Donderdag 11/08/2022

ReportageMadrid

Protestmars tegen top in Madrid: ‘De Navo is schuldig! De Navo is crimineel!’

De protestmars tegen de Navo-top in Madrid. Beeld Cesar Dezfuli / de Volkskrant
De protestmars tegen de Navo-top in Madrid.Beeld Cesar Dezfuli / de Volkskrant

Het huisvesten van de Navo-top deze week zou Madrid weer belangrijk moeten maken en Spanje met trots moeten vervullen. Maar zondag werd bij een protestmars tegen de top en tegen de Navo een heel ander, links geluid gehoord. ‘Het sturen van wapens brengt geen vrede, maar houdt de oorlog in stand.’

Dion Mebius

Normaal gaat hij alleen voor in gebed, maar deze zondag leidt padre Teodoro González (50) het protest. ‘OTAN NO’, nee tegen de Navo, staat op het brede spandoek dat hij met een groep medestanders voortduwt door de straten van Madrid en waar zijn priesterboord nog net bovenuit piept. Bijna even opvallend is zijn serene blik tussen die van de andere demonstranten. ‘De Navo is schuldig! De Navo is crimineel!’, schreeuwen die zich schor.

‘Het Amerikaanse imperialisme zoekt bewust een militair conflict in Europa’, zegt González, die een kerkgemeenschap leidt in de bergen buiten Madrid en prat gaat op zijn reputatie als ‘rode’ priester. Met Rusland valt best te praten, meent hij, maar dan moet de Navo dat wel wíllen. ‘Poetin heeft Oekraïne helemaal nooit willen bezetten. Al die militaire bases langs zijn grens, dáár is hij bang voor.’

Niet Poetin, maar de Navo als de eigenlijke veroorzaker van de oorlog in Oekraïne: in het centrum van Madrid deed die mening zondag weinigen met de ogen knipperen. Duizenden mensen – 2.200 volgens de Spaanse autoriteiten, veel meer volgens de organisatoren – liepen mee in een protestmars tegen het Noord-Atlantische bondgenootschap en diens militaire hulp aan de Oekraïners. Een vooralsnog uitzonderlijk protest in Europa, waar de verschillende bevolkingen – buiten gemor over gevolgen als de stijgende energieprijzen – tot nu toe vooral hun steun uitspraken voor de Oekraiense zaak.

Cruciaal moment Navo

De aanleiding voor de demonstratie is de Navo-top die deze week in Madrid plaatsvindt. Biden, Johnson, Macron en al die andere regeringsleiders komen woensdag en donderdag in de Spaanse hoofdstad bijeen, op een cruciaal moment voor het bondgenootschap. Na weken waarin de westerse opstelling tegen Poetin steeds grotere scheuren begint te vertonen en de aandacht voor het oorlogsgeweld bij het grote publiek afzwakt, zullen de lidstaten in Madrid hernieuwde eenheid willen uitstralen. Mogelijk komt er ook een doorbraak in de discussie over het kandidaat-lidmaatschap van Zweden en Finland, landen die als gast op de top aanwezig zijn.

Priester Teodoro González: ‘Poetin heeft Oekraïne helemaal nooit willen bezetten. Al die militaire bases langs zijn grens, dáár is hij bang voor.’ Beeld Cesar Dezfuli / de Volkskrant
Priester Teodoro González: ‘Poetin heeft Oekraïne helemaal nooit willen bezetten. Al die militaire bases langs zijn grens, dáár is hij bang voor.’Beeld Cesar Dezfuli / de Volkskrant

Dat uitgerekend Spanje zo’n belangrijke ontmoeting mag organiseren, doet de kring rond premier Pedro Sánchez stuiteren van opwinding, als kinderen die de dagen aftellen tot pakjesavond. De Navo-top zou het land, dat zich in internationaal opzicht vaak tekort voelt gedaan, toch moeten vervullen van trots, riepen vorige week meerdere ministers van Sánchez’ sociaal-democratische PSOE. Het water liep hen in de mond bij de gedachte aan het ‘strategisch concept van Madrid’, dat de regeringsleiders komende week zullen aannemen en de richting van de Navo voor de komende tien jaar uitzet. Een decennium waarin de naam van de hoofdstad zal blijven opduiken in kranten en beleidsdocumenten.

