Donderdag 11/08/2022

InterviewRoberto Martínez

Bondscoach Martínez: ‘Wij zien het WK in Qatar helemaal niet als de laatste dans’

Roberto Martínez kijkt aandachtig toe tijdens de training van de Rode Duivels in Tubeke.
Roberto Martínez kijkt aandachtig toe tijdens de training van de Rode Duivels in Tubeke. "We beheersen bijna elke stijl, van counteren tot positiespel en volle kracht op de aanval."Beeld Photo News

De Rode Duivels, die vanavond in Brussel Oranje ontvangen in de Nations League, zijn al jaren wereldtop in het voetbal. Bondscoach Roberto Martínez: ‘De variëteit van België is lastig te vinden in één land.’

Willem Vissers

Bondscoach Roberto Martínez is blij dat hij al zes jaar bijdraagt aan de omhelzing van de aanval door de Belgische nationale ploeg. “In 2000 is begonnen met het zoeken naar een eigen identiteit, een DNA voor de nationale ploeg. Een speltype om vooral doelpunten te maken, met aanvallend ingestelde spelers. Het zou vreselijk zijn als we weer zouden transformeren tot een defensieve ploeg. Supporters willen ook dat het team met spelers als De Bruyne, Lukaku en Hazard aanvalt en voor kijkgenot zorgt. Dat is het huidige DNA van de nationale ploeg en zo zal het blijven.”

De 48-jarige Spanjaard noemt Nederland, vandaag in Brussel de eerste tegenstander in de Nations League, een sterke ploeg, maar ziet bij België meer diversiteit in kwaliteiten. “Met België hebben we als het ware drie teams in één team, door de grote variëteit aan individueel talent. We beheersen bijna elke stijl, van counteren tot positiespel en volle kracht op de aanval.”

Drie verdedigers

Terwijl zijn collega Louis van Gaal de speelwijze 3-4-3 probeert in te slijpen, spelen de Belgen al jaren zo. Martínez, die eerder coach was van Swansea City (2007-2009), Wigan Athletic (2009-2013) en Everton (2013-2016): “Er zijn twee manieren van werken. Je coacht vanuit een systeem en laat spelers dat systeem voeden. Of je probeert het beste uit spelers te halen, om zo de juiste structuur en balans te vinden. Ik begon met 3-4-3 in 2010, met Wigan Athletic. Ik zeg niet dat ik de eerste was, maar nu speelt bijna iedereen met drie man centraal achterin. Anderzijds is alles al uitgevonden in voetbal. Er zijn alleen trends. Tegenwoordig willen we een-tegen-eensituaties zien. Bal over de grond. Opbouw van achteruit. Hoge druk.

“Het lijkt erop dat je goed kunt verdedigen met drie man achterin, dat de balans dan beter is en dat je goed druk kunt zetten. Met wingbacks kun je zeer offensief spelen. Overal heb je een-tegen-eensituaties. Maar over één of twee jaar is er weer een andere trend. We hebben totaalvoetbal gehad, via Cruijff naar Spanje gebracht. We kregen tikitaka. Daarna defensief voetbal op de tegenaanval. Leicester won zo de Premier League. Atlético Madrid was erg goed. Chelsea won de Champions League vorig jaar met drie man achterin. Het is een evolutie van tactiek. Niets is goed of fout.”

Hij betreurt het dat ouderwetse vleugelspelers bijna zijn uitgestorven. “Iedere liefhebber houdt van de voetballer die dankzij vaardigheid een ander passeert. Ik denk dat we de ontwikkeling van talent in de academies te veel hebben gebaseerd op balbezit, op kort, snel spel. We hebben het spel in de strafschopgebieden weggehaald. Zowel in verdedigend opzicht, door een goede, agressieve verdediger te zijn, als in aanvallend opzicht, met spelers die één tegen één duels winnen. We trainen tussen de twee strafschopgebieden. De kunde van het straatvoetbal, één tegen één, zijn we kwijt. Alles is balbezit, geen balverlies.”

Verlies tegen Frankrijk

Bijna vier jaar waren de Rode Duivels eerste op de wereldranglijst. Dat vervult Martínez met trots. “Je kunt succes op twee manieren meten. Allereerst door toernooien te winnen. En anders door constantheid. Alleen Brazilië en Spanje hebben langer op de eerste plaats gestaan dan België, een land met elf miljoen inwoners.”

Toch is de pers soms kritisch op hem. Verkeerde wissels. Te weinig doorstroming. Geen toernooiwinst. Het zij zo. “Dat is het proces. De verwachtingen zijn hoog. Niemand heeft het erover dat België zich voor de zesde keer op rij heeft geplaatst voor een eindronde. Dat was nooit eerder gebeurd. Het wordt als normaal beschouwd. Als wij het WK niet winnen, zullen er ontevredenen zijn.”

De Fransen N'Golo Kanté (links) en Raphaël Varane verdedigen op Kevin De Bruyne in de halve finale van het WK 2018. Beeld EPA
De Fransen N'Golo Kanté (links) en Raphaël Varane verdedigen op Kevin De Bruyne in de halve finale van het WK 2018.Beeld EPA

De halve finale van het WK 2018 ging verloren van de latere kampioen Frankrijk, op het moment dat de gouden generatie op haar top was. België werd uiteindelijk derde. “Maar verliezen is geen falen, want we hebben alles gegeven.”

