Woensdag 17/08/2022

Belangrijk nieuwsOorlog in Oekraïne

EU sluit akkoord over olieboycot van Rusland, maar wel met uitzonderingen

De Hongaarse premier Viktor Orban. Beeld BELGA
De Hongaarse premier Viktor Orban.Beeld BELGA

De EU stopt eind dit jaar met de invoer van vrijwel alle Russische olie. Alleen Hongarije en Slowakije mogen daarna tijdelijk nog olie uit Rusland importeren omdat voor deze landen op korte termijn geen alternatieve aanvoer mogelijk is.

Marc Peeperkorn

Deze boycot waartoe de Europese regeringsleiders maandag iets voor middernacht besloten, treft volgens betrokkenen circa 90 procent van de huidige Russische olie-export naar Europa. “Een grote stap voorwaarts”, zei voorzitter Von der Leyen na afloop van de extra EU-top over de olieboycot. De Nederlandse premier Rutte noemde het “heel erg mooi” maar erkende dat het “een bevalling” was geweest. Volgens EU-president Michel toont de EU met dit besluit dat ze “sterk, ferm en eensgezind” is.

De komende dagen werken de EU-ambassadeurs het politieke akkoord over de olieboycot verder uit. Von der Leyen benadrukte dat de uitzondering voor Hongarije en Slowakije om nog Russische olie in te voeren beperkt in tijd zal zijn. EU-ambtenaren spraken over maanden, waarmee een totaalverbod op Russische olie in Europa begin 2023 een feit is.

Poetins oorlogskas

Over een olieboycot van Rusland werd sinds begin deze maand intensief onderhandeld tussen de lidstaten. Over het doel - stop de financiering van Poetins oorlogskas met Europese olie-euro’s - was iedereen het eens, maar deze sanctie treft sommige landen veel harder dan andere.

Hongarije en Slowakije wezen erop dat zij grotendeels afhankelijk zijn van Russische olie die via de Droezjba-pijpleiding wordt geleverd. Als landen zonder zeehavens hebben ze geen alternatieve aanvoerroutes voor olietankers. Tijdens een EU-top begin maart in Versailles beloofden de leiders rekening te houden met de ‘specifieke situatie’ in de lidstaten.

Het politieke akkoord dat de leiders na uren overleg bereikten, maakt daarom een onderscheid tussen Russische olie die per schip binnenkomt en de olie die via de Droezjba-pijpleiding naar Europa wordt gepompt. Russische olie via de zee is vanaf eind dit jaar verboden. Olie via de Droezjba-pijpleiding wordt ‘tijdelijk’ van de boycot uitgezonderd. Von der Leyen stelde dat hierdoor 10 procent van de Russische olie-export naar Europa voorlopig onaangetast blijft.

Capaciteit pijpleiding uitgebreid

Om Boedapest en Bratislava te helpen - EU-sancties vergen unanimiteit - wordt de komende maanden de capaciteit van de Adria-pijpleiding van Kroatië naar Hongarije en Slowakije uitgebreid. Ook kreeg de Hongaarse premier Orbán de garantie van zijn EU-collega’s dat bij een onvoorziene verstoring van de olieaanvoer andere lidstaten inspringen. Komende dagen wordt verder gesproken over Orbáns eis om met EU-geld Hongaarse raffinaderijen - die zijn afgestemd op Russische olie - geschikt te maken voor andere oliesoorten. Tsjechië mag nog 18 maanden lang in Rusland gemaakte diesel inkopen omdat het geen andere leveranciers heeft.

De regeringsleiders reageerden opgelucht dat met deze toezeggingen een akkoord werd bereikt. “Het was spannend, zeker aan het begin van de avond had ik er weinig vertrouwen in”, zei Rutte.

De Nederlandse premier zette tijdens de discussie met zijn collega’s in op een ‘gelijk speelveld’ voor de zeehavens: in Rotterdam komt bijna de helft van de Russische olie per tanker aan. De Commissie moet erop toezien dat andere zeehavens de boycot ook naleven om concurrentievervalsing te voorkomen. Verder moet de Commissie controleren dat Hongarije en Slowakije niet stiekem Russische olie doorverkopen. “De pijn moet eerlijk verdeeld worden”, aldus Rutte.

Naast de olieboycot wordt Poetin bestraft voor de invasie van Oekraïne door de grootste Russische bank (Sberbank) uit het internationale betalingssysteem Swift te zetten. Ook worden de uitzendingen in Europa van drie Russische omroepen verboden omdat ze leugens verspreiden.

Naast de olieboycot wordt Poetin bestraft voor de invasie van Oekraïne door de grootste Russische bank (Sberbank) uit het internationale betalingssysteem Swift te zetten.  Beeld Getty Images
Naast de olieboycot wordt Poetin bestraft voor de invasie van Oekraïne door de grootste Russische bank (Sberbank) uit het internationale betalingssysteem Swift te zetten.Beeld Getty Images

Gas

De regeringsleiders willen haast maken met voorstellen die de Commissie eerder deze maand presenteerde om Europa uiterlijk eind 2026 los te koppelen van alle fossiele energie (ook gas) uit Rusland. Daarvoor moeten lidstaten gezamenlijk gas en olie inkopen bij betrouwbaarder leveranciers. Verder wordt ingezet op meer energiebesparing en miljardeninvesteringen in duurzame energiebronnen als zon, wind en waterstof.

Volgens de Commissie is voor deze plannen de komende jaren 300 miljard euro nodig uit het EU-budget. Het gaat om niet-gebruikte leningen (225 miljard euro) uit het EU-herstelfonds, de verkoop van CO2-emissierechten (20 miljard euro) en een andere besteding van circa 50 miljard euro die normaliter naar de landbouw en armere regio’s zou gaan. Over deze financiering zijn de lidstaten en het Europees Parlement het nog niet eens.

De leiders stemden in met nog eens negen miljard euro noodsteun voor de regering in Kyiv om de salarissen te betalen, ziekenhuizen open te houden en voor andere lopende betalingen. Volgens het IMF heeft Oekraïne vijf miljard euro per maand nodig om dit soort lopende rekeningen te betalen. De leiders hebben nog niet bepaald of de toegezegde negen miljard euro een lening wordt of een gift.

Charles Michel, voorzitter van de Europese Raad Beeld Photo News
Charles Michel, voorzitter van de Europese RaadBeeld Photo News
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234