Vrijdag 22/10/2021

Bellen metSterre Lindhout

‘Scholz laat zich vrijwel nooit uit zijn evenwicht brengen, maar bij deze aanval in het debat liep hij rood aan’

Olaf Scholz, met curryworst, na het lijsttrekkersdebat.  Beeld AFP
Olaf Scholz, met curryworst, na het lijsttrekkersdebat.Beeld AFP

Wie volgt Merkel op als bondskanselier? Met nog twee weken te gaan voor de Duitse verkiezingen was er zondag een debat met drie lijsttrekkers. We bellen correspondent Sterre Lindhout.

Wat stond er zondag op het spel?

“We zitten in de eindsprint van de verkiezingen. De vraag was: blijven de verhoudingen zoals ze zijn, met de sociaaldemocraten onder leiding van Olaf Scholz verrassend aan de kop in de peilingen? Of weten Armin Laschet van de christendemocratische CDU of Annalena Baerbock van de Groenen het tij te keren?”

En, is er tijdens het debat iets verschoven?

“Als je de talrijke peilingen onder kiezerspanels erbij pakt, dan lijkt er weinig te zijn veranderd. Wel lijkt Laschet het beter te hebben gedaan dan eerder, op vlak van betrouwbaarheid is hij in de peilingen wat dichter naar Scholz toegekropen.

“De verkiezingsrace wordt, zoals vaak in Duitsland, steeds meer een duel tussen de lijsttrekkers van de CDU en de SPD. Het grote verschil met eerdere debatten was dat er echt werd gedebateerd, vooral doordat Laschet nu wel móet aanvallen omdat hij achter staat in de peilingen.

“Scholz is minister van Financiën. Daardoor kleven de zaak rond Wirecard, het Duitse bedrijf waar bijna 2 miljard euro is ‘verdwenen’, en de CumEx-affaire, een groot belastingfraudeschandaal, aan hem. Afgelopen donderdag was er bovendien een inval bij zijn ministerie omdat twee ambtenaren een dubieuze rol zouden hebben gespeeld in een witwaszaak. Daar probeert Laschet hem op te pakken.

“Scholz laat zich vrijwel nooit uit evenwicht brengen, maar bij deze aanval liep hij rood aan. Dat deed het debat goed, dat hij een beetje uit zijn comfort zone werd gerukt. Hij begon een felle monoloog tegen Laschet, waarin hij zei dat hij pas drieënhalf jaar minister van Financiën is en dat alle onderliggende structuren die deze affaires mogelijk hebben gemaakt te danken zijn aan het jarenlang bestuur van de CDU.”

Dat klinkt alsof ze het nogal persoonlijk maken. Is dat gebruikelijk in Duitsland?

“Nee, dat is het niet. Zeker Scholz blijft juist zoveel mogelijk weg van persoonlijke aanvallen, dat heeft hij van Merkel afgekeken. Hij probeert zich zo rustig en presidentieel mogelijk op te stellen.”

Hoe deed Baerbock het?

“Zij was, net als in het vorige debat, scherp en inhoudelijk sterk. Ze kan wat vrijer praten dan de andere twee omdat de Groenen niet meeregeren. Op enig moment waren Scholz en Laschet aan het ruziën over het trage herstel van de Duitse industrie. Scholz legde de schuld bij Laschet, omdat die premier is van Nordrhein-Westfalen, waar veel zware industrie staat. Laschet legde het probleem bij vertragende regels van het ministerie van Financiën. Toen zei Baerbock: dank jullie wel heren, dat jullie het verleden hebben doorgesproken. Dan gaan we het nu hebben over de toekomst.

“Ze scoort hoog op sympathie. Maar als mensen wordt gevraagd of mensen haar als kanselier zien, eindigt ze steevast onder Scholz en Laschet. Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat Duitsers graag kiezen voor wat ze al kennen. Dat is nadelig voor een 40-jarige vrouw van een progressieve partij die nog nooit een kanselier heeft geleverd.”

Wat zijn de belangrijkste verkiezingsthema’s voor de Duitsers?

“Naast het klimaat is dat digitalisering, een gebied waarin Duitsland achterloopt. En in toenemende mate gaat het ook weer over het coronabeleid. Er is hier een plan om op plekken waar je een vaccinatie-, herstel- of testbewijs moet laten zien, alleen nog een vaccinatie- of herstelbewijs te accepteren. Ongevaccineerden kunnen dan sommige activiteiten niet meer ondernemen. Details over hoe dit precies moet gaan, ontbreken nog. Hierover is vooral strijd met de rechtse AfD, die faliekant tegen dit plan is.

“Een ander groot thema is buitenlands beleid, al kwam dit tijdens het debat gek genoeg niet aan bod. Vooral de Groenen en de SPD zijn voor een eensgezindere houding binnen Europa, bijvoorbeeld in de omgang met China en Rusland. Zij vinden dat de CDU een politiek van pappen en nathouden heeft bedreven onder Merkel. Toen Trump president van de VS was, en duidelijk werd dat Europa niet zomaar van Amerika op aan kon, is Duitsland wakker geschud. Tot de eeuwwisseling wilde Duitsland bijvoorbeeld liever niet met de Bundeswehr meedoen aan aanvalsmissies, gezien het oorlogsverleden. Die opstelling kantelt steeds verder.”

Onlangs schreef je in een analyse dat de CDU het onder meer moeilijk heeft door een gebrek aan eigen ideeën. Hoe is dat zo gekomen?

“Allereerst is de CDU gewend geraakt aan zijn machtspositie. De partij heeft zich jarenlang niet scherp hoeven profileren, het is een bestuurderspartij geworden. Daar komt bij dat er een enorme richtingenstrijd is binnen de partij. De CDU heeft een groot conservatief blok, die vindt dat de partij meer terug moet naar de traditionele christelijke waarden, en een wat progressiever blok, waar Merkel een representant van is. Dat maakt het lastig voor Laschet: als hij inhoudelijke vragen krijgt, bijvoorbeeld over het klimaatbeleid of de industriepolitiek, spreekt hij al snel partijgenoten tegen.

“De CDU ging er lang vanuit dat er weinig beren op de weg zouden zijn. De SPD lag in duigen en van de Groenen dachten ze dat die in Duitsland nooit de grootste zou kunnen worden. Met een wederopstanding van de SPD, onder Scholz, hebben ze geen rekening gehouden.”

Na deze campagne stop je als correspondent in Duitsland. Wat zijn je plannen voor de laatste weken?

“Daarin focus ik me echt op de verkiezingen, op dat vlak is genoeg te doen. Ik wil onder meer de FDP beter belichten, de liberale partij die ook niet bij het debat vertegenwoordigd was, maar die vrijwel zeker een hoofdrol zal spelen tijdens de coalitievorming. Het is een beetje gek: omdat er zoveel werk is, heb ik eigenlijk geen tijd om stil te staan bij het feit dat ik bijna klaar ben hier.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234