Donderdag 07/07/2022

AnalyseVladimir Poetin

Van Donald Trump tot het Servische broedervolk: Poetin heeft echt nog wel vrienden in het Westen

Donald Trump, hier nog president van de Verenigde Staten, heeft zijn bewondering voor de Russische leider Vladimir Poetin nooit onder stoelen of banken gestoken. Beeld AFP
Donald Trump, hier nog president van de Verenigde Staten, heeft zijn bewondering voor de Russische leider Vladimir Poetin nooit onder stoelen of banken gestoken.Beeld AFP

Terwijl een groot deel van de westerse wereld schande spreekt van de expansiedrift van Vladimir Poetin, kan de Russische president op volle bewondering rekenen bij radicaal-rechts. Van wie krijgt hij steun in Frankrijk, de Verenigde Staten en Servië?

Maral Noshad SharifiEline Huisman en Rosa van Gool

Trump draagt Poetin op handen, net als een deel van zijn Republikeinse Partij

Er zijn weinig mensen op de wereld die Donald Trump openlijk bewondert. Vladimir Poetin is er een van. “Geniaal”, noemde hij Poetins optreden in het conflict dinsdag in een conservatief radioprogramma: “Poetin verklaart een groot deel van Oekraïne onafhankelijk, dat is fantastisch.” Trump noemde Poetin “stoer” en een “patriot”. Terwijl de Amerikaanse president Joe Biden doet wat hij kan om een oorlog tussen Rusland en Oekraïne te voorkomen, schaart zijn voorganger zich pontificaal achter de vijand.

Vreemd is dit niet: Trump heeft zijn liefde voor Poetin nooit onder stoelen of banken gestoken. Hetzelfde geldt voor Trumps aanhangers. “Waarom willen de Democraten dat je Poetin haat?” vroeg Tucker Carlson zich dinsdagavond af in zijn show op Fox News. “Heeft Poetin alle middenklassejobs in jouw woonplaats soms naar Rusland verplaatst? Leert hij jouw kinderen rassendiscriminatie te omarmen? Maakt hij soms fentanyl?”

Carlsons boodschap is helder: Poetin is niet het probleem waar Amerikanen zich nu druk over zouden moeten maken. Integendeel: zijn wantrouwen tegen het buurland Oekraïne is veel groter. Carlson noemt de Oekraïense president Volodymyr Zelenski een dictator.

De meerderheid van de Republikeinen walgt van deze openlijke Poetin-adoratie op de rechterflank van hun partij. Zo leidt de Rusland-kwestie tot een breuk binnen de Republikeinen. Een deel bejubelt Poetin, maar de andere groep noemt Bidens optreden tegen de Russische president juist te zwak en de sancties niet zwaar genoeg. Biden faalt als leider, zei Nikki Hailey, VN-ambassadeur onder Trump: “President Biden beloofde snelle en zware straffen, hij heeft het niet waargemaakt.”

Volgens Mitch McConnell, leider van Republikeinen in de Senaat, is Poetins handelen in Oekraïne zelfs de schuld van Biden. “Ik geloof niet dat Poetin met een paar 100.000 manschappen aan de grens met Oekraïne zou staan als wij niet plotsklaps uit Afghanistan waren vertrokken.” Zo vangt de Amerikaanse president Joe Biden klappen van alle Republikeinse flanken.

Extreem-rechts in Frankrijk staat pal achter Poetin, de meeste kiezers niet

Het contrast kon nauwelijks scherper zijn: op de veelbesproken foto van president Macron aan een meterslange tafel tegenover Poetin reageerde Marine Le Pens Rassemblement National met één simpel beeld. De Russische president zij aan zij met de extreem-rechtse presidentskandidaat, op bezoek in het Kremlin. De foto was gemaakt tijdens de campagne voor de vorige Franse presidentsverkiezingen, in 2017, en door Le Pens speciaal adviseur opnieuw gedeeld. De warme gevoelens die Le Pen voor Poetin koestert zijn geen geheim. Ze ageert al langer tegen EU-sancties richting Rusland; over de annexatie van de Krim zei Le Pen dat die nooit Oekraïens is geweest. De enige route naar de-escalatie is volgens haar de garantie dat Oekraïne geen lid wordt van de NAVO.

Marine Le Pen, leider van het extreem-rechtse Rassemblement National, tijdens haar campagne voor de vorige Franse presidentsverkiezingen in 2017 op bezoek bij president Poetin in Moskou. Beeld Reuters
Marine Le Pen, leider van het extreem-rechtse Rassemblement National, tijdens haar campagne voor de vorige Franse presidentsverkiezingen in 2017 op bezoek bij president Poetin in Moskou.Beeld Reuters

Daarin vindt ze Eric Zemmour, haar rivaal op extreem-rechts, aan haar kant. Zemmour bewondert Poetin als patriot die de belangen van zijn land verdedigt, en ziet de Russische eisen als legitiem. Beiden zien de huidige crisis als het resultaat van Amerikaanse provocaties en keuren sancties af. Mocht Zemmour in april tot president worden verkozen, dan stelt hij een akkoord voor dat uitbreiding van de NAVO blokkeert in ruil voor het terugtrekken van Russische troepen aan de grens met Oekraïne.