In de finaleronde van de Nations League van vorig jaar stond België bij de rust zelfs met 2-0 voor tegen Frankrijk. Het duel ging alsnog verloren met 2-3. “Als je niets te verliezen hebt, is alles duidelijk. Maar als je 2-0 voorstaat en je hebt opeens alles te verliezen, vergt dat andere mentaliteit, andere persoonlijkheid. Je moet in staat zijn een momentum bij de tegenstander te onderbreken.”

Trainers in spe

Martínez, een goede prater, ontvangt in het nieuwe gebouw van de bond in Tubeke, met een wand vol foto’s van Belgische legendes, onder wie tal van huidige internationals. De verwachting bij veel critici is dat de Belgische ploeg, enigszins op leeftijd, zijn laatste kunstje laat zien in Qatar. Martínez denkt daarover anders. “Er zal nooit een laatste dans zijn. De erfenis van de successen is dat België ook de komende twintig jaar in de top tien van de FIFA-ranking wil staan. In 2009 stonden we 77ste. We willen niet dat het niveau te ver daalt als een generatie stopt.”

Is er genoeg talent dan? “Jazeker. De vraag is altijd of dat talent wordt ontwikkeld tot het niveau van de huidige generatie. Dat is onvoorspelbaar. Waarom is de huidige generatie zo goed geworden? De spelers grepen de hoofdrol in de beste kleedkamers van het Europese voetbal. Talent is niet genoeg. Je moet persoonlijkheid hebben, verantwoordelijkheidsbesef, het vermogen om te leren. Respect kunnen geven en ontvangen. Er zijn veel barrières te overwinnen. Goede beslissingen nemen, ook door families en zaakwaarnemers. Geen zware blessures oplopen. In die reis moet je ook geluk hebben.”

De langzaam afscheid nemende generatie kan daarbij helpen. “Sommigen volgen al de trainerscursus. Thomas Vermaelen, mijn nieuwe assistent, is een natuurtalent. Het moeilijkste voor een trainer is om zaken eenvoudig te houden. Vermaelen is slim en kan het goed overbrengen. Trainer zijn is zijn tweede natuur. Als je Kevin De Bruyne de jeugd onder 16 van Manchester City ziet trainen, geeft dat zoveel plezier. Dries Mertens, Jan Vertonghen, allemaal natuurtalenten. Ze zijn snel gerijpt, door vroeg naar het buitenland te gaan. Ze kennen culturen. Dus wij zien dit helemaal niet als de laatste dans. Dit is een deel van de reis.”

Talent meten

Martínez, sinds 2018 ook technisch directeur van de bond, laat Loïs Openda van Vitesse debuteren in de selectie. “We wilden dat hij eerst een belangrijke speler zou zijn voor de onder 21, dat hij zich met dat team plaatste voor de eindronde van het EK, voordat hij zijn entree zou maken bij de Rode Duivels. Nu is hij echt klaar. We volgen iedere speler nauwgezet. Als klein land mogen we geen talent verliezen.

“Het is nu eenvoudig om talent te meten, met verwijzing naar de generatie van de bronzen medaille tijdens het WK van 2018. Elke speler is geïndividualiseerd. We meten twaalf aspecten, kpa’s (key performance areas) per positie. Dribbels. Passes tussen linies. Luchtduels. Verdedigende acties. Elke positie heeft zijn specifieke aspecten waarbij je de topvoetballer kunt vergelijken met een jongere speler. Die hoeft niet per se op hetzelfde niveau te spelen, om te kunnen vergelijken. Zo kan de nieuwe speler zien naar welk niveau hij moet, aan welke aspecten van zijn spel hij kan werken. Moeilijker is het meten van intellectuele vaardigheden. Of je te coachen bent, hoe je informatie opneemt. Maar ook dit soort zaken proberen we te meten, met hulp van de universiteit.”

Martínez: “De erfenis van de successen is dat België ook de komende twintig jaar in de top tien van de FIFA-ranking wil staan.
Martínez: “De erfenis van de successen is dat België ook de komende twintig jaar in de top tien van de FIFA-ranking wil staan."Beeld BELGA

Martínez is verliefd geraakt op België als concept, als land, “op de manier waarop voetbal de totale diversiteit bedekt. Het is prachtig om het volledige palet te aanschouwen. We hebben spelers die fantastisch zijn in balbezit. Anderen zijn geweldig in een-tegen-eensituaties, weer anderen zijn fysiek zeer sterk, of goed in de counter. Die variëteit is lastig te vinden in één land. Ik heb ook trachten uit te vinden waarin welke regio precies goed is. In detail heb ik meer over het land geleerd. Deels is het cultureel bepaald, op de academies waar de teams voetballen. Het zuiden zoekt meer naar de creativiteit van het individu, het noorden heeft wat meer structuur. Dan hebben we de Afrikaanse invloed, met veel kracht.”

De diversiteit van de samenleving is in het voetbal terug te zien. “De kracht van werken met elkaar, van elkaar respecteren. Plezier hebben samen. In elke groep mensen wordt de dynamiek op de proef gesteld bij tegenslag. Daarin zijn de Rode Duivels een geweldig voorbeeld. Als je altijd wint, is het makkelijk om samen in dezelfde kamer te zitten. Hoe reageer je bij verlies? Ga je elkaar dan de schuld geven, of ga je samen in overleg hoe je beter kunt worden vanuit die nederlaag?”

België - Nederland om 20.45 uur op VTM

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234