Woensdag 17/08/2022

AchtergrondWK voetbal

Hassan Al Thawadi, baas van het omstreden WK in Qatar: ‘Wij hebben andere culturele normen en waarden’

Hassan Al Thawadi van het WK in Qatar tijdens zijn bezoek aan Amsterdam naast zijn gastheer Gijs de Jong, secretaris-generaal van de Nederlandse voetbalbond KNVB.  Beeld ANP
Hassan Al Thawadi van het WK in Qatar tijdens zijn bezoek aan Amsterdam naast zijn gastheer Gijs de Jong, secretaris-generaal van de Nederlandse voetbalbond KNVB.Beeld ANP

De hoogste baas van het omstreden WK voetbal in Qatar, Hassan Al Thawadi, was in Amsterdam om lastige vragen te beantwoorden. Over de mensenrechten in het land, de doden bij de bouw van stadions en de corruptie bij de toewijzing. ‘Kritiek is goed, daar doen we wat mee.’

John Graat

Het charmeoffensief waarvoor de hoogste baas van de organisatie van het WK voetbal in Qatar naar Amsterdam is gekomen, wordt vrijwel meteen verstoord. Hassan Al Thawadi wil graag ‘off the record’ met een groepje journalisten praten. Zonder kladblok, zonder opnames, zodat hij vrijuit kan praten en hen wat makkelijker achtergrondinformatie kan geven.

Zichtbaar geïrriteerd accepteert de secretaris-generaal van het ‘Supreme Committee for Delivery & Legacy’ dat de aanwezige media geen zin hebben om zich te laten inpalmen. Als Al Thawadi kort daarna een vraag krijgt over de zware verdenking dat Qatar het WK door omkoping van FIFA-bestuurders kreeg, verstrakt zijn gezicht. “Ik was voorzitter van het comité van de bid, hè?” Hij kijkt de vragensteller strak aan. “Er was geen corruptie.”

En de getuigenis van Phaedra lmajid dan? De ex-medewerkster van Al Thawadi verklaarde dat aan drie FIFA-leden destijds 1,5 miljoen dollar werd betaald. “Eén getuige uitte een beschuldiging”, reageert Al Thawadi. “Die was vals. Wij zijn altijd transparant geweest over ons bid en er zijn de afgelopen twaalf jaar heel veel onderzoeken geweest.” De Amerikaanse jurist Michael Garcia kwam na onderzoek in 2014 tot de conclusie dat veel wijst op corruptie maar het harde bewijs ontbrak.

Qatar heeft geen voetbalcultuur

Al Thawadi is op uitnodiging van de KNVB naar de Johan Cruijff Arena gekomen om vragen van de Nederlandse pers te beantwoorden. Hij is de hoogste baas van een omstreden WK. Het toernooi wordt vanwege de zomerse hitte pas in november en december dit jaar gespeeld, waardoor alle voetbalkalenders overhoop moesten. Qatar heeft geen voetbalcultuur, vrouwen hebben er geen gelijke rechten en openlijke homoseksualiteit is verboden. Bij de bouw van stadions en andere voorzieningen voor het WK waren de omstandigheden voor de buitenlandse arbeiders zo slecht dat er veel doden zijn gevallen. De Nederlandse bondscoach Louis van Gaal noemde de keuze voor het WK in Qatar in maart ‘belachelijk’.

Over Van Gaals uitspraak was Al Thawadi boos, maar hij wil er nu niet meer op ingaan. “Ik wens hem een snel herstel van zijn ziekte toe.” Al snel laat Al Thawadi blijken dat de kritische vragen hem niet bevallen. “Door de benadering hier voel ik me een aangeklaagde.”

Vindt hij dit het allemaal wel waard, gezien die negatieve sfeer rond het WK? “Absoluut. Dit is het WK voetbal. Wij hebben er het volste recht toe het grootste evenement ter wereld te organiseren. Het is heel gemakkelijk om stereotypen in stand te houden, maar de enige manier om die te doorbreken is elkaar te ontmoeten. De afgelopen twaalf jaar is er door het WK enorme sociale vooruitgang geweest in Qatar.”

