Dinsdag 04/10/2022

AchtergrondJohn Eastman

Wie is John Eastman, de advocaat die het plan bedacht om Trump in het Witte Huis te houden?

Advocaat John Eastman (l) naast Rudy Giuliani (r) tijdens een toespraak in Washington op 6 januari 2021, vlak voor de bestorming van het Capitool.  Beeld REUTERS
Advocaat John Eastman (l) naast Rudy Giuliani (r) tijdens een toespraak in Washington op 6 januari 2021, vlak voor de bestorming van het Capitool.Beeld REUTERS

Jurist John Eastman wordt door zowel een Congrescommissie als het ministerie van Justitie belaagd vanwege zijn rol bij de bestorming van het Capitool. Hoe een ‘eminent staatsgeleerde’ transformeerde tot een dubieus figuur die de Amerikaanse democratie probeerde te ondermijnen.

Bert Lanting

John Eastman kwam op de proppen met de theorie dat vicepresident Mike Pence op 6 januari alsnog de definitieve verkiezing van Joe Biden kon tegenhouden, ook al had een heel leger van rechters alle klachten van het Trump-kamp over fraude afgewezen. Volgens hem mocht Pence de ‘frauduleuze’ lijsten met kiesmannen voor Biden in de prullenmand gooien en Trump desnoods eigenhandig tot winnaar uitroepen.

Het plan mislukte, omdat Pence weigerde mee te doen. In plaats van als een ‘eminent staatsrechtgeleerde’, zoals hij op de Trump-betoging op 6 januari werd gepresenteerd, staat hij nu te boek als een dubieus figuur die bezig was de Amerikaanse democratie te ondermijnen. ‘Het heeft alles van een staatsgreep op zoek naar een juridische onderbouwing', zo typeerde een rechter zijn poging de verkiezing van Biden met een gekunstelde uitleg van de grondwet tegen te houden.

‘Ik zal je het beste juridische advies geven dat je ooit gratis zult krijgen: neem een strafrechtadvocaat in de arm!', zei een jurist van het Witte Huis, daags na de bestorming van het Capitool tegen Eastman. Inderdaad zit hij nu tot over zijn oren in de problemen. De commissie van het Huis van Afgevaardigden die onderzoek doet naar de 6e januari beschouwt hem als een van de hoofdverdachten van wat zij ziet als een poging tot staatsgreep.

FBI

Agenten van de FBI namen vorige week zijn mobiele telefoon in beslag in opdracht van het ministerie van Justitie. Dat onderzoekt naar verluidt of hij met een Trump-gezinde hoge ambtenaar samenspande om het ministerie te laten verklaren dat het bewijzen van kiesfraude had gevonden.

Eastman klaagt dat hij niets heeft misdaan. Ook na de chaotisch verlopen bestorming van het Capitool zegt hij er nog steeds van overtuigd te zijn dat Pence het recht had Bidens verkiezing tegen te houden. Dat maakt het volgens de nieuwssite Politico voor het ministerie van Justitie lastig een zaak tegen hem aan te spannen: het is nu eenmaal niet strafbaar voor een advocaat om zijn cliënt een verkeerd advies te geven.

Daar staat tegenover dat Eastman, net als enkele andere hoofdrolspelers bij de bestorming van het Capitool, meteen na 6 januari zou hebben gevraagd of Trump hem bij voorbaat gratie zou kunnen verlenen. Dat wijst erop dat hij wel degelijk wist dat hij met iets illegaals bezig was.

Daarvoor hadden verscheidene geschrokken medewerkers van het Witte Huis hem eerder al gewaarschuwd. Volgens Greg Jacob, de juridisch adviseur van Pence, had Eastman in een discussie met hem zelf toegegeven dat zijn theorie over de bevoegdheden van Pence geen schijn van kans zou hebben bij het Hooggerechtshof.

Kamala Harris

Ook zijn opvatting dat Kamala Harris als vicepresident onder Biden niet hetzelfde zou mogen doen als hij van Pence verwachtte, doet afbreuk aan zijn ‘oprechte’ overtuiging. Waarom zou zij niet dezelfde 'grondwettelijke’ bevoegdheden hebben?

Tegenstanders van Eastman zeggen dat hij vooral door politieke motieven in plaats van juridische argumenten werd gedreven. Hij is al tientallen jaren actief voor conservatieve organisaties, onder meer als hoofdjurist van de National Organization for Marriage, die campagne voert tegen het homohuwelijk. Het besluit van het Hooggerechtshof het homohuwelijk te erkennen noemde Eastman destijds een voorbeeld van ‘gerechtelijke tirannie’.

Al ver vóór de verkiezingen betoogde hij bovendien in een artikel in Newsweek dat Biden en Harris niet het recht hadden om president en vicepresident te worden, Harris niet omdat zij geen geboren Amerikaan zou zijn, en Biden niet omdat hij de constitutie niet zou willen verdedigen. 41 professoren schreven naar aanleiding van de Harris-aantijging een stuk waarin zij Eastmans argumenten met de grond gelijk maakten, en Newsweek moest excuses maken.

In de Amerikaanse media wordt gespeculeerd dat het ministerie van Justitie Eastman mogelijk zal aanpakken in de hoop dat hij zich tegen zijn vroegere opdrachtgever zal keren. Daarmee zou hij zich kunnen indekken tegen het gevaar dat Trump alle schuld op hem afschuift met het argument dat hij slechts afging op de juridische adviezen van de ‘eminente staatsrechtgeleerde’. Maar of Eastman zich daarvoor zal lenen, is nog de vraag.

Tot nog toe is Trumps voormalige advocaat Michael Cohen, de man die het pornomodel Stormy Daniels voor Trump afkocht, de enige die hem ooit heeft laten vallen, merkt de site Politico.com op. De rest rekent er kennelijk op dat Trump hun, zoals beloofd, gratie zal verlenen als hij terugkeert in het Witte Huis.

3x John Eastman

Tijdens het verhoor door de onderzoekscommissie beriep Eastman zich tientallen keren op het 5th Amendment: het recht om te zwijgen. Zelfs als hem werd gevraagd naar dingen die hij – voor de camera en met tienduizenden toehoorders – had gezegd.

Als ‘Grondwetsdeskundige’ nam Eastman deel aan zestig zaken voor het Hooggerechtshof. Een van die zaken was ‘Boy Scouts vs Dale’, waarin de padvinderij op 28 juni 2000 het grondwettelijke recht kreeg een homo te weren.

Als voorzitter van de National Organization for Marriage was Eastman een fervent tegenstander van het homohuwelijk, en al helemaal van adoptie door twee ouders van hetzelfde geslacht. ‘Gebaseerd op duizenden jaren ervaring (…) is het voor het kind het beste als het door een moeder en een vader wordt opgevoed, binnen de grenzen van het huwelijk.’

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234