De pro-Russische houding van Zemmour en Le Pen vormt steeds meer een risico voor hun populariteit onder Franse kiezers. Toch weigeren beiden zich tot dusver uit te spreken tegen Rusland, en klinkt slechts voorzichtig kritiek op de erkenning van de separatistische regio’s – Le Pen sprak van een betreurenswaardige beslissing die niet helpt bij de-escalatie, Zemmour zei dat het raakt aan de soevereiniteit van Oekraïne.

Lees ook

Waarom het conflict tussen Rusland en Oekraïne te verwachten was: deze 7 kaarten leggen het uit

En toen kondigde Poetin oorlog aan op televisie: dit is wat we nu weten over de invasie van Oekraïne

Hoe konden we Rusland zo onderschatten? ‘De Russen hebben dit zo goed voorbereid dat het Westen geen kant meer op kan’

Hun kritiek richt zich des te meer op president Macron, die als boodschappenjongen van Washington geen enkel respect zou genieten van Poetin. Dat geluid klinkt vanuit de gehele oppositie steeds luider sinds de bemiddelingspogingen maandag definitief bleken mislukt. Valérie Pécresse, presidentskandidaat voor Les Républicains en Macrons geduchte concurrent, veroordeelde zijn “arrogante en solitaire diplomatie”. Toch lijken Macrons pogingen onder kiezers te worden gewaardeerd. Ook in de meest recente peilingen van woensdag gaat de president nog altijd aan kop.

Oekraïneconflict legt Servische spagaat tussen Oost en West genadeloos bloot

“85 procent van de Serviërs zal Rusland altijd steunen, wat er ook gebeurt”, verklaarde de rechts-autoritaire president Aleksandar Vucic in een televisie-interview. De culturele banden tussen beide landen zijn van oudsher sterk, en bovendien is Servië bijna volledig afhankelijk van Russisch gas.

“We zullen onze traditionele vriendschappen niet opgeven”, zo lichtte Vucic zijn positie in het conflict toe. Tegelijkertijd erkent Servië de politieke integriteit van Oekraïne en verklaart het land militair neutraal te zijn.

Vladimir Poetin ontvangt Aleksandar Vucic in 2019 in zijn zomerverblijf. Vucic is de president van Servië, een land dat oude culturele banden heeft met Rusland.  Beeld Mikhail Metzel / TASS
Vladimir Poetin ontvangt Aleksandar Vucic in 2019 in zijn zomerverblijf. Vucic is de president van Servië, een land dat oude culturele banden heeft met Rusland.Beeld Mikhail Metzel / TASS

De Servische staatsmedia zijn wel uitgesproken pro-Russisch. Sommigen fantaseerden zelfs al over een vervolgstap na de Donbas: steun aan de Servische minderheid in Bosnië, die sinds een paar maanden stappen zet richting afscheiding.

Het Oekraïneconflict legt de Servische spagaat tussen Oost en West genadeloos bloot. Enerzijds wil Servië al jaren toetreden tot de EU, maar in praktijk is er weinig steun voor het buitenlandbeleid. Vucic beklaagde zich maandag dat hij door de EU en Verenigde Staten onder druk gezet wordt om sancties tegen Rusland te steunen.

Ook de Oekraïense ambassadeur in Belgrado sprak Vucic aan op zijn uitblijvende veroordeling, waarop de Servische president terugkaatste: “Ik zal Rusland veroordelen als de Oekraïense regering de NAVO-bombardementen van 1999 veroordeelt”.

In Servië leeft een sterk anti-NAVO-sentiment, sinds de verdragsorganisatie de onafhankelijkheid van Kosovo mogelijk maakte door een lange reeks bombardementen op het Servische leger. Vorige week verklaarde Vucic nog dat de Servische bevolking geen lid wil worden van de NAVO. Het is muziek in de oren van Rusland, dat de westelijke Balkan in de eigen invloedssfeer probeert te houden.

Het Kremlin stuurde deze week ook afvaardigden naar Belgrado, om te spreken over vermeende ‘huursoldaten’. Volgens de Russische minister Sergej Lavrov zouden zij vanuit Kosovo, Bosnië en Albanië gerekruteerd worden om aan Oekraïense zijde te vechten. De landen zelf ontkennen het verschijnsel, maar volgens persbureau AP belegde Vucic een vergadering over de Russische klacht.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234