Zaterdag 02/07/2022

AchtergrondNavo

Voor Turkije bestaat de Griekse premier niet meer: beide landen ruziën over Amerikaanse straaljagers

Een Turkse F-16 op een vliegbasis bij de stad Konya. Turkije wil graag nieuwe, modernere F-16's kopen. Beeld Reuters
Een Turkse F-16 op een vliegbasis bij de stad Konya. Turkije wil graag nieuwe, modernere F-16's kopen.Beeld Reuters

De Turkse president Erdogan probeert de levering van Amerikaanse straaljagers door te drukken, tot ergernis van rivaal Griekenland.

Arjen van der Ziel

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan heeft hard uitgehaald naar de Griekse premier Kyriakos Mitsotakis. Aanleiding is onenigheid over de mogelijke levering van Amerikaanse F-16's aan Turkije, waar de Griekse regering tegen is. Erdogan verwijt premier Mitsotakis dat deze vorig week tijdens een bezoek aan Washington lobbyde tegen de verkoop van de gevechtsvliegtuigen aan Turkije.

“Hij bestaat voor mij niet meer”, zei Erdogan maandag over de Griekse premier. “Ik zal nooit instemmen met een ontmoeting met hem.” Een Griekse regeringswoordvoerder reageerde koeltjes. “Het Griekse buitenlands beleid is sterk gegrond op geschiedenis, internationaal recht en bondgenootschappen, hoezeer dat sommigen ook zal ergeren.”

Turkije is net als Griekenland lid van de Navo, maar werd door Washington eerder uit het gezamenlijke productieprogramma voor geavanceerde straaljagers van het type F-35 gegooid. De reden was dat de Turken, ondanks Amerikaanse bezwaren, Russische luchtafweerraketten aanschaften die juist zijn ontworpen om Navo-vliegtuigen neer te schieten. Omdat de Turken nu niet meer in aanmerking komen voor de F-35's zijn ze erop gebrand om op zijn minst de minder hoogstaande F-16's te kopen. De Amerikaanse president Joe Biden lijkt ook wel te voelen voor die levering, om Turkije te vriend te houden, maar Amerikaanse volksvertegenwoordigers aarzelen.

Oproep tot terughoudendheid

In een speech afgelopen week voor het Congres in Washington riep Mitsotakis de Amerikaanse parlementariërs op om terughoudend te blijven. Daarbij verwees hij naar de huidige inspanning van de Navo om een dam op te werpen tegen Russische agressie. “Het laatste dat we op dit moment kunnen gebruiken is een nieuwe bron van instabiliteit op de zuidoostflank van de Navo”, aldus Mitsotakis. “Ik vraag u om hier rekening mee te houden als u besluit over defensieleveranties in het oosten van het Middellandse Zeegebied.” Erdogan vatte dat op als een pleidooi tegen de leverantie van F-16's aan Turkije.

Het geharrewar vindt plaats terwijl Erdogan dreigt zijn goedkeuring te onthouden aan toetreding van Finland en Zweden tot de Navo, een besluit waarmee alle dertig Navo-leden moeten instemmen. De Turkse president eist dat de Finse en Zweedse regering meer actie ondernemen tegen activisten van de Koerdische afscheidingsbeweging PKK in die landen, en tegen aanhangers van de Turkse moslimgeestelijke Fethullah Gülen, die door Ankara verantwoordelijk wordt gehouden voor een couppoging in 2016. Tegelijk hoopt de president eindelijk de levering van de verlangde F-16's door te drukken.

Oude rivalen

Griekenland en Turkije zijn oude rivalen, die in 1995 nog bijna met elkaar in oorlog raakten over twee eilandjes voor de Turkse kust. De beide landen lagen de laatste jaren in de clinch over onder meer de afbakening van hun territoriale wateren, olie- en gas-exploratie, immigratie en het verscheurde Cyprus, dat verdeeld is in een Grieks en een Turks deel. Griekse en Turkse straaljagers vechten ook geregeld schaduwduels uit.

De afgelopen tijd probeerden Erdogan en Mitsotakis de verhouding te verbeteren. De Griekse premier bracht in maart een bezoek aan Istanbul. Maar of structureler overleg tussen Grieken en Turken van de grond gaat komen, is onzeker.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234