Maar verzet is er ook, zelfs vanuit de eigen regering. Unidas Podemos (‘Samen kunnen we het’), de uiterst linkse coalitiepartner van Sánchez, ziet de Navo als een oorlogsmachine en diens expansie naar het oosten als een belangrijke oorzaak voor de Russische agressie. Het bondgenootschap heeft ‘de geschiedenis van vele volkeren met bloed gekleurd’, sprak vrijdag een parlementslid van Unidas Podemos op een alternatieve ‘top voor de vrede’ die in Madrid door de linkse beweging was georganiseerd, en waarop de westerse bemoeienis met Oekraïne met de veronderstelde sabotage van Venezuela werd vergeleken.

Terroristen

Een huidige minister van de partij, Alberto Garzón, noemde de Navo in 2013 per (nog niet verwijderde) tweet zelfs een ‘legale terroristische organisatie’. Dat zijn eigen regering nu een top voor die ‘terroristen’ organiseert, is mogelijk doordat in Spanje niet de coalitie als geheel, maar de premier het buitenlandbeleid uitzet. Wie het daar niet mee eens is, kan hooguit de regering laten vallen.

Daar wil Unidas Podemos niet aan, maar enkele prominente politici liepen wel mee in de demonstratie tegen de Navo. Net als de alternatieve top werd de protestmars georganiseerd door een bont links verbond, tot de communisten aan toe. Dat is zondag te zien in Madrid, waar de rode vlag met hamer en sikkel alom vertegenwoordigd is. Een forse politiemacht houdt de linkse meute strak in de gaten vanuit gepantserde busjes en helikopters.

Marina Mata: ‘Unidas Podemos praat veel, maar doet weinig.’ Beeld Cesar Dezfuli / de Volkskrant
Marina Mata: ‘Unidas Podemos praat veel, maar doet weinig.’Beeld Cesar Dezfuli / de Volkskrant

Een van de rode vlaggen wordt heen en weer gewuifd door Elisa Pérez (23), lid van de jongerenafdeling van de communisten. ‘Het sturen van wapens brengt geen vrede, maar houdt de oorlog in stand’, zegt Pérez, een studente met een zwarte pony. Moeten de Oekraïners dan niet worden geholpen? Dat verlengt hooguit het lijden, denkt ze. ‘Poetin krijgt Oekraïne toch wel in handen.’

Wantrouwen

De weerstand tegen de Navo onder linkse Spanjaarden gaat ver terug, tot de dictatuur. Dat Franco 36 jaar in het zadel kon blijven zitten, had hij voor een niet gering deel te danken aan de Verenigde Staten, die de dictator tijdens de Koude Oorlog opnamen in het westerse kamp in ruil voor militaire bases op Spaans grondgebied. Het leidde tot een diep wantrouwen toen diezelfde Verenigde Staten na de terugkeer naar de democratie opnieuw aanklopten en Madrid vriendelijk doch dringend verzochten lid te worden van de Navo.

Spanje trad uiteindelijk toe op in mei 1982, een keuze die vier jaar later werd bestendigd met een referendum. Met de jaren nam de politieke controverse rond de Navo af, al bleef een links smaldeel faliekant tegen. Dat dat smaldeel nu onderdeel is van de regering leverde sinds het uitbreken van de oorlog vaker vuurwerk op, met Unidas Podemos-politici die zich (wederom tevergeefs) keerden tegen de wapenleveranties aan Oekraïne.

Veel van de demonstranten van zondag nemen met dat tegenpruttelen geen genoegen. ‘Unidas Podemos praat veel, maar doet weinig’, zegt Marina Mata (27), met een megafoon over de schouder. Onbestaanbaar vindt ze het, de militaire steun door een zogenaamde progressieve regering. ‘Dat geld kunnen we beter besteden aan publieke voorzieningen’, zegt Mata. ‘De Oekraïners zijn hun land toch al ontvlucht.’

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234