Donderdag 29/09/2022

AnalysePolitiek

Vernieuwing bij Groen? De nieuwe voorzitters zullen vooral op de trein springen die Almaci al op de rails heeft gezet

Meyrem Almaci (46) kondigde eind februari aan dat ze stopt als voorzitter van Groen. Almaci stond sinds 2014 aan het hoofd van de linkse partij. Beeld Tim Dirven
Meyrem Almaci (46) kondigde eind februari aan dat ze stopt als voorzitter van Groen. Almaci stond sinds 2014 aan het hoofd van de linkse partij.Beeld Tim Dirven

Zaterdag beslissen de Groen-leden wie de opvolger wordt van voorzitster Meyrem Almaci. De nieuwe partijleiding staat meteen voor zware verkiezingen in 2024, maar zal geen vrije baan krijgen om het roer snel om te gooien. De vraag is of het voorzittersduo daar überhaupt zwaar genoeg voor zal wegen.

Stavros Kelepouris

Een voorzittersverkiezing is altijd een beetje een afvallingsrace. Maar bij Groen begon die al lang voor de verkiezingen van start gingen. Een voor een stuurden de partijtoppers en interne zwaargewichten hun kat. Kristof Calvo, Wouter De Vriendt, Björn Rzoska, Petra De Sutter, Bogdan Vanden Berghe, Elke Van den Brandt: allemaal bedankten ze voor een gooi naar het voorzitterschap.

Op de stembrief van de Groen-leden staan daardoor zaterdag twee kandidatenduo’s uit de tweede lijn, en één duo met twee tot voor kort nobele onbekenden. Jenna Boeve en Jad Zeitouni – allebei werkzaam op een groen ministerskabinet – worden intern weinig kansen toegedicht. “Ik vind het vooral belangrijk dat ik mijn verhaal kan doen. Dat is al een overwinning op zich,” zei Boeve zelf in Krant van West-Vlaanderen.

Pro memorie: aanvankelijk streed ook een vierde duo mee, dat weigerde zich aan de pers voor te stellen. Vrij snel daagde het bij de partijtop dat het om een schijnkandidatuur ging, en werden de twee geschrapt als kandidaten.

De echte strijd gaat tussen enerzijds Elisabeth Meuleman en Juan Benjumea en anderzijds Jeremie Vaneeckhout en Nadia Naji. Meuleman en Vaneeckhout zetelen allebei in het Vlaams Parlement en gelden als de twee belangrijkste gezichten in de voorzittersverkiezing. De Oost-Vlaamse is al jaren de onderwijsspecialist van de partij, terwijl Vaneeckhout zijn strepen verdiende als ondervoorzitter onder Almaci.

Kandidaat-voorzitters Elisabeth Meuleman en Juan Benjumea. Beeld Filip Vanden Berghe
Kandidaat-voorzitters Elisabeth Meuleman en Juan Benjumea.Beeld Filip Vanden Berghe

Zware opdracht

Welk duo het ook haalt, de twee staan voor een zware opdracht. Bij de verkiezingen van 2019 slaagden de groenen er niet in om te kapitaliseren op het ecologische momentum van de klimaatmarsen. De verhoopte groene golf bleef zeker in Vlaanderen uit. Het doet de vraag rijzen hoeveel rugwind Groen dan wel nodig heeft om een stevig resultaat neer te zetten.

Bovendien wachten in 2024 verkiezingen die, als het van N-VA afhangt, over de toekomst van België gaan. De kans is groot dat de volgende Groen-voorzitters over dik twee jaar in een kasteel belanden met Bart De Wever en Paul Magnette om er in het holst van de nacht te onderhandelen over de bijzondere financieringswet.

Het is koffiedik kijken of de topfavorieten zich daar weten te redden. Veel groenen reageerde afgelopen weekend al als door een wesp gestoken op het optreden van Bart De Wever die in VTM Nieuws het energiebeleid van Tinne Van der Straeten aanviel, maar in 2024 zal het er heus niet zachter aan toegaan. Dat is geen dankbaar perspectief voor nieuwe voorzitters die het klappen van de zweep nog moeten leren.

Jeremie Vaneeckhout en Nadia Naji. Beeld BELGA
Jeremie Vaneeckhout en Nadia Naji.Beeld BELGA

Meuleman is dan wel bekend voor haar uitstekende dossierkennis, ze liep nooit voorop als er harde onderhandelingen gevoerd moesten worden. Vaneeckhout zit nog maar drie jaar in het parlement, en heeft dus al bij al een beperkt politiek parcours achter de kiezen. Toch geeft hij in de debatten blijk van flink wat ervaring, klinkt het bij insiders. Als ondervoorzitter heeft hij heel veel afdelingen geholpen bij het sluiten van lokale akkoorden. Hij weet daardoor erg goed wat er leeft in de onderbuik van de partij. Benjumea en Naji zijn politiek onbeschreven bladen.

Rijdende trein

Op de keper beschouwd zijn de verschillen tussen de kandidatenduo’s niet heel erg groot. Het gaat om grijstinten. Er is allerminst sprake van een verkiezingsrace op het scherpst van de snee. “Ze nemen zelfs elkaars punten over als ze merken dat die het goed doen bij het publiek”, zegt een groene topper. Maar heeft groen niet net nood aan een beetje meer kleur, aan een voorzitter die aan de start komt met een scherp profiel?

De vaststelling is dat de nieuwe voorzitters geen vrijgeleide krijgen om tegen de volgende verkiezingen nog flinke koerswijzigingen in te zetten. Ze zullen vooral aan boord springen van de trein die Almaci al op de rails heeft gezet. Er ligt al een heel traject klaar, te wachten op de nieuwe partijleiding.

Daarbij zullen de drie groene ministers – De Sutter, Van den Brandt, en Van der Straeten – volop uitgespeeld worden. Dat is enigszins tegen de groene tradities, waar ideeën belangrijker zijn dan personen. Maar de groenen beseffen dat een nieuwe aanpak nodig is om straks niet achteraan het peloton van middelgrote partijen te bengelen.

De nieuwe voorzitters, zo valt te horen, zullen vooral moeten zorgen dat de partij eensgezind voor de dag komt en de partijlijnen als één blok verdedigt. Het beruchte interview met Kristof Calvo in De afspraak, over het afschaffen van de salariswagen, bezorgt de groenen nog altijd posttraumatische stress. De partij heeft eruit geleerd dat ze niet meteen gas terug moet nemen als er tegenwind komt. Pakweg driekwart van de kiezers zal toch nooit op Groen stemmen, het heeft dan ook geen zin om hen te proberen plezieren.

De nieuwe voorzitters moeten met andere woorden het kwart van de kiezers overtuigen dat wel op Groen zou durven te stemmen. Om dat te bereiken wil de partij zich naast ecologisch ook profileren als sociaal. Maar daar wacht stevige concurrentie van Vooruit, dat met Conner Rousseau wel een voorzitter heeft die scherp en onconventioneel uit de hoek durft te komen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234