Donderdag 06/10/2022

AchtergrondVS

Wie goed kijkt, ziet het ‘onaantastbare wezen’ Donald Trump afbrokkelen

Donald Trump blijft voor ruim de helft van de Republikeinen de favoriete kandidaat. Beeld AFP
Donald Trump blijft voor ruim de helft van de Republikeinen de favoriete kandidaat.Beeld AFP

Donald Trump leek afgelopen jaren vrijwel overal mee weg te komen. Partijgenoten bleven achter hem staan en politieke tegenstanders slaagden er niet in hem ten val te brengen. De ongekende FBI-inval in Mar-a-Lago laat echter zien dat de Amerikaanse justitie nog niet klaar is met de oud-president.

Thomas Rueb

Na uren wachten in de zon dendert het konvooi zwarte terreinwagens voorbij. Door het geblindeerde glas zijn de contouren zichtbaar van – misschien – Donald Trump. Eén vrouwenstem snijdt door de stilte. ‘Woeeee!’ juicht Marcia Barasia (71), en wendt zich dan verbijsterd tot haar zwijgende mede-New Yorkers. ‘Jullie moedigen hem niet aan! Wat mankeert jullie?’

Vier uur lang werd Trump woensdag verhoord door de lokale procureur-generaal. En dit was slechts de jongste ontwikkeling in wat zich voor de oud-president ontpopte als een helse week. Dinsdag beval de rechter hem zijn belastingaangiften te overleggen. Maandag deed de FBI een inval in Mar-a-Lago, zijn golfclub en villa bij Miami, op zoek naar documenten die hij niet in bezit mocht hebben.

Maar terwijl in Florida demonstranten samendrommen bij Trump voor de deur, hoeft hij in zijn geboortestad weinig steun te verwachten. De meeste New Yorkers vragen de massaal uitgerukte verslaggevers wat ze hier doen – in plaats van andersom. Geen borden. Geen gejoel. Alleen Barasia.

‘Jullie zijn rubberneckers’, roept ze. Ramptoeristen. ‘Zien jullie niet dit een politiek gemotiveerde zaak is?’

Barasia praat precies na wat Trump, de Republikeinse Partij en conservatieve media het land voorhouden: dat al die verschillende, ingewikkelde onderzoeken naar Trump één doodsimpele oorzaak hebben. Dit is een overheidscomplot, een ‘radicale heksenjacht’ (dixit Trump), om te verhinderen dat hij in 2024 wordt herkozen. Dit is geen aanval op hém, maar op ons. Op jullie. Barasia: ‘We worden een bananenrepubliek!’

De recente gebeurtenissen hebben Trumps achterban verenigd. Toch lijkt de Republikeinen de angst om het hart te slaan nu Trumps juridische problemen geen verre dreiging meer zijn maar een acuut gevaar.

Kantelpunt

Lang leek Donald Trump een onaantastbaar wezen. Steeds wanneer hij de afgelopen jaren een onzichtbare rode lijn over ging, dachten zijn tegenstanders: let maar op, nú heeft hij het politiek verbruid. Maar nooit bleek zo’n moment een kantelpunt.

Niet toen hij ‘grab ’em by the pussy’ zei over vrouwen. Niet toen hij Mexicanen vergeleek met verkrachters. Niet toen hij Vladimir Poetin opriep om zijn rivaal Hillary Clinton te hacken. Niet toen hij Afrikaanse landen als ‘shit-hole countries’ noemde. Niet toen hij verzuimde op te treden tijdens de coronacrisis. Niet toen hij de Oekraïense president Zelensky onder druk zette om onderzoek te doen naar Joe Biden in ruil voor militaire steun (impeachment nummer één). Niet toen hij loog dat hij de verkiezingen had gewonnen. Zelfs de Capitoolbestorming op 6 januari 2021, toen duizenden aanhangers met geweld het hart van de Amerikaanse democratie binnendrongen (impeachment nummer twee) bleek geen kantelpunt.

Een Trump-imitator voor de ingang van Trump Tower, waar de pers zich woensdag verzamelde in afwachting van de oud-president na zijn vier uur durende verhoor.  Beeld AFP
Een Trump-imitator voor de ingang van Trump Tower, waar de pers zich woensdag verzamelde in afwachting van de oud-president na zijn vier uur durende verhoor.Beeld AFP

Trump bleef verzekerd van de onwrikbare steun van zijn partij en van zijn idolate achterban. Nog altijd is hij voor ruim de helft van de Republikeinen de favoriete kandidaat.

