen tijdens het openbaar onderzoek dat tot midden juni loopt. Zo jaagt cd&v de oppositie aan tegen haar eigen beslissingen. Paniekvoetbal van een partij die stilaan elke stem kan gebruiken om overeind te blijven. En die beseft dat het verzet bij haar lokale afdelingen stilaan zorgwekkende proporties aanneemt.

In Vlaams-Brabant gonst het bijvoorbeeld van de geruchten dat verschillende burgemeesters niet meer onder de vlag van cd&v naar de lokale verkiezingen van 2024 zullen trekken. Ze denken persoonlijk beter te kunnen overleven als ze de banden met de nationale partij doorknippen.

En dan moet de partij eerstdaags nog een oplossing zoeken voor Ventilus - de nieuwe hoogspanningslijn die stroom van de windparken op zee naar het binnenland moet vervoeren. Elia wil die bovengronds, de zes cd&v-burgemeesters van de betrokken gemeenten - Brugge, Lichtervelde, Oostkamp, Torhout, Wingene en Zedelgem - eisen een ondergrondse lijn. Miljarden euro’s aan meerkost of niet.

De trotse bestuurspartij cd&v lijkt anno 2022 een stuurloos schip in de perfecte storm.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234