Drie jaar geleden kwam de Britse krant The Guardian tot de rekensom dat er sinds de toewijzing van het WK aan Qatar in 2010 bij werkzaamheden voor het toernooi 6.500 arbeidsmigranten uit landen als Nepal, Filipijnen en Bangladesh zijn overleden. Dit getal ging daarna een eigen leven leiden. Omdat lang niet al die doden te herleiden zijn tot werk voor het WK gaat Al Thawadi dankbaar in op de suggestie dat dit getal ‘een frame’ van de media is.

“Dit frame is gebaseerd op misinformatie. We stellen zelf elk jaar drie rapporten op, en publiceren over ieder incident. Bij de bouw van de stadions zijn drie doden gevallen, en de dood van 37 mensen is niet-werkgerelateerd. Voor die laatste categorie zijn wij niet verplicht de doodsoorzaak te onderzoeken maar dat doen we wel. We compenseren hun families. Dat doen we al sinds we stadions bouwen. Elk sterfgeval is een tragedie.” De ILO, de internationale arbeidersorganisatie van de VN die sinds 2017 in Qatar een kantoor heeft, meldde over 2020 vijftig werkgerelateerde doden.

In gesprek met Amnesty, VVCS en FNV

Over die financiële compensatie: Amnesty International riep de FIFA recent op om een breed programma op te zetten om de nabestaanden van de WK-slachtoffers en andere onderbetaalde werknemers tegemoet te komen. Daarvoor zou een bedrag van 440 miljoen dollar (421 miljoen euro) nodig zijn. Voordat Al Thawadi in gesprek ging met de media, ontmoette hij in Amsterdam vertegenwoordigers van onder meer spelersvakbond VVCS, Amnesty en FNV. Zij herhaalden de compensatieclaim. Al Thawadi wil er niet op reageren. “Er wordt over gesproken.”

Feit is dat er pas na druk van buiten aandacht is gekomen voor de compensatie en de vaak erbarmelijke leef- en werkomstandigheden van arbeiders in Qatar. De ILO vestigde zich na veel internationale kritiek in 2017 in het land. Dat leidde in 2020 tot nieuwe regels voor de betaling en behandeling van arbeidsmigranten. Er is nu een hitteprotocol en een minimumloon, en arbeiders zijn vrij om van baan te veranderen om het land te verlaten.

Mensenrechtenorganisaties wijzen er steeds op dat de naleving in de praktijk te wensen overlaat. Een UEFA-werkgroep sprak in een persbericht vorige week nog van vooruitgang in Qatar. Een paar cijfers. Sinds de invoering van de nieuwe voorschriften veranderden 242.000 mensen van baan (in 2018 ‘slechts’ 18.000). In die periode hebben 338 bedrijven moeten stoppen wegens het niet naleven van de regels. Het aantal hittegerelateerde aandoeningen is met 400 procent afgenomen. En in twee jaar tijd zagen 280.000 mensen hun salaris stijgen tot het minimumloon.

‘Geen enkel land in de wereld is perfect’

Die vooruitgang is relatief: in Qatar werken naar schatting 1,7 miljoen migranten. Het overgrote deel wordt dus nog altijd onderbetaald. Al Thawadi ziet het glas liever als halfvol. “Wij praten met allerlei organisaties van arbeiders. Zo is ons verteld dat veel arbeiders hun rechten niet kennen. Dat was voor ons een eyeopener. Kritiek is goed, daar doen we wat mee.” En: “Er is nog steeds veel werk te doen. Maar geen enkel land in de wereld is perfect. Elk land heeft problemen en heeft ruimte voor verbetering. Vooruitgang kost tijd, ook in Qatar.”

En kritiek mag dus, volgens Al Thawadi, maar niet als die van een eigen medewerker komt? Abdullah Ibhais was woordvoerder van de WK-organisatie maar werd veroordeeld tot een celstraf. Volgens de officiële verklaring werd hij veroordeeld voor ‘malversaties’, maar volgens mensenrechtenorganisatie Human Right Watch heeft hij geen eerlijk proces gekregen. Ibhais uitte vanuit zijn functie eerder kritiek op de behandeling van arbeidsmigranten. Zijn hoger beroep loopt nog. Al Thawadi: “Ik kan hier geen commentaar op geven, omdat deze zaak nog onder de rechter is. Ik waak over alle werknemers van mijn organisatie. Hij was onderwerp van een onderzoek. We hebben actie tegen hem ondernomen, waarna hij ons heeft verlaten. Er is een serieuze verdenking.”

Dan houdt Al Thawadi zijn telefoon omhoog. Hij scrolt door een interne appgroep van de WK-organisatie. “Kijk, hier is elke dag discussie en er zijn meningsverschillen. Als er iets niet goed gaat, pakken we dingen op. We maken daarin vooruitgang, maar het blijft een uitdaging.”

De interesse van bezoekers aan het WK lijkt vooralsnog wat achter te blijven, mede door de hoge hotelprijzen. Al Thawadi zegt zich geen zorgen te maken. “Alle stadions zullen uitverkocht zijn. We willen ook de fans verwelkomen om stereotype beelden weg te nemen.”

COC vraagt om structurele verbetering positie lhbti+-gemeenschap

Zijn homoseksuelen en andere leden van de lhbti+-gemeenschap dan ook welkom in Qatar? “Ja, iedereen”, antwoordt Al Thawadi. Astrid Oosenbrug, voorzitter van COC Nederland, heeft in een besloten sessie met Al Thawadi gevraagd hun rechten in het land structureel te verbeteren. In Qatar staat op openlijke homoseksualiteit een maximale celstraf van drie jaar. Uit recent journalistiek onderzoek bleek dat hotels in Qatar stellen van dezelfde sekse weigeren. De FIFA heeft onlangs laten weten dat regenboogvlaggen tijdens het WK in stadions welkom zijn. Volgens Gijs de Jong, secretaris-generaal van de KNVB, vraagt het land wel om niet te ‘provoceren’ in de buurt van moskeeën.

Binnenkort publiceert de organisatie een gids voor toeschouwers, met voorschriften voor wat wel en niet mag. Daarin zal bijvoorbeeld staan dat een bikini op sommige plekken wordt afgeraden maar dat het op het strand wel mogelijk is. De persvrijheid wordt gegarandeerd.

Een expliciet statement dat lhbti+’ers welkom zijn, met gebruik van die term, of van het woord ‘homoseksuelen’, zal er niet in komen. Waarom niet, is deze middag de vraag aan Al Thawadi. “Nogmaals, iedereen is welkom.” Zelf studeerde hij in Engeland. Wat zijn persoonlijke mening is over homoseksualiteit? “Het is een gecompliceerde discussie. Deze zaken zijn in veel westerse landen geen thema meer. Wij hebben andere waarden, andere culturele normen. Ik zeg niet wat goed of fout is. Wij verwelkomen de wereld, om voetbal te vieren en om positieve effecten die het toernooi in ons land brengt.”

Thanksgiving

Volgens Al Thawadi blijkt het enthousiasme voor het WK uit de aanmelding van 350.000 mensen uit de hele wereld, met name het Midden-Oosten, die vrijwilliger willen zijn. “We hebben er 30.000 nodig, maar we nemen er 40.000 aan. We willen zo veel mogelijk interactie tussen mensen uit onze regio en de bezoekers uit de wereld, zodat ze elkaar leren kennen. Het zou zo mooi zijn als ze elkaar na het WK bellen, van Amerika tot Singapore, om elkaar een prettige kerst te wensen, of een mooie Thanksgiving. In deze tijd waarin er steeds meer muren tussen mensen in de wereld worden gebouwd, willen wij ze afbreken.”

Een charmeoffensief wil Al Thawadi zijn bezoek aan Amsterdam niet noemen. Zijn slotbetoog: “Wij willen laten zien wat voor krachtig middel sport kan zijn. Ik ben er trots op wat er in twaalf jaar is bereikt. De infrastructuur in Qatar is sterk verbeterd, dat is een blijvende erfenis. Ook is er veel vooruitgang geboekt in sociale hervorming. Qatar is een voorbeeld in de regio. Dit is het eerste WK in Azië en het eerste in het Midden-Oosten. Laten we stereotype beelden over elkaar afbreken vanuit onze gezamenlijke liefde voor voetbal. Met respect voor elkaars verschillen kunnen we samen vieren. Zeker in het huidige tijdperk van verdeeldheid hebben we dit soort dingen nodig.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234