Maar waar zijn politieke kapitaal oneindig lijkt, is het rechtsysteem een ander dier. Vervolging sluipt dichterbij. Het is de Republikeinse Partij er alles aan gelegen om die te doen voorkomen als politiek gemotiveerd in plaats van gerechtelijk. Trump mag politiek onkwetsbaar zijn, juridisch is hij dat niet.

Al die zaken

Terwijl New Yorkers woensdag de hitte trotseerden om een glimp van de oud-president te kunnen opvangen, zat Trump binnen tegenover procureur-generaal Letitia James. Zij vermoedt dat hij over de omvang van zijn vermogen heeft gelogen. Trump beriep zich op zijn zwijgrecht. ‘Zelfde antwoord’, herhaalde hij daarna volgens NBC News tot 440 keer toe.

Dit is een civiele procedure, maar ook strafrechtelijk blijft Trump mogelijk niet buiten schot. De openbaar aanklager van New York werkt aan een tweede onderzoek. De antwoorden die Trump geeft in de ene zaak, kunnen mogelijk worden gebruikt in de andere.

De inval van de FBI deze week staat daar los van. Trump heeft na zijn termijn dozen vol documenten naar huis meegenomen – wat mogelijk strafbaar is. Donderdag wilde minister van Justitie Merrick Garland alleen kwijt dat hij ‘persoonlijk heeft getekend’ voor de huiszoeking en dat zo’n beslissing ‘niet lichtvaardig wordt genomen’. Vanwege de kritiek uit kringen rond Trump kondigde de FBI aan het huiszoekingsbevel te openbaren. Vrijdag schreef The Washington Post al dat het zou gaan om ‘documenten over kernwapens’.

Rechtsstaat

Niet minder gevaarlijk voor Trump is een onderzoek naar verkiezingsfraude in de staat Georgia, waar hij een hoge verkiezingsfunctionaris had gevraagd om stemmen voor hem ‘te vinden’. Dinsdag besloot de rechter dat Trumps vertrouweling Rudy Giuliani in die zaak moet getuigen.

Dan loopt er op federaal niveau nog een justitieel onderzoek naar de Capitoolbestorming. Ook hier komt de vaart erin. Dinsdag confisqueerde de FBI onverwachts de telefoon van het Republikeinse Congreslid Scott Perry. Getuigen worden ondervraagd over Trumps handelen. Daarnaast hebben Congresleden en politieagenten een zaak aangespannen.

De parlementaire commissie die ‘6 januari’ onderzoekt, is nog altijd niet klaar. Eventueel bewijs van strafbaar handelen zal aan justitie worden overgedragen. Commissielid Liz Cheney nam alvast een voorschot: ‘Als de feiten en de bewijzen er liggen en ze besluiten om niet te vervolgen – kunnen we onszelf dan nog een rechtsstaat noemen?’ De meeste Republikeinen redeneren precies andersom.

Oorverdovende stilte

Wie nu goed kijkt, ziet dat de gelederen rond Trump niet waterdicht zijn. Zo bleef Mitch McConnell, leider van de Republikeinen in de Senaat, deze week opvallend stil. Na de inval van de FBI zweeg hij aanvankelijk. Later ontweek hij vragen van de pers over de zaak. Uiteindelijk maakte hij zich ervan af met: ‘Het land verdient spoedig een grondige uitleg.’

Op straat in New York lukt het Marcia Barasia ook niet haar omstanders een reactie te ontlokken. Pas als Trumps konvooi uit het zicht verdwenen is, krijgt ze bijval van Ted Wagner (53). Hij durfde zo-even niets te roepen, zegt hij, maar had wel zijn duim omhoog gestoken. ‘Dit is New York, je wordt hier als Trumper in elkaar gebeukt.’ Barasia knikt. Haar vermoedens zijn weer eens bevestigd.

Lees ook

Dit moest de week worden van VS-president Joe Biden, die historische klimaatinvesteringen door het Congres loodste. Maar het was Donald Trump die, na een FBI-huiszoeking in zijn villa, met alle aandacht ging lopen. Zijn geliefde slachtofferrol effent volgens voor- en tegenstanders het pad voor een politieke terugkeer.

Donald Trump komt terug. Wat nu? ‘Er zal straks worden geknokt. Dat is de sfeer